TASS đưa tin, trong tuyên bố ngày 4/2 giờ địa phương, Bộ Ngoại giao Nga nêu rõ: “Trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi cho rằng các bên tham gia Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược (New START) không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hay các tuyên bố đối xứng nào trong khuôn khổ hiệp ước, bao gồm cả các điều khoản cốt lõi, và về nguyên tắc có toàn quyền lựa chọn các bước đi tiếp theo”.

Moscow nhấn mạnh “sẽ hành động một cách có trách nhiệm và cân bằng, xây dựng chính sách trong lĩnh vực vũ khí tiến công chiến lược trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng chính sách quân sự của Mỹ, cũng như tình hình chung trong lĩnh vực chiến lược”.

Tên lửa đạn đạo liên lục địa Yars được phóng trong cuộc tập trận của lực lượng hạt nhân Nga. Ảnh: TASS

Vào tháng 9/2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đưa ra đề xuất tạm thời, đề nghị Nga và Mỹ cam kết tiếp tục tuân thủ các giới hạn vũ khí trong Hiệp ước New START thêm một năm sau khi hiệp ước chính thức hết hạn vào ngày 5/2/2026, với điều kiện Mỹ có động thái tương ứng.

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Nga cho biết nước này cho đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức từ Mỹ đối với đề xuất tuân thủ các giới hạn của New START thông qua các kênh song phương. Những phát biểu công khai từ phía Mỹ cũng “không cho thấy Washington sẵn sàng theo đuổi lộ trình hành động trong lĩnh vực vũ khí tiến công chiến lược do Nga đề xuất”.

Bộ Ngoại Nga cho rằng việc Washington không phản hồi đề xuất của Moscow là sai lầm và đáng tiếc. “Từ góc độ thực tiễn, đất nước chúng tôi coi những diễn biến như vậy là một thực tế cần được tính đến khi xác định chính sách tiếp theo của Nga trong lĩnh vực này,” Bộ này nhấn mạnh.

Cũng trong tuyên bố, Moscow khẳng định vẫn sẵn sàng thực hiện “các biện pháp quân sự - kỹ thuật mang tính quyết định để đối phó với những mối đe dọa tiềm tàng bổ sung đối với an ninh quốc gia”.

“Đồng thời, đất nước chúng tôi vẫn để ngỏ khả năng tìm kiếm các phương thức chính trị và ngoại giao để ổn định toàn diện tình hình chiến lược trên cơ sở các giải pháp đối thoại bình đẳng và cùng có lợi, nếu các điều kiện phù hợp cho sự hợp tác đó được hình thành,” Bộ Ngoại giao Nga kết luận.

Mỹ chưa bình luận về tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga.

Hiệp ước New START được Nga và Mỹ ký kết vào ngày 8/4/2010 nhằm tiếp nối các nỗ lực giảm thiểu rủi ro hạt nhân thời Chiến tranh Lạnh và được gia hạn vào năm 2021. Hiệp ước đặt ra giới hạn đối với số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược đang được triển khai cũng như các phương tiện phóng, đồng thời thiết lập các cơ chế giám sát đối với kho vũ khí của cả Nga và Mỹ.

Tháng 2/2023, Moscow đã đình chỉ các cơ chế giám sát của hiệp ước, với lý do các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào những thành phần của lực lượng răn đe hạt nhân Nga, đồng thời cáo buộc phương Tây có sự can dự. Việc Hiệp ước New START hết hạn đồng nghĩa với việc hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới là Nga và Mỹ không còn bất kỳ “rào cản” ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của mình.

Theo Reuters, trong tuyên bố ngày 4/2 giờ địa phương, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cảnh báo việc Hiệp ước New START hết hạn chính là thời khắc nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

“Lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ, chúng ta phải đối mặt với một thế giới không có bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Nga và Mỹ - hai quốc gia sở hữu phần lớn tuyệt đối kho vũ khí hạt nhân toàn cầu,” ông Guterres cho biết trong một tuyên bố.

Theo ông, nguy cơ vũ khí hạt nhân bị sử dụng hiện đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, đồng thời kêu gọi giới lãnh đạo Nga và Mỹ cùng thừa nhận sự cần thiết phải ngăn chặn sự quay trở lại của một thế giới phổ biến vũ khí hạt nhân không được kiểm soát.

“Thế giới đang trông đợi Nga và Mỹ biến lời nói thành hành động. Tôi kêu gọi cả hai quốc gia quay lại bàn đàm phán ngay lập tức và đạt được một khuôn khổ kế tiếp nhằm khôi phục các giới hạn có thể kiểm chứng, giảm thiểu rủi ro và tăng cường an ninh chung của chúng ta,” người đứng đầu Liên Hợp Quốc nhấn mạnh.

Tuần trước, Bản tin của các Nhà khoa học Nguyên tử (Bulletin of Atomic Scientists) đã điều chỉnh “Đồng hồ Ngày Tận thế” tiến gần hơn năm giây tới thời khắc nửa đêm, đồng thời cảnh báo về nguy cơ bùng phát một cuộc chạy đua vũ trang toàn diện giữa các cường quốc lớn.