|
|
| Đoàn Việt Nam trong khoảnh khắc nghề làm tranh Đông Hồ được UNESCO ghi danh. Nguồn: VGP. |
Vào 14h ngày 9/12 (giờ địa phương) tại New Delhi (Ấn Độ), Kỳ họp lần thứ 20 của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO đã quyết định ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ của Việt Nam vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Theo Ủy ban, hồ sơ đề cử của Việt Nam đáp ứng đầy đủ tiêu chí ghi danh. Tranh Đông Hồ gắn bó với các nghi lễ truyền thống như Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, thờ cúng tổ tiên. Tuy nhiên, hiện nay nghề chỉ còn vài hộ gia đình duy trì; số nghệ nhân lành nghề giảm mạnh do khó khăn về sinh kế, thiếu người kế tục và nhu cầu thị trường thu hẹp. Nhiều kỹ năng quan trọng như vẽ mẫu, khắc bản in đòi hỏi thời gian đào tạo dài, trong khi thế hệ trẻ ít mặn mà theo nghề, khiến di sản đứng trước nguy cơ mai một.
|
|
| Hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ của Việt Nam đáp ứng các tiêu chí ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Nguồn: VGP. |
Kế hoạch bảo vệ di sản gồm bảy mục tiêu: mở lớp truyền nghề, kiểm kê di sản, thiết kế mẫu, mở rộng thị trường, cải thiện nguồn nguyên liệu, hỗ trợ trang thiết bị và đặt cộng đồng thực hành ở vị trí trung tâm. Hồ sơ cho thấy cộng đồng, đặc biệt các gia đình nghệ nhân, tham gia tích cực vào toàn bộ quá trình lập hồ sơ và kiểm kê.
Ủy ban khuyến nghị Việt Nam tích hợp di sản vào giáo dục chính quy và phi chính quy nhằm khuyến khích thế hệ trẻ hiểu và trân trọng nghề truyền thống.
|
|
| Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ ở khu phố Đông Khê, phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, ra đời cách đây khoảng 500 năm. Nguồn: VGP. |
Việc ghi danh có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng thực hành và công chúng Việt Nam, khẳng định giá trị lịch sử – nghệ thuật độc đáo của tranh Đông Hồ, đồng thời tạo động lực bảo tồn kỹ năng, bí quyết nghề truyền thống. Danh hiệu này cũng góp phần nâng cao nhận thức xã hội, thúc đẩy sự tham gia của giới trẻ và quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Thay mặt Việt Nam và cộng đồng thực hành di sản Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch – Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Hoàng Đạo Cương và Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn đã phát biểu cảm ơn UNESCO và cam kết triển khai đầy đủ các biện pháp bảo vệ giá trị của Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.
| Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ ở khu phố Đông Khê (Thuận Thành, Bắc Ninh) có lịch sử khoảng 500 năm, nổi bật với kỹ thuật in khắc gỗ, màu sắc tự nhiên và đồ họa đặc trưng. Chủ đề tranh phong phú, gồm tranh thờ, chúc tụng, lịch sử, sinh hoạt, phong cảnh…, gắn với tục treo tranh dịp Tết Nguyên đán, Tết Trung thu và trong nghi lễ thờ cúng. Toàn bộ quy trình làm tranh đều thủ công: vẽ mẫu trên giấy bản bằng bút lông, mực nho; khắc ván in bằng gỗ thị; chế màu từ nguyên liệu tự nhiên như lá chàm, sỏi son, hoa hòe, sò điệp, tro lá tre. Tranh được in trên giấy dó phủ hồ điệp với 5 màu cơ bản, theo thứ tự đỏ – xanh – vàng – trắng, cuối cùng in nét đen để hoàn thiện bức tranh. Tính đến nay, cả nước đã có 37 di sản được UNESCO ghi vào các Danh sách của UNESCO (gồm 9 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 17 di sản văn hóa phi vật thể và 11 di sản tư liệu). Trong đó, tỉnh Bắc Ninh có các di sản tiêu biểu được UNESCO công nhận, ghi danh, gồm: 5 di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại (Quan họ Bắc Ninh, Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, Ca trù, Tín ngưỡng thờ Mẫu, Kéo co Hữu Chấp); một Di sản Văn hóa Thế giới liên tỉnh (Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), trong đó có các di tích quan trọng như Chùa Vĩnh Nghiêm; Mộc bản kinh phật chùa Vĩnh Nghiêm được đưa vào Danh mục Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. |
