![]() |
| Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cùng các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: chinhphu.vn |
Chiều 16/11, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự Hội nghị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số ngành xây dựng năm 2026.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chủ yếu nâng cao chất lượng phát triển của ngành xây dựng.
Theo Phó Thủ tướng, các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), tự động hóa, bản sao số và vật liệu mới đang làm thay đổi phương thức quy hoạch, thiết kế, thi công, vận hành công trình và quản trị đô thị.
Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ có vai trò quan trọng đối với ngành xây dựng, lĩnh vực trực tiếp tham gia phát triển hạ tầng giao thông, đô thị, nhà ở và vật liệu xây dựng, góp phần giảm chi phí xã hội, nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng công trình.
Công nghệ trong nước được ứng dụng vào nhiều công trình
Đánh giá kết quả thời gian qua, Phó Thủ tướng ghi nhận Bộ Xây dựng đã hoàn thành 10/10 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, vận hành tập trung hệ thống giải quyết thủ tục hành chính.
Bộ cũng đã phê duyệt đặt hàng 5 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt; tiếp nhận 761 đề xuất và lựa chọn 138 sản phẩm, giải pháp tiêu biểu để công bố, nhân rộng.
Một số kết quả nghiên cứu đã được đưa vào ứng dụng, như bê tông siêu tính năng dùng để sửa chữa mặt cầu Thăng Long và chế tạo dầm cho các cầu dân sinh; cấu kiện lắp ghép cho cầu, cống tại khu vực nông thôn.
Đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học và doanh nghiệp xây dựng trong nước cũng từng bước làm chủ công nghệ thiết kế, thi công các công trình phức tạp như cầu dây văng, cầu đúc hẫng, hầm đường bộ xuyên núi và công trình cao tầng.
Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, việc triển khai các dự án hạ tầng chiến lược trong thời gian tới đặt ra yêu cầu cao hơn về công nghệ, năng lực quản trị và nguồn nhân lực.
![]() |
| Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Ảnh: chinhphu.vn |
Trong đó có đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Đồng Đăng - Lạng Sơn, các tuyến đường sắt đô thị, cảng hàng không và cảng biển quy mô lớn.
Bên cạnh các dự án hạ tầng, những vấn đề tại các đô thị lớn như ngập úng, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và nhu cầu phát triển nhà ở cũng đòi hỏi các giải pháp dựa trên khoa học, công nghệ.
Trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) còn hạn chế; hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa được cập nhật kịp thời với công nghệ mới. Việc phối hợp giữa viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, dữ liệu ngành xây dựng còn phân tán, chưa được khai thác hiệu quả.
Phó Thủ tướng cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đã xác định định hướng chuyển sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chính phủ cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP và bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo Phó Thủ tướng, vấn đề quan trọng hiện nay là tổ chức thực hiện, chuyển các chủ trương, cơ chế thành sản phẩm, dịch vụ và kết quả tăng trưởng có thể đo lường.
Ưu tiên làm chủ công nghệ đường sắt, phát triển dữ liệu dùng chung
Để thực hiện các mục tiêu trên, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Đầu tiên, Bộ Xây dựng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; rà soát, xử lý những vướng mắc liên quan đến đặt hàng nghiên cứu, thử nghiệm, chuyển giao và ứng dụng kết quả nghiên cứu.
Đồng thời, cập nhật các định mức, phương pháp xác định chi phí phù hợp với công nghệ mới, khuyến khích đổi mới sáng tạo, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu theo quy định, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Thứ hai là tập trung nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ phục vụ các dự án hạ tầng chiến lược.
Bộ Xây dựng cần rà soát, lựa chọn các chương trình công nghệ trọng điểm gắn với Danh mục công nghệ chiến lược được Thủ tướng Chính phủ ban hành.
Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghệ xây dựng đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, thi công công trình lớn, công trình ngầm, phát triển vật liệu tiên tiến ít phát thải và quản lý hạ tầng thông minh.
Đối với các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, Phó Thủ tướng yêu cầu gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực vận hành, bảo trì.
Bộ Xây dựng phải xác định rõ những công nghệ cần tiếp nhận từ nước ngoài, những khâu có thể từng bước làm chủ và những sản phẩm doanh nghiệp Việt Nam có khả năng cung ứng. Các dự án lớn cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo trong nước tham gia nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, tích hợp và thử nghiệm theo lộ trình phù hợp.
![]() |
| Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cùng các đại biểu tham quan triển lãm giới thiệu sản phẩm, giải pháp công nghệ mới tại Hội nghị. Ảnh: chinhphu.vn |
Thứ ba là phát triển dữ liệu dùng chung, đổi mới phương thức quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng tổ chức các cơ sở dữ liệu theo kiến trúc thống nhất, xác định rõ trách nhiệm quản lý từng nguồn dữ liệu, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và an toàn thông tin.
Các lĩnh vực cần ưu tiên gồm quy hoạch, hoạt động xây dựng, nhà ở, thị trường bất động sản, kết cấu hạ tầng và vận tải. Việc tái sử dụng thông tin đã có phải góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính.
Cùng với đó, Bộ Xây dựng cần triển khai định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia theo nguyên tắc "Một kiến trúc quốc gia, nhiều mô hình địa phương"; mở rộng ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS), AI và bản sao số trong quá trình quy hoạch, đầu tư xây dựng và vận hành công trình.
Thứ tư là lấy những vấn đề thực tế của người dân và doanh nghiệp làm cơ sở xác định hướng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ.
Trong đó, ưu tiên các giải pháp xử lý ngập úng, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường đô thị, ứng phó biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai. Đối với lĩnh vực vận tải, cần ứng dụng công nghệ để kết nối các phương thức vận chuyển, nâng cao hiệu quả khai thác, giảm chi phí và thời gian logistics.
Thứ năm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Bộ Xây dựng được đề nghị phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ đổi mới chương trình đào tạo đại học, giáo dục nghề nghiệp theo chuẩn quốc tế, tập trung vào các ngành đường sắt tốc độ cao, công trình ngầm, công nghệ vật liệu, quản lý đô thị thông minh và hạ tầng số.
Đồng thời, phát triển mô hình doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, trường đại học và viện nghiên cứu cung cấp tri thức, nhân lực, Nhà nước hỗ trợ cơ chế và hạ tầng nghiên cứu dùng chung; có chính sách thu hút chuyên gia đầu ngành, tổng công trình sư trong nước và trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.
Thứ sáu là đưa các sản phẩm nghiên cứu vào ứng dụng, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình thực hiện.
Phó Thủ tướng yêu cầu Cổng thông tin khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của ngành xây dựng, được ra mắt tại hội nghị, phải trở thành nơi kết nối hiệu quả giữa bên cung cấp và bên có nhu cầu sử dụng công nghệ.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng trực tiếp chỉ đạo cụ thể hóa các kết luận tại hội nghị vào kế hoạch công tác năm 2027 và giai đoạn tiếp theo theo nguyên tắc "6 rõ", gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời hạn và rõ kết quả.
Các bộ, ngành liên quan có trách nhiệm phối hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai, bảo đảm các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được thực hiện theo kế hoạch.
Dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Chỉ có khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo mới là con đường giúp chúng ta bắt kịp, tiến cùng, bứt phá và vượt lên chính chúng ta và thế giới", Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu ngành xây dựng cụ thể hóa các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành kết quả thực tế.
Theo Phó Thủ tướng, mỗi công trình cần đóng góp thêm năng lực cho nền kinh tế, mỗi tiến bộ công nghệ phải giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm nguồn lực và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.