Phiên toàn thể Diễn đàn Phát triển khu công nghiệp Việt Nam 2026. Ảnh: BTC.

Tại Diễn đàn Phát triển khu công nghiệp Việt Nam 2026 tại Hải Phòng ngày 10/7, TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam phát biểu rằng, những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế và công nghệ trên thế giới đang tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với Việt Nam trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong những năm tới, Việt Nam cần tạo ra các động lực tăng trưởng mới, trong đó phát triển công nghiệp hiện đại giữ vai trò nòng cốt. Điều này đòi hỏi hệ thống khu công nghiệp (KCN) phải được nâng cấp cả về quy mô, chất lượng và mô hình phát triển, ông Khôi nói.

"Muốn công nghiệp phát triển nhanh thì trước hết phải có hệ thống khu công nghiệp hiện đại. Muốn thu hút được các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới thì phải có không gian phát triển tương xứng. Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thì khu công nghiệp không thể chỉ dừng lại ở việc cho thuê đất, mà phải trở thành một hệ sinh thái sản xuất, đổi mới sáng tạo và dịch vụ có chất lượng cao," TS. Nguyễn Văn Khôi nói.

Trong giai đoạn mới, cần chuyển mạnh từ mô hình 'khu công nghiệp cung cấp mặt bằng sản xuất' sang mô hình 'hệ sinh thái công nghiệp hiện đại'. Một khu công nghiệp thành công không chỉ có nhà máy mà phải có trung tâm logistics, hạ tầng số, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, nhà ở cho công nhân và chuyên gia cùng các dịch vụ giáo dục, y tế, thương mại, văn hóa và môi trường sống xanh, an toàn, bền vững.

TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến giá thuê đất mà còn đánh giá chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, môi trường đầu tư, tốc độ giải quyết thủ tục hành chính, tiêu chuẩn ESG và khả năng phát triển bền vững. Vì vậy, mô hình phát triển khu công nghiệp cần có sự thay đổi căn bản. Khu công nghiệp thế hệ mới phải được quản trị bằng dữ liệu số, nâng cao hiệu quả quản lý, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh.

"Không chỉ thông minh về công nghệ, khu công nghiệp còn phải thông minh trong quản trị, phục vụ nhà đầu tư và kết nối với chính quyền địa phương," ông Khôi nói.

Khu công nghiệp phải trở thành động lực của mô hình tăng trưởng mới

Đồng quan điểm về yêu cầu đổi mới mô hình phát triển khu công nghiệp, Phó Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển cho rằng khu công nghiệp cần được tái định vị để trở thành động lực của mô hình tăng trưởng mới, dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông, hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế hiện giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế khi thu hút khoảng một nửa tổng vốn FDI vào Việt Nam. Đến nay, cả nước có gần 480 khu công nghiệp, trở thành động lực tăng trưởng của nhiều địa phương.

Đại diện Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong giai đoạn 2026 - 2030 và trên 7,5% trong giai đoạn 2031 - 2045. Để đạt mục tiêu này, ngành công nghiệp - xây dựng phải tăng trưởng bình quân khoảng 12,3%/năm, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo phải tăng trên 12%.

Theo ông, trong bối cảnh công nghiệp và dịch vụ sẽ là hai động lực chính của tăng trưởng, việc phát triển hệ thống khu công nghiệp theo mô hình mới có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia cũng như khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng.

Chuyển từ khu công nghiệp sản xuất sang hệ sinh thái công nghiệp

Ông Hiển nhấn mạnh, định hướng phát triển khu công nghiệp cần thay đổi theo hướng xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, thay vì chỉ tập trung vào không gian sản xuất. Khu công nghiệp thế hệ mới cần tích hợp sản xuất, logistics, đổi mới sáng tạo, đô thị, nhà ở công nhân cùng các dịch vụ xã hội, tạo môi trường phát triển đồng bộ cho doanh nghiệp và người lao động.

Ông dẫn thực tế một số mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thế hệ mới tại Bình Dương, Hải Phòng và nhiều địa phương khác đang cho thấy hiệu quả tích cực, đồng thời nhấn mạnh đây là hướng đi cần tiếp tục nhân rộng trong thời gian tới.

Tuy nhiên, để mô hình này phát triển, theo ông, cần sớm hoàn thiện hệ thống thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế ưu đãi đối với khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thông minh cũng như các chính sách về nhà ở công nhân, hạ tầng xã hội, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Khu công nghiệp Việt Nam không thể chỉ là nơi tập trung sản xuất hay cung cấp hạ tầng, mà phải trở thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại; là không gian hội tụ của đổi mới sáng tạo, công nghệ số dựa trên trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao; là nền tảng hình thành các cụm liên kết ngành đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế, qua đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia thế hệ mới trong giai đoạn tới.

Phó Trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển

Hoàn thiện hệ sinh thái khu công nghiệp để hút dòng vốn FDI chất lượng cao

Đóng góp ý kiến về hoàn thiện hệ sinh thái khu công nghiệp nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, tại phiên thảo luận các diễn giả cùng chia sẻ nhận định, nếu trước đây sức hấp dẫn của các khu công nghiệp chủ yếu đến từ vị trí địa lý, quỹ đất và chi phí, thì hiện nay chất lượng hạ tầng, năng lượng xanh, chuyển đổi số, dữ liệu, nguồn nhân lực và hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư mới là những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của khu công nghiệp thế hệ mới.

Từ góc độ người xây dựng chính sách, ông Lê Trung Thành, đại biểu Quốc hội, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đồng tình rằng, tiêu chí lựa chọn khu công nghiệp của các nhà đầu tư đã thay đổi rõ rệt. Trước đây nhà đầu tư chủ yếu quan tâm đến vị trí, giá thuê, nguồn lao động, thì hiện nay các tiêu chí về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và khả năng tham gia chuỗi cung ứng ngày càng trở thành yếu tố quyết định.

Cho rằng thể chế phải đi trước để đón khu công nghiệp thế hệ mới, ông Lê Trung Thành nói, Quốc hội đã và đang hoàn thiện nhiều đạo luật quan trọng như Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đất đai, Luật Đầu tư cùng các luật về dữ liệu, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho sự phát triển của khu công nghiệp thế hệ mới.

Tuy nhiên, sau khi từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thách thức lớn nhất hiện nay là chất lượng nguồn nhân lực và năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương cũng như các chủ đầu tư khu công nghiệp.

Vì vậy, ông Thành nhấn mạnh, các khu công nghiệp cần chủ động thích ứng với những tiêu chí mới của nhà đầu tư, từ năng lượng, nhân lực, chuỗi cung ứng đến chuyển đổi số, nếu muốn nâng cao sức cạnh tranh và thu hút các dự án công nghệ cao.

Phiên thảo luận đóng góp ý kiến về hoàn thiện hệ sinh thái khu công nghiệp nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Muốn hút FDI chất lượng cao, KCN cần tạo dựng được sự tin tưởng

Ở góc độ doanh nghiệp phát triển hạ tầng, bà Trần Thị Liên Phương, Phó Giám đốc Ban hoạch định chiến lược, Tổng công ty IDICO, cho rằng trong phát triển khu công nghiệp thế hệ mới, các khái niệm về hạ tầng khu công nghiệp cần được định nghĩa lại.

Hạ tầng không còn chỉ là giao thông, điện, nước mà phải là hệ sinh thái tích hợp gồm logistics, cảng biển, điện sạch, hạ tầng số và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Nhà đầu tư quốc tế không chỉ cần quỹ đất mà cần một khu công nghiệp "sẵn sàng", có thể triển khai dự án nhanh và đồng hành trong suốt vòng đời dự án.

Không chỉ hạ tầng, ông Koen Sones, Giám đốc kinh doanh và tiếp thị khu công nghiệp DEEP C, cho rằng yếu tố quan trọng quyết định việc lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn quốc tế hiện nay là "sự tin tưởng".

Theo ông, khi đầu tư hàng trăm triệu USD vào một nhà máy có vòng đời 30 - 50 năm, doanh nghiệp không chỉ "lựa chọn một khu đất" mà còn "lựa chọn một đối tác đồng hành lâu dài".

Vì vậy, bên cạnh các yếu tố truyền thống như vị trí, nhân công hay ưu đãi, nhà đầu tư ngày càng quan tâm liệu khu công nghiệp có đủ năng lực hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các tiêu chuẩn ESG, giảm phát thải và đáp ứng những yêu cầu khắt khe về phát triển bền vững từ khách hàng toàn cầu hay không.

Hải Phòng lấy cải cách thủ tục hành chính làm lợi thế cạnh tranh

Chia sẻ từ thực tiễn địa phương trong hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái khu công nghiệp thế hệ mới, bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, cho biết, thành phố đã triển khai các giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, phát triển hạ tầng, xúc tiến đầu tư đến hỗ trợ doanh nghiệp trong toàn bộ vòng đời dự án.

Thành phố định hướng phát triển các khu công nghiệp theo mô hình xanh, thông minh, sinh thái. Thành phố đang xây dựng đề án, cơ chế và chính sách hỗ trợ các khu công nghiệp chuyển đổi sang mô hình sinh thái, đồng thời thúc đẩy cộng sinh công nghiệp.

Đại diện Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho biết, địa phương đã cắt giảm 30 - 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với quy định chung; hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng lao động; phát triển nhà ở công nhân, bảo đảm an sinh xã hội và tạo điều kiện để người lao động tiếp cận các dịch vụ xã hội.

Nhờ đó, 6 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng thu hút khoảng 3 tỷ USD vốn FDI, trong đó khoảng 65% đến từ các dự án công nghệ cao, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang các dòng vốn có chất lượng và giá trị gia tăng cao.