Ảnh minh họa: Thu Trang/Mekong ASEAN

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT ngày 18/10/2026, yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất, hướng vốn vào sản xuất kinh doanh và tăng cường kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống.

Theo chỉ đạo mới, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận để giảm mặt bằng lãi suất. Trước mắt, giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh.

Các ngân hàng giảm lãi suất cho vay khách hàng, trong đó tập trung giảm từ 1,5% - 2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Tín dụng cần hướng vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng và công trình, dự án trọng điểm, khả thi; tăng cường hợp vốn cho các dự án lớn. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng để tăng quy mô.

Các tổ chức tín dụng phải cân đối huy động với cho vay; đa dạng hóa kênh huy động, tăng tỷ trọng vốn trung, dài hạn và kiểm soát chặt việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản, mất cân đối kỳ hạn.

Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn; chú ý các nhóm chung người quản lý, tài sản bảo đảm, chủ sở hữu tài sản bảo đảm, dự án hoặc nguồn trả nợ.

Các ngân hàng cần đa dạng hóa danh mục tín dụng, theo dõi giá bất động sản, thanh khoản thị trường, tồn kho dự án và phát hành trái phiếu doanh nghiệp để sớm nhận diện rủi ro.

Những nhu cầu vốn phải kiểm soát chặt gồm: góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng phần vốn góp; mua cổ phần chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM; góp vốn theo hợp đồng để thực hiện dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh; cho vay bù đắp tài chính, trừ trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện được nêu trong văn bản.

Ngân hàng Nhà nước nghiêm cấm tạo lập hồ sơ tín dụng nhằm sử dụng vốn sai mục đích, lách điều kiện, giới hạn cấp tín dụng hoặc né tránh kiểm soát dòng tiền; đồng thời khẳng định sẽ xử lý nghiêm vi phạm.

Hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng do chính tổ chức tín dụng phát hành phải được kiểm soát rủi ro tương tự các hoạt động cấp tín dụng khác.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng phải nâng chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm; định giá sát thị trường, kiểm soát việc đánh giá lại làm tăng giá trị tài sản, kịp thời xử lý khi giá trị suy giảm.

Văn bản cũng yêu cầu theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, nợ ngoại bảng và các khoản đã cơ cấu; đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng để thu hồi nợ, hạn chế phát sinh nợ xấu.

Việc phân loại nợ, trích lập dự phòng phải phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro. Các ngân hàng cần tăng năng lực tài chính, nâng tỷ lệ bao phủ nợ xấu, đa dạng hóa biện pháp thu hồi, xử lý nợ.

Đồng thời, kiểm soát các khoản lãi dự thu lớn, kéo dài hoặc khó thu hồi; ghi nhận, hạch toán và thoái lãi đúng quy định; kiểm soát chia cổ tức, phân chia lợi nhuận để kết quả kinh doanh phản ánh thực chất hoạt động.

Các tổ chức tín dụng phải tăng cường kiểm tra, kiểm toán nội bộ, kiểm soát giao dịch với cổ đông, người liên quan; rà soát nhóm khách hàng có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro. Lãnh đạo và các bộ phận kiểm soát chịu trách nhiệm thực hiện chỉ đạo, bảo đảm an toàn hoạt động.

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu Chủ tịch HĐQT, Chủ tịch HĐTV, Tổng giám đốc (Giám đốc), Trưởng Ban kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, kiểm soát, giám sát, tuân thủ của các tổ chức tín dụng chịu trách nhiệm về việc thực hiện các chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước tại công văn này, đồng thời chịu trách nhiệm về an toàn, hiệu quả hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Từ nay đến cuối năm 2026, đối với các tổ chức tín dụng không tuân thủ và không thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về lãi suất, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, rủi ro trong hoạt động ngân hàng, ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngân hàng Nhà nước căn cứ tính chất, mức độ rủi ro xem xét áp dụng các biện pháp: Xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp năm 2027; yêu cầu thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.