Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đến dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược. Ảnh: VGP.

Sáng ngày 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới".

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi tới đội ngũ các nhà trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân công nghệ, những người đang cống hiến cho sự nghiệp khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số lời chào trân trọng và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Người đứng đầu Chính phủ nhắc lại, ngày 18/5/1963, tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Hội phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: "Nhiệm vụ của khoa học, kỹ thuật là cực kỳ quan trọng, cho nên mọi ngành, mọi người đều phải tham gia công tác khoa học, kỹ thuật, để nâng cao năng suất lao động, sản xuất ra nhiều của cải vật chất, để xây dựng chủ nghĩa xã hội thắng lợi".

Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là kim chỉ nam cho hoạt động KHCN Việt Nam trên suốt chặng đường xây dựng, phát triển đất nước ta trong hơn 60 năm qua.

Thủ tướng nêu rõ, Ngày KHCN và Đổi mới sáng tạo Việt Nam hôm nay không chỉ là dịp để chúng ta tôn vinh các nhà khoa học, trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo; mà còn là dịp rất quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam.

Theo Thủ tướng, yêu cầu phát triển đất nước đã xác định KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, là động lực, là đột phá chiến lược hàng đầu để bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là Nghị quyết có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ban Chấp hành Trung ương có Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số", trong đó nhấn mạnh chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới lấy phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Vừa qua, tại Kết luận số 246 ngày 12/5/2026 của Phiên họp lần thứ 3, Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và Đề án 06 đã chỉ đạo triển khai các nội dung cụ thể, trong đó tập trung khơi thông các nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ; ưu tiên phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Nhân Ngày KHCN và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ nhiệt liệt biểu dương và chúc mừng các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, doanh nhân trong lĩnh vực KHCN, đặc biệt là những hy sinh, cống hiến thầm lặng và lao động quên mình của các thế hệ những người làm công tác KHCN, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, thành tựu đã đạt được, Thủ tướng cũng chỉ ra hoạt động KHCN, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực, đột phá phát triển KTXH; huy động nguồn lực cho KHCN chưa được chú trọng đúng mức, đào tạo, trọng dụng cán bộ KHCN tuy đã có nhiều đổi mới, tiến bộ nhưng vẫn còn không ít bất cập; cơ chế phát triển hoạt động KHCN chậm được hoàn thiện...

Theo Thủ tướng, chúng ta vẫn đang tiếp tục triển khai rất nhiều công việc liên quan hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực, cơ chế tài chính, đột phá về cơ chế chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vào cuộc sống và quan trọng nhất là đóng góp vào tăng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thực hiện bằng được mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong thời đại mà KHCN, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày, cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng. Quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm được cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững.

Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại sự kiện. Ảnh: VGP.

Để đạt được mục tiêu đó, Thủ tướng Chính phủ đề nghị trong thời gian tới, chúng ta, đặc biệt là những người làm công tác KHCN, cần tập trung vào các định hướng chính.

Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đóng vai trò hạt nhân cùng các Bộ, cơ quan và địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong thực hiện phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo các Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 và Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 06/5/2026 trong đó cần quan tâm một số nội dung:

Phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra được sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn, thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa cao; đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, trách nhiệm này của Bộ KH&CN và những người làm KHCN là rất lớn.

Doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái. Các Bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng, nhiệm vụ. Chúng ta quyết tâm trong năm nay phải cụ thể hóa một số sản phẩm để phục vụ một số lĩnh vực trọng tâm.

Cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay, phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể, thẩm quyền xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời.

Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các "điểm nghẽn" liên quan đến cơ chế tài chính cho KHCN và đổi mới sáng tạo; ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Cho biết về vấn đề này, Chính phủ đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng KH&CN và các Bộ trưởng trong các lĩnh vực, phải hoàn thiện rất sớm; Thủ tướng nhấn mạnh: Cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường thì sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của Nhà nước.

Theo Thủ tướng, cùng với vốn Nhà nước là một phần, phải khuyến khích vốn của doanh nghiệp và xã hội để cùng đầu tư, tập trung vào một số sản phẩm ưu tiên, trong đó cơ chế tài chính của Nhà nước phải rất thông thoáng.

Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò "người mua đầu tiên" đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện.

Tinh thần là rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng. Tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ, là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển, thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế, dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba, tăng cường hợp tác quốc tế; có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược; phát huy mạnh mẽ mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ, việc này đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ KH&CN triển khai. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thứ năm, phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ KHCN, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

Thủ tướng Chính phủ khẳng định, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

Chính phủ tin tưởng rằng, với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số và phải quyết tâm cao nhất làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu này.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng

Thủ tướng kêu gọi đội ngũ nhà trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội tiếp tục phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo; cùng chung tay xây dựng nền KHCN, đổi mới sáng tạo Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Chính phủ cam kết luôn đồng hành, lắng nghe, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhân dịp này, Thủ tướng gửi tới toàn thể đội ngũ làm công tác KHCN và đổi mới sáng tạo lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và tiếp tục giữ vững tinh thần tiên phong, sáng tạo, cống hiến vì sự phát triển của đất nước.

Tổ chức lại 42 chương trình KHCN quốc gia thành 6 chương trình lớn

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý khoa học và công nghệ. Nhà nước không chỉ quản lý mà phải kiến tạo phát triển; không chỉ kiểm soát rủi ro mà phải tạo không gian cho đổi mới sáng tạo; không chỉ hỗ trợ nghiên cứu mà phải thúc đẩy hình thành thị trường công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh.

Ông cho biết Bộ KH&CN đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát; thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức khoa học và công nghệ; đổi mới cơ chế tài chính; phát triển thị trường khoa học công nghệ; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; và tạo môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và startup công nghệ Việt Nam phát triển.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại sự kiện. Ảnh: VGP.

Việc đầu tư phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính đang được thực hiện thông qua kế hoạch tái cấu trúc các chương trình KHCN quốc gia; quy hoạch mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia và địa phương.

Theo định hướng này, 42 chương trình KHCN quốc gia dự kiến sẽ được tổ chức lại theo hướng tinh gọn và phân tầng chức năng, thành 6 chương trình lớn, bao gồm: Các chương trình nghiên cứu cơ bản; các chương trình KHCN quốc gia; các chương trình triển khai công nghệ chiến lược quốc gia; các chương trình Đổi mới sáng tạo quốc gia; các chương trình Chuyển đổi số quốc gia; các chương trình nâng cao tiềm lực KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong 6 trụ cột này, phát triển công nghệ chiến lược quốc gia giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.

Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn, đồng thời vẫn bảo đảm sự phát triển cân đối của hệ sinh thái KHCN đổi mới sáng tạo.

Bộ KH&CN tiếp tục đổi mới đồng bộ cơ chế quản trị và điều hành. Mục tiêu là từng bước thiết lập mô hình quản trị thống nhất và thông minh trên nền tảng số, qua đó nâng cao tính minh bạch, hạn chế trùng lặp trong quản lý các nhiệm vụ KHCN.

Giải pháp trọng tâm là triển khai và vận hành Nền tảng quản lý KHCN quốc gia, kết nối và đồng bộ dữ liệu trên phạm vi cả nước về nhiệm vụ KHCN, các quỹ hỗ trợ, nguồn vốn, đội ngũ nhà khoa học, kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyển giao công nghệ.