Sáng 19/5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về tài chính và đẩy mạnh giải ngân vốn năm 2026 cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại đầu cầu trụ sở Chính phủ với sự tham gia của các Bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh… và kết nối trực tuyến với đầu cầu 10 địa phương.

Hội nghị tập trung vào hai nội dung trọng tâm. Thứ nhất là đánh giá tình hình phân bổ ngân sách đầu tư năm 2024 cho lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của các Bộ, ngành, địa phương. Nội dung thứ hai là rà soát tiến độ triển khai và giải ngân vốn đầu tư công đối với các dự án thuộc kế hoạch.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến nay tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong lĩnh vực này mới đạt 14,78% - thấp so với mức bình quân chung cả nước là gần 21,2% trong 5 tháng đầu năm 2026.

Đánh giá tiến độ giải ngân trong lĩnh vực khoa học và công nghệ hiện chậm hơn đáng kể so với mặt bằng chung, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương đánh giá toàn diện, thực chất những khó khăn, vướng mắc; làm rõ nguyên nhân và xác định cụ thể các điểm nghẽn trong cơ chế, chính sách cũng như khâu tổ chức thực hiện.

Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu đặt ra là trong tháng 6/2026 phải cơ bản giải quyết dứt điểm các khó khăn, vướng mắc nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về tài chính và đẩy mạnh giải ngân vốn năm 2026 lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ảnh: VGP.

Báo cáo tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, nguồn kinh phí chuyển từ năm 2025 sang năm 2026 cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn hơn 8.421 tỷ đồng.

Tổng nguồn kinh phí dành cho lĩnh vực này trong năm 2026 là hơn 103.441 tỷ đồng. Trong đó, hơn 73.441 tỷ đồng là nguồn do Bộ Khoa học và Công nghệ tổng hợp, còn 30.000 tỷ đồng là kinh phí cho các nhiệm vụ có liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở các lĩnh vực khác do Bộ Tài chính tổng hợp.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã có văn bản gửi các Bộ, ngành và địa phương hướng dẫn việc triển khai kế hoạch khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026 khoảng 51.868,6 tỷ đồng (trong đó, vốn ngân sách trung ương là 27.746,609 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương là 24.122,03 tỷ đồng). Kinh phí còn lại chưa giao kế hoạch trong năm là 20.355 tỷ đồng.

Đến nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Tài chính bố trí đủ cho các Bộ, ngành, địa phương có nhu cầu kinh phí và hồ sơ hợp lệ. Trong đó, có khoảng 998,3 tỷ đồng được phân bổ cho 22/46 nền tảng số, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; hơn 2.478 tỷ đồng cho 35/52 cơ sở dữ liệu đã đăng ký...

Tính đến 12/5, tổng số đã giải ngân là hơn 7.945,6 tỷ đồng, đạt 14,78% so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương 4.063,2 tỷ đồng (đạt 14,8% kế hoạch), vốn ngân sách địa phương 3.882,3 tỷ đồng (đạt 14,75% kế hoạch).

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu một số khó khăn liên quan đến cơ chế lập dự toán, phân bổ và quản lý kinh phí cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo Bộ trưởng, quy định lấy mức kinh phí trung bình của 3 năm gần nhất theo từng loại nhiệm vụ để làm căn cứ lập dự toán chưa phù hợp với các nhiệm vụ quy mô lớn, nhiệm vụ công nghệ chiến lược, nhiệm vụ đặc biệt hoặc các nhiệm vụ mới chưa có dữ liệu lịch sử để tham chiếu. Cùng với đó, chưa có hướng dẫn cụ thể về việc điều chỉnh kinh phí trong trường hợp có biến động về chính sách, lạm phát hoặc giảm phát…

Để tiếp tục hoàn thiện thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sửa đổi một số văn bản quy phạm pháp luật, một số nghị định. Trong trường hợp cần thiết, tiếp tục kiến nghị Chính phủ có những nghị quyết đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho các Bộ, ngành, địa phương.

TP HCM, Hà Nội dẫn đầu giải ngân vốn khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Tại hội nghị, một số địa phương được giao nguồn vốn lớn đã báo cáo kết quả giải ngân tích cực trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, TP HCM được giao tổng vốn 4.437 tỷ đồng, gồm 2.103 tỷ đồng vốn đầu tư và 2.334 tỷ đồng vốn chi thường xuyên; đến nay tỷ lệ giải ngân đạt 32,6%.

Thành phố Hà Nội được giao 3.087 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư 1.755 tỷ đồng và vốn chi thường xuyên 1.332 tỷ đồng; tỷ lệ giải ngân đạt 27,8%.

Tỉnh An Giang được giao 836 tỷ đồng, gồm 701 tỷ đồng vốn đầu tư và 135 tỷ đồng vốn thường xuyên; tỷ lệ giải ngân đạt 17,23%. Tỉnh Gia Lai được giao 164,5 tỷ đồng, gồm 50 tỷ đồng vốn đầu tư và 114,5 tỷ đồng vốn thường xuyên, với tỷ lệ giải ngân đạt 20,94%.

Các địa phương cho biết vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình phân bổ và triển khai vốn đầu tư, vốn chi thường xuyên cho lĩnh vực khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, các địa phương kiến nghị một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn.

Tỉnh An Giang cho biết tiến độ giải ngân hiện vẫn chậm so với kế hoạch, chủ yếu do thủ tục đầu tư, đấu thầu, mua sắm còn phức tạp, trong khi giá cả biến động lớn khiến nhiều dự án phải điều chỉnh. Tỉnh cũng khó khăn trong triển khai các nhiệm vụ mới như xây dựng kho dữ liệu số, số hóa hồ sơ, nền tảng trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo hay phân tích dữ liệu lớn. Nguyên nhân là nhiều nội dung chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá thống nhất để làm cơ sở lập dự toán, quyết toán.

Bên cạnh đó, việc triển khai các nền tảng dùng chung và cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Trung ương còn chậm, kéo theo tiến độ kết nối và chia sẻ dữ liệu tại địa phương bị ảnh hưởng. Một số địa phương hiện chưa có kho dữ liệu số và hệ thống thông tin chỉ đạo điều hành đồng bộ. UBND tỉnh An Giang cho biết sẽ phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn được giao.

Trong khi đó, tỉnh Tây Ninh cam kết giải ngân toàn bộ số vốn năm 2026 đã bố trí, đồng thời kiến nghị Chính phủ và các Bộ, ngành sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về dữ liệu gốc, dữ liệu chủ, danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như cơ chế quản lý, khai thác và kết nối chia sẻ dữ liệu.

Tỉnh Tây Ninh cũng đề xuất các cơ quan liên quan sớm hoàn thiện hệ thống dữ liệu dùng chung, hướng dẫn kết nối và chia sẻ dữ liệu làm cơ sở xây dựng kho dữ liệu quốc gia, bảo đảm việc đầu tư các dự án số được thực hiện thống nhất, tránh trùng lặp.

Không để xảy ra tình trạng giao vốn nhưng không giải ngân được

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao kết quả giải ngân của một số Bộ, ngành, địa phương như Hà Nội và TP HCM, song cũng lưu ý nhiều đơn vị giải ngân rất chậm, thậm chí có nơi chưa giải ngân được. Theo Phó Thủ tướng, các đơn vị cần nghiêm túc nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với tình trạng chậm giải ngân hiện nay.

Cho biết nguồn lực dành cho lĩnh vực này là rất lớn, tương đương khoảng 2% ngân sách Nhà nước, Phó Thủ tướng quán triệt không để xảy ra tình trạng vốn đã giao nhưng không giải ngân được. Mục tiêu đặt ra là giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm 2026.

Những Bộ, ngành, địa phương nào không hoàn thành phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo cấp trên. Đồng thời, các đơn vị phải thực hiện chế độ báo cáo tiến độ giải ngân hằng tháng để Chính phủ theo dõi, đôn đốc.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá tiến độ giải ngân của lĩnh vực khoa học và công nghệ đang chậm hơn nhiều so với mặt bằng chung. Ảnh: VGP.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương rà soát toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026 để phân loại cụ thể. Với các dự án có thể triển khai ngay, cần tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân.

Đối với các dự án còn vướng mắc, cần xác định rõ nguyên nhân và xử lý theo đúng thẩm quyền. Nội dung nào thuộc thẩm quyền của Bộ, ngành thì lãnh đạo Bộ phải trực tiếp xử lý. Nội dung vượt thẩm quyền cần báo cáo Chính phủ, Thủ tướng để kịp thời xem xét, giải quyết.

Lưu ý việc bố trí vốn phải có trọng tâm, ưu tiên cho các nhiệm vụ có tính chiến lược, tạo đột phá và có sức lan tỏa lớn, Phó Thủ tướng yêu cầu chấm dứt tình trạng phân bổ dàn trải, manh mún, dẫn đến cuối năm không có sản phẩm nổi bật hay hiệu quả rõ ràng. Các Bộ, ngành, địa phương cần tập trung nguồn lực cho những dự án có khả năng tạo ra kết quả cụ thể, đo đếm được và mang lại giá trị thực tiễn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Về hoàn thiện thể chế, Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp phối hợp tháo gỡ toàn bộ khó khăn, vướng mắc liên quan đến cơ chế, chính sách, thủ tục đầu tư và tài chính trong tháng 6/2026.

Định hướng đầu tư thời gian tới tập trung vào hai nhóm nhiệm vụ lớn. Thứ nhất là hoàn thiện, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia nhằm tạo nền tảng cho hoạt động nghiên cứu khoa học.

Thứ hai là tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ và sản phẩm công nghệ chiến lược. Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ đã lựa chọn khoảng 20 nhiệm vụ công nghệ chiến lược giao cho 10 Bộ, ngành triển khai và yêu cầu phải sớm tạo ra các sản phẩm cụ thể, mang lại hiệu quả rõ rệt ngay trong năm 2026.

Phát triển công nghệ chiến lược phải có kết quả cụ thể trong năm 2026 Chiều 11/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp lần thứ ba năm 2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06.

Khoa học công nghệ là 'chìa khóa vàng' hiện thực hóa khát vọng phát triển Thủ tướng khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng" để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.

‘Không đầu tư cho R&D, nền kinh tế sẽ mãi ở vị trí gia công và phụ thuộc’ Nhận định trên được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đưa ra tại lễ chào mừng Ngày Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược.