'Không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục'

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tổ chức kiểm kê, số hóa và giải phóng nguồn lực đang bị mắc kẹt; tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng, dự án và ngành có sức lan tỏa cao, không dàn trải, không bình quân.

Sáng 20/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các cơ quan liên quan về đánh giá nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế hai con số và xác lập mô hình tăng trưởng mới.

Tại buổi làm việc, đại diện Ban Chính sách, chiến lược Trung ương báo cáo đánh giá nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế hai con số và xác lập mô hình tăng trưởng mới. Đại diện các cơ quan Trung ương phát biểu thảo luận và đóng góp ý kiến thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, đi vào nhiều vấn đề căn cơ.

'Không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục'

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: TTXVN

'Nguồn lực phải được kiến tạo, làm giàu, kết nối và nhân lên'

Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam đang có những nền tảng lớn, quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển cao hơn. Muốn đạt mục tiêu rất cao mà Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 đặt ra thì phải thay đổi căn bản cách thức tổ chức, vận hành các nguồn lực phát triển. Nói cách khác, tăng trưởng hai con số không thể là kết quả của mô hình tăng trưởng cũ được kéo dài thêm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không thể chỉ dựa vào tăng vốn đầu tư, mở rộng tín dụng, khai thác thêm đất đai, tăng thêm dự án, sử dụng lao động giá rẻ, gia công, lắp ráp hoặc thu hút FDI bằng ưu đãi đơn thuần.

Những động lực này vẫn cần thiết, song theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, là không đủ. Nếu tiếp tục cách làm cũ, có thể tạo được tăng trưởng nhất thời, nhưng khó tạo được tăng trưởng bền vững, khó nâng cao năng suất, khó tăng năng lực tự chủ và càng khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý một vấn đề rất quan trọng là phải đổi mới tư duy về nguồn lực. Không thể coi nguồn lực là cái có sẵn, hữu hạn, tĩnh, chỉ để phân chia. Nguồn lực phải được kiến tạo, làm giàu, kết nối và nhân lên.

Nhà nước không chỉ phân bổ nguồn lực, mà phải kiến tạo môi trường, định hình không gian phát triển, giảm rủi ro ban đầu, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực xã hội, nguồn lực trong dân, nguồn lực tư nhân, nguồn lực trí tuệ, nguồn lực dữ liệu và nguồn lực văn hóa.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tăng trưởng hai con số là mục tiêu phát triển chất lượng cao, chứ không phải tăng trưởng bằng mọi giá. Không thể vì tăng trưởng mà đánh đổi ổn định; không thể vì tốc độ mà xem nhẹ chất lượng; không thể vì quy mô mà bỏ qua hiệu quả; không thể vì trước mắt mà làm suy giảm nền tảng dài hạn.

Nhấn mạnh những vấn đề lớn cần tiếp tục làm rõ và hoàn thiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải đánh giá đúng và đầy đủ nguồn lực phát triển của đất nước. Đánh giá nguồn lực là phần nền của toàn bộ báo cáo. Nhưng đánh giá nguồn lực không phải là liệt kê càng nhiều càng tốt.

Đánh giá nguồn lực phải trả lời được 3 câu hỏi, gồm nguồn lực nào là lợi thế nổi trội; nguồn lực nào có thể huy động ngay; nguồn lực nào mới là tiềm năng, chưa được chuyển hóa thành động lực phát triển.

Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: TTXVN

Phải làm rõ điều kiện để nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ những ưu điểm, hạn chế và đưa ra những yêu cầu, phát huy hiệu quả các nguồn lực về: kinh tế - tài chính; đất đai, tài sản công, hạ tầng và không gian phát triển; con người; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu; văn hóa, con người, thương hiệu quốc gia và niềm tin xã hội; thể chế và quản trị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải coi cơ chế huy động, phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực là trọng tâm. Không phải chỉ hỏi "chúng ta có nguồn lực gì", mà phải hỏi "cơ chế nào để nguồn lực đi vào phát triển", phục vụ tăng trưởng.

Hiện nay có nhiều nguồn lực đang bị mắc kẹt. Nếu không tháo những điểm nghẽn này, sẽ rơi vào tình trạng: có nguồn lực nhưng không sử dụng được; có tiềm năng nhưng không chuyển hóa được; có chủ trương đúng nhưng kết quả chậm; có mục tiêu cao nhưng công cụ thực hiện không đủ mạnh.

Đặc biệt, phải rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các nguồn lực đang chậm đưa vào sử dụng; không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục, trong tranh chấp, trong tâm lý sợ trách nhiệm hoặc trong sự phối hợp chậm giữa các cơ quan.

Về phân bổ nguồn lực, phải chuyển từ phân bổ dàn trải, bình quân, cục bộ, theo nhiệm kỳ, theo địa giới hành chính, sang phân bổ theo hiệu quả, năng suất, sức lan tỏa và kết quả đầu ra. Nguồn lực công phải dẫn dắt nguồn lực tư nhân. Đầu tư công phải kích hoạt đầu tư xã hội. FDI phải kéo theo doanh nghiệp trong nước. Hạ tầng phải mở ra không gian phát triển. Khoa học - công nghệ phải đi vào sản phẩm, doanh thu, năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ phải làm rõ điều kiện để nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số; phải xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới và cơ chế tổ chức thực hiện. Mô hình tăng trưởng mới phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu... Đây phải là động lực chính, không phải khẩu hiệu.

Mô hình mới phải dựa vào doanh nghiệp Việt Nam mạnh hơn. Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất. Doanh nghiệp Nhà nước tập trung vào lĩnh vực then chốt, hạ tầng chiến lược, dẫn dắt đầu tư lớn. FDI phải chuyển từ thu hút bằng số lượng sang hấp thụ bằng chất lượng, công nghệ và liên kết nội địa.

Kiểm kê, số hóa và giải phóng nguồn lực đang bị mắc kẹt

Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung: xây dựng gói thể chế khơi thông nguồn lực. Trong xây dựng thể chế, phải dứt khoát bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; một vấn đề, một nội dung chỉ quy định tại một luật; cải cách tối đa thủ tục hành chính; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm có kiểm soát; bảo đảm pháp luật minh bạch, nhất quán, ổn định, có tầm nhìn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, lấy năng suất, khoa học - công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao làm động lực chính. Khoa học - công nghệ phải tập trung giải các bài toán lớn của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương; chuẩn bị nhân lực chiến lược cho trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, logistics, năng lượng mới, hydrogen xanh, điện hạt nhân, công nghệ sinh học, vật liệu mới, đường sắt tốc độ cao, tài chính hiện đại, quản trị công và quản trị doanh nghiệp; xây dựng thương hiệu quốc gia và cơ chế theo dõi, giám sát thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương hoàn thiện báo cáo, có thể trình Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến ban hành một Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 15/1/2019 của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế trong thời gian tới.