Góp ý tại tổ về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa chiều ngày 24/10, đại biểu Lê Hồng Hà - Tổng giám đốc Vietnam Airlines cho rằng dự thảo hiện chủ yếu tập trung vào phía cung như sáng tạo, sản xuất, hạ tầng và tài chính, trong khi các chính sách phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm văn hóa chưa được quan tâm tương xứng.
 |
| Tổng giám đốc Vietnam Airlines Lê Hồng Hà - Đại biểu Quốc hội Đoàn TP Hà Nội. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Theo ông, công nghiệp văn hóa không đơn thuần là ngành văn hóa mà là lĩnh vực kinh tế liên ngành, gắn với du lịch, thương mại, sở hữu trí tuệ, tài chính và xuất khẩu. Thành công của ngành không chỉ được đo bằng số lượng di sản hay sự kiện tổ chức, mà còn ở khả năng tạo doanh thu bền vững, sức cạnh tranh và ảnh hưởng văn hóa trên thị trường quốc tế.
Vì vậy, ông Hà đề nghị hoàn thiện khái niệm, xác định rõ công nghiệp văn hóa là lĩnh vực kinh tế, bao quát chuỗi hoạt động từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến khai thác sản phẩm, dịch vụ. Đồng thời, bổ sung các tiêu chí về doanh thu, việc làm, năng lực cạnh tranh và lan tỏa hình ảnh quốc gia vào nguyên tắc, chính sách phát triển.
Đại biểu Lê Hồng Hà cũng lưu ý, cơ chế ưu đãi hiện nay chủ yếu dựa trên tư cách, điều kiện tham gia của dự án thay vì kết quả thực tế, dễ dẫn đến cơ chế xin - cho và xu hướng tổ chức nhiều lễ hội, sự kiện bằng ngân sách nhưng chưa đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế.
“Một sự kiện chỉ thực sự tạo ra giá trị kinh tế khi thu hút được du khách, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu và để lại giá trị thương hiệu,” Tổng giám đốc Vietnam Airlines nêu ý kiến.
Bên cạnh đó, đại biểu Lê Hồng Hà đề nghị thiết lập cơ chế điều phối liên ngành đủ mạnh, bởi các chính sách phát triển công nghiệp văn hóa liên quan đến nhiều lĩnh vực như thuế, tài chính, khoa học công nghệ, xuất nhập cảnh và giao thông vận tải. Đặc biệt, cần gắn kết chặt chẽ công nghiệp văn hóa với du lịch, coi du lịch là một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng của sản phẩm văn hóa. Các sản phẩm điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực và di sản không chỉ tạo sức hút đối với du khách mà còn góp phần xuất khẩu văn hóa tại chỗ.
Một nội dung khác được đại biểu Lê Hồng Hà đề cập là chính sách thu hút các sự kiện văn hóa quốc tế.
Theo ông, dự thảo có cơ chế thu hút dự án quốc tế nhưng lại loại trừ các sự kiện biểu diễn nước ngoài khỏi một số chính sách hỗ trợ tại Điều 18. Trong khi đó, những chương trình hòa nhạc, liên hoan và sự kiện nghệ thuật quốc tế có khả năng thu hút lượng lớn du khách, tạo nguồn thu cho du lịch, hàng không và các ngành dịch vụ liên quan.
Vì vậy, ông đề nghị không loại trừ toàn bộ hoạt động biểu diễn nước ngoài mà phân loại theo mức độ rủi ro để áp dụng thủ tục phù hợp. Đồng thời, cần tạo thuận lợi về xuất nhập cảnh, hải quan, vận chuyển cho nghệ sĩ, đoàn làm phim và trang thiết bị phục vụ các hoạt động văn hóa quốc tế.
Tránh lợi dụng danh nghĩa dự án văn hóa nhằm mục đích kinh doanh bất động sản
Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được Chính phủ trình Quốc hội sáng ngày 24/10. Đây là dự án lần đầu xây dựng nên nhận nhiều ý kiến góp ý của các đại biểu.
 |
| Đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm phát biểu tại tổ. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Đại biểu Quốc hội, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhận định việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là bước đi quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển kinh tế xã hội, nâng cao sức mạnh mềm của đất nước.
Theo ông, vấn đề quan trọng không chỉ là đưa ra các chính sách khuyến khích ưu đãi mà phải bảo đảm những chính sách đó thực sự hiệu quả, khả thi, đúng đối tượng và không tạo ra kẽ hở để trục lợi.
Đại biểu đồng tình với việc dành cơ chế ưu đãi để thu hút nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, ông cho rằng cần xác định rõ đối tượng, điều kiện và mức độ ưu đãi. Cần phân biệt giữa những dự án thực sự tạo ra sản phẩm, giá trị sáng tạo với những dự án chủ yếu mang tính thương mại, dịch vụ nhưng được đăng ký dưới danh nghĩa công nghiệp văn hóa.
Việc tạo điều kiện về đất đai để phát triển các không gian sáng tạo, trung tâm công nghiệp văn hóa và hạ tầng phục vụ hoạt động văn hóa, theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm là rất cần thiết. Song ông lưu ý đất đai là nguồn lực có giá trị lớn, dễ phát sinh thất thoát nếu chính sách ưu đãi không được kiểm soát chặt chẽ.
“Tôi đề nghị làm rõ loại dự án nào được hưởng ưu đãi đất đai, điều kiện sử dụng đất, trách nhiệm duy trì hoạt động văn hóa theo mục tiêu được phê duyệt cũng như cơ chế kiểm tra xử lý khi nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết. Đặc biệt cần ngăn ngừa tình trạng lợi dụng danh nghĩa dự án công nghiệp văn hóa để tiếp cận đất đai ưu đãi nhưng thực chất chủ yếu phục vụ mục đích kinh doanh bất động sản hoặc thương mại. Chính sách đất đai phải phục vụ hoạt động sáng tạo và phát triển văn hóa thực chất, không trở thành một cơ chế ưu đãi bất động sản dưới tên gọi khác,” Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nêu ý kiến.
Cần ưu tiên đầu tư, hỗ trợ phát triển tại các địa bàn có lợi thế
Góp ý vào nội dung phát triển không gian văn hóa trong các dự án xây dựng, đại biểu Dương Minh Ánh - đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội, lo ngại quy định tính chi phí mua sắm sản phẩm văn hóa, thiết lập không gian trưng bày, lắp đặt tác phẩm nghệ thuật vào tổng mức đầu tư có thể làm tăng chi phí xây dựng.
Theo bà, đối với các công trình thương mại, chung cư, dịch vụ và công trình hỗn hợp, chi phí này có thể được chuyển vào giá bán, khiến người mua nhà phải gánh thêm. Ngoài ra, việc xác định giá trị tác phẩm nghệ thuật để tính vào tổng mức đầu tư cũng gặp khó khăn do giá trị có thể dao động lớn, thậm chí lên tới hàng tỷ đồng.
Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉ áp dụng quy định phát triển không gian văn hóa đối với các công trình công cộng; còn các dự án thương mại, nhà ở và dịch vụ nên để doanh nghiệp tự quyết định.
Cho rằng dự án luật có nhiều chính sách mới cần tiếp tục đánh giá tác động, đại biểu Dương Minh Ánh đề nghị xem xét tại hai kỳ họp và thông qua ở kỳ họp thứ ba nhằm bảo đảm chất lượng và tính khả thi khi triển khai.
 |
| Đại biểu Dương Minh Ánh. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Đại biểu Lê Nhật Thành - đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc, cho rằng dự thảo chưa thể hiện rõ định hướng ưu tiên theo tiềm năng, lợi thế của từng vùng, địa phương.
Do đó, ông đề nghị ưu tiên đầu tư, hỗ trợ phát triển tại các địa bàn có lợi thế về tài nguyên văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, bản sắc dân tộc và khả năng liên kết với du lịch, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.
Ông cũng băn khoăn khi dự thảo chưa có chính sách cụ thể dành cho người dân và cộng đồng dân tộc thiểu số trong phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa gắn với bản sắc truyền thống.
Đại biểu đề nghị bổ sung chính sách đặc thù, ưu tiên hỗ trợ phát triển thị trường đối với các sản phẩm công nghiệp văn hóa do người dân, cộng đồng dân tộc thiểu số và các chủ thể liên quan sáng tạo, sản xuất, khai thác, qua đó phát huy giá trị văn hóa đặc trưng của từng cộng đồng trong tổng thể bản sắc văn hóa Việt Nam.
