Không phải ngẫu nhiên trong 5 nội dung công việc quan trọng của Đảng và đất nước, thì công tác chính trị, tư tưởng được Tổng Bí thư Tô Lâm đưa lên hàng đầu và cụ thể hóa, làm rõ “Bốn kiên định”.

Đó là: Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; Kiên định đường lối đổi mới của Đảng; Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

“Bốn kiên định” này không thể tách rời, mà có mối quan hệ khăng khít với nhau, trong đó kiên định thứ tư như một trụ cột và là vấn đề cơ bản trong công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng hiện nay.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV. Ảnh: TTXVN

Ý nghĩa và tính cấp thiết của vấn đề

Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động là một trong những vấn đề sống còn của Đảng. Từ khi thành lập, nhất là 40 năm đổi mới, Đảng ta thường xuyên bổ sung, phát triển, hoàn thiện và tuân thủ nghiêm các nguyên tắc tổ chức hoạt động của mình. Đến nay, Đảng xác lập 5 nguyên tắc cơ bản, gồm: Tập trung dân chủ; Tự phê bình và phê bình; Đoàn kết thống nhất; Gắn bó mật thiết với Nhân dân và Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.

Thực tiễn đã chứng minh, đó chính là nền tảng làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Không tuân thủ các nguyên tắc ấy, Đảng không thể đủ sức mạnh, điều kiện và niềm tin để lái con thuyền cách mạng nước ta vượt muôn trùng sóng gió.

Minh chứng rõ nhất là việc đề ra và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới trước sự bao vây cấm vận của các thế lực thù địch, sự tan rã của một số nước xã hội chủ nghĩa và trước bộn bề khó khăn của một dân tộc nhỏ bé vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc, đau thương.

Đó còn là phương châm, là yêu cầu thường xuyên và lâu dài trong mọi hoạt động của mình để Đảng thật sự xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân.

Tư tưởng ấy đã được khẳng định trong các Văn kiện Đại hội của Đảng gần đây, nhưng trước bối cảnh hiện nay, khi đất nước bắt đầu vươn mình trong kỷ nguyên mới, thì việc bảo đảm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng mang ý nghĩa sâu sắc và cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nhìn lại 40 năm đổi mới, càng thấy rõ tính thời sự của những vấn đề mà Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra. Thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử đất nước giành được là công sức của cả hệ thống chính trị và sự đoàn kết, chung sức đồng lòng của cộng đồng 54 dân tộc anh em dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng. Trong đó, công tác xây dựng Đảng những nhiệm kỳ gần đây đã ghi dấu ấn sâu đậm, củng cố thêm niềm tin của Nhân dân.

Nhưng thực tế còn nhiều băn khoăn, lo ngại, như Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV chỉ rõ: “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo, phai nhạt lý tưởng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm những điều đảng viên không được làm, vi phạm pháp luật”.

Thực tiễn mãi mãi là chân lý, như ánh sáng ban mai soi rọi cho chúng ta nhìn thấy rõ đầy đủ, toàn diện hơn cả những thành tựu và hạn chế, yếu kém còn lẩn khuất trên hành trình đi lên của đất nước.

Mọi phát triển đều gắn với vai trò lãnh đạo mà trong đó không thể không nói đến việc kiên định nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng. Ngược lại, những hạn chế, yếu kém trong từng giai đoạn, nhất là tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tham nhũng, tiêu cực đều có chung nguyên nhân là do lỏng lẻo trong tổ chức, hoặc thực hiện chưa đúng, chưa đầy đủ các nguyên tắc đã đề ra.

Phiên bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV. Ảnh: TTXVN

Trong khi đó, để hiện thực hóa các mục tiêu Đại hội XIV, bên cạnh thời cơ, thuận lợi, chúng ta cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức từ các hạn chế, yếu kém trong nước đến những diễn biến khó lường, nhất là các cuộc xung đột vũ trang khu vực mang tính toàn cầu, tác động xấu đến từng quốc gia.

Chúng ta lại đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, chuyển đổi mô hình phát triển, đẩy mạnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong bối cảnh đó, chỉ khi nào tuân thủ nghiêm “bốn kiên định”, nhất là các nguyên tắc tổ chức hoạt động của Đảng mới tạo nền tảng vững chắc nhất, bảo đảm cho Đảng đủ bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh đưa đất nước vượt qua khó khăn, vững bước trên chặng đường mới.

Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương, trong đó có nội dung “bốn kiên định” không chỉ là thông điệp mạnh mẽ của người đứng đầu Đảng ta mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn, là kỳ vọng của Nhân dân đối với toàn Đảng và các cấp ủy, cán bộ, đảng viên hiện nay.

Kiên định ở đây hoàn toàn không phải bảo thủ, cứng nhắc, mà là giữ vững những nguyên lý cơ bản đi đôi với vận dụng sáng tạo, đổi mới, đột phá, dám nghĩ, dám làm phù hợp từng điều kiện cũng như hoàn cảnh cụ thể của đất nước và xu thế tất yếu của thời đại. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Dĩ bất biến ứng vạn biến”. Trên cơ sở các nguyên tắc đã định, linh hoạt ứng phó với những vấn đề mới, nhưng không được phá vỡ các nguyên tắc ấy.

Biến tư tưởng kiên định thành hành động tự thân

“Bốn kiên định” mà Tổng Bí thư Tô Lâm nêu vừa là bài học kinh nghiệm 40 năm đổi mới, vừa là quan điểm chỉ đạo của Đảng trong giai đoạn tới. Đó không phải là bốn yếu tố độc lập, mà thống nhất, bổ sung và tác động lẫn nhau.

Kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở lý luận, giúp Đảng giữ vững bản chất cách mạng và khoa học. Đây là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam định hướng tư duy và hành động của Đảng.

Nếu cái “gốc” này không vững thì các kiên định còn lại cũng chẳng có ý nghĩa gì. Và cũng chính từ kiên định thứ nhất đó mới có kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đây là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam. Để mục tiêu ấy thành hiện thực thì kiên định đường lối đổi mới là động lực phát triển. Đổi mới là yêu cầu tất yếu khách quan. Nhưng đổi mới nếu không có nguyên tắc sẽ dễ rơi vào mất phương hướng, thành “đổi màu” thì nguy hiểm khôn lường đến sự tồn vong của chế độ.

Ngược lại, nếu kiên định nguyên tắc một cách cứng nhắc, bảo thủ sẽ kìm hãm đổi mới và không thể phát triển đất nước. Vì vậy, mối quan hệ giữa kiên định đổi mới và kiên định nguyên tắc là mối quan hệ biện chứng, nguyên tắc định hướng cho đổi mới, đổi mới làm phong phú và phát triển việc vận dụng nguyên tắc ấy.

Ba kiên định trên trả lời câu hỏi, Đảng đứng trên nền tảng nào, đi theo mục tiêu nào, phát triển bằng con đường nào. Kiên định thứ tư trả lời cho câu hỏi, làm thế nào để tất cả những điều đó được thực hiện một cách thống nhất, hiệu quả. Chính vì thế, “Bốn kiên định” là một chỉnh thể thống nhất. Thiếu một trong bốn yếu tố, Đảng không thể vững mạnh. Do đó, làm gì, làm thế nào để thấm nhuần và thực hiện tốt “bốn kiên định” là một trong những nhiệm vụ trọng tâm đối với công tác xây dựng Đảng của cả nhiệm kỳ và những năm tiếp theo.

Phát biểu của Tổng Bí thư tại Hội nghị Trung ương lần này cho thấy tinh thần đổi mới mạnh mẽ và quyết tâm chính trị rất cao của Trung ương trong việc cụ thể hóa, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Trong đó có nhiều nội dung quan trọng về xây dựng Đảng, như Quy định về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; Quy chế làm việc của Ủy ban Kiểm tra Trung ương; Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng; Tổng kết một số nghị quyết lớn của Trung ương về kiểm tra, giám sát; về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Những công việc đó nhằm tiếp tục xây dựng Đảng ta thật sự trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và cán bộ.

Để “Bốn kiên định” đi vào cuộc sống, không thể chỉ dừng ở nhận thức, điều quyết định là phải được cụ thể hóa bằng hành động và hành động thực sự ở từng cấp ủy, tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên.

Trước hết về nhận thức, đây không phải vấn đề mới, cho nên dễ nảy sinh tư tưởng chủ quan “biết rồi” nên coi nhẹ việc quán triệt học tập. Thực tế, có những nghị quyết, quy định đã được tổng kết, ban hành mới, đã tổ chức thực hiện ráo riết nhiều năm, nhưng kết quả chưa như mong muốn.

Nhiều Thông báo kỷ luật đối với cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên của Ủy ban Kiểm tra Trung ương đều nêu rõ nguyên nhân sai phạm là do buông lỏng các nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình, thấy đúng không bảo vệ, sai không dám đấu tranh, buông lỏng lãnh đạo, quản lý.

Đối với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng chưa bao giờ làm quyết liệt, bài bản, hiệu quả như các nhiệm kỳ gần đây. Vậy mà vấn nạn này vẫn xảy ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều khi tinh vi hơn.

Từ đó cho thấy cần một phương pháp tổ chức mới, từ quán triệt, không chỉ học tập mà phải thấm nhuần, đến tự liên hệ, kiểm điểm và cam kết thực hiện, đặc biệt là phải có chế tài xử lý thật nghiêm đúng tinh thần “không có vùng cấm”, không có ngoại lệ. Coi đây là đợt sinh hoạt chính trị trong các tổ chức đảng có sự chỉ đạo, giám sát và kiểm tra chặt chẽ của cấp ủy cấp trên. Từ đó, nâng cao nhận thức, biến tư tưởng kiên định thành niềm tin tự giác, biến niềm tin tự giác thành hành động tự thân của mỗi cán bộ, đảng viên. Như thế mới có sức bền cho việc thực thi các nguyên tắc của Đảng.

Đây là công việc không dễ, bởi tư tưởng con người thường như một dòng sông khi êm đềm, lúc lại cuộn sóng. Thuận buồm xuôi gió thì gương mẫu tích cực, chuẩn mực cả trong lời nói và việc làm. Gặp khó khăn, đụng chạm đến quyền lợi riêng mà không vượt qua được cái tôi “đựng trong một tà áo đẹp” thì tính hẹp hòi mới lộ ra, cứ nghĩ mình tài giỏi, mình cống hiến nhiều mà không được thụ hưởng như người khác; không chỉ dao động mà nhiều khi có việc làm vi phạm các nguyên tắc của Đảng, ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, gây mất đoàn kết nội bộ.

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức lối sống vì thế phải cần mẫn như người chăm bón cho vườn cây, không chỉ tưới nước đều đặn mà còn phải sớm phát hiện bắt đi những con sâu còn nằm trong trứng để nuôi dưỡng bảo vệ cây. Trong một môi trường như thế, chắc chắn cây xanh sẽ vươn mình ngay thẳng.

Từ tư tưởng đến hành động là bước chuyển hóa không dài nhưng không đơn giản và là trách nhiệm chung từ cấp ủy đến mọi cán bộ, đảng viên. Chỉ thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng mới tạo được động lực cho quá trình chuyển hóa ấy. Đó là tập trung dân chủ phải được thực hiện thực chất; dân chủ đi đôi với kỷ luật, kỷ cương; tập thể lãnh đạo gắn liền với trách nhiệm cá nhân. Tự phê bình và phê bình phải thẳng thắn, chân thành, không sa vào “bới lông tìm vết”, hoặc “dậu đổ bìm leo”…

Kiên định các nguyên tắc gắn liền với kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng. Thực chất, kiểm soát quyền lực chính là để giữ vững nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng, bởi nguyên tắc được thực hiện nghiêm, thì quyền lực sẽ được ràng buộc trong khuôn khổ, giảm nguy cơ bị lạm dụng.

Nguyên tắc dù đúng đến đâu cũng cần con người thực hiện. Do đó, công tác cán bộ có ý nghĩa quyết định. Khi cán bộ có phẩm chất đạo đức, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực thực tiễn, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung thì mọi nguyên tắc sẽ là động lực, hành lang pháp lý thông thoáng cho họ cống hiến tài năng,...

Nhìn lại 40 năm đổi mới, có thể rút ra một chân lý giản dị mà sâu sắc: kiên định các nguyên tắc của Đảng là nguồn gốc mọi thắng lợi. Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi đất nước đứng trước cả thời cơ lớn và thách thức chưa từng có, việc giữ vững nguyên tắc tổ chức của Đảng không chỉ là yêu cầu nội bộ, mà là điều kiện sống còn để bảo đảm sự ổn định chính trị cho phát triển bền vững và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm giúp cán bộ, đảng viên thêm một dịp nữa nhận thức sâu sắc hơn vấn đề cốt lõi này, vững tin vào chặng đường phát triển mới của đất nước dưới sự dẫn dắt của Đảng.