Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì phiên họp. Nguồn: VGP.

Đây là nội dung được Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà nêu ra tại cuộc họp nghe báo cáo, thảo luận, cho ý kiến về nội dung dự thảo Nghị định quy định về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) chiều 7/6.

Trong vòng một tháng qua, đây là cuộc họp thứ hai về cơ chế này. Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Bộ Công Thương xây dựng mô hình DPPA theo hai phương án, gồm qua đường dây riêng và lưới quốc gia (tức qua EVN). Nguồn cung ứng là các nhà máy năng lượng tái tạo (gió, mặt trời) công suất trên 10 MW nếu nối lưới hoặc không giới hạn công suất nếu qua đường dây riêng.

Về lý do giới hạn công suất từ 10 MW trở lên, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho hay, theo mô hình mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia, đơn vị phát điện năng lượng tái tạo sẽ tham gia thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Đây là điều kiện thuận lợi để tham gia vào thị trường. Trong thời gian tới, khi vận hành trơn tru, có thể tiếp tục xem xét, bỏ giới hạn hoặc giới hạn công suất thấp hơn.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân báo cáo tại cuộc họp. Nguồn: VGP.

Dự thảo Nghị định cũng đưa ra quy định khách hàng sử dụng điện lớn là khách hàng sử dụng 500.000 kWh/tháng trở lên.

Về quy định này, Phó thủ tướng đặt vấn đề tại sao lại đưa ra con số 500.000 kWh một tháng trở lên và yêu cầu dự thảo phải quy định rõ những chủ thể khách hàng lớn; làm rõ chủ thể "khu công nghiệp" nếu đại diện cho các khách hàng trong khu mua điện.

Phản hồi về vấn đề này, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, việc lựa chọn ngưỡng sử dụng điện của khách hàng lớn nhằm hài hòa mục tiêu các bên. Theo khảo sát từ các tổng công ty điện lực, khách hàng lớn sử dụng từ 1 triệu kWh một tháng trở lên có gần 1.500 đơn vị, chiếm 26% tổng điện tiêu thụ. Còn khách hàng sử dụng từ 500.000 kWh trở lên vào khoảng 3.000 đơn vị, chiếm 30%.

"Cân đối nhu cầu của khách hàng sử dụng điện sạch, tác động tài chính với EVN và các công ty điện lực, Bộ Công Thương đề xuất con số từ 500.000 kWh một tháng trở lên," Thứ trưởng nói.

Ông Trần Việt Hòa, Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công Thương) cho hay, điểm đột phá của cơ chế DPPA là bên phát năng lượng tái tạo sẽ bán vào thị trường điện, khách hàng sử dụng điện lớn được mua trực tiếp từ đây với giá thị trường. Giữa hai bên sẽ ký hợp đồng, tham khảo giá thị trường điện và thỏa thuận các bên. Hiện, các khách hàng chỉ mua điện được qua các công ty điện lực với giá bán lẻ điện bình quân.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cho hay, Luật Điện lực cũng như Nghị quyết số 55 của Bộ Chính trị nêu rõ việc phát triển thị trường điện cạnh tranh với các nguồn điện khác nhau.

Do đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương nghiên cứu kỹ hơn việc mở rộng phạm vi của dự thảo Nghị định đối với các nguồn điện sinh khối, nguồn điện từ rác với tinh thần khuyến khích các loại hình năng lượng tái tạo, chứ không chỉ điện gió và điện mặt trời.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, chính sách đưa ra cần khuyến khích, quản lý mua bán điện trực tiếp qua đường dây riêng để bảo đảm hiệu quả, tránh các hệ lụy như cháy nổ, ảnh hưởng cảnh quan.

Bộ Công Thương cần xây dựng, công khai các chi phí khi sử dụng dịch vụ hệ thống truyền tải của EVN (hoặc bên thứ 3), sử dụng hạ tầng, phí tổn thất để người mua, người bán cân nhắc.

"Nếu người bán ở miền Nam còn người mua ở miền Bắc, mức phí phải khác so với trường hợp người mua, người bán đều ở miền Bắc," Phó Thủ tướng lưu ý.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh cần phải có giải pháp đảm bảo sự công bằng giữa các khách hàng, như tính giá điện 2 thành phần. Ví dụ, giá điện khi không có mặt trời, vào giờ cao điểm phải khác giá điện vào thời điểm có nắng to; hay mức giá với đơn vị sản xuất năng lượng tái tạo có thiết bị, pin lưu trữ điện khác với đơn vị không có tích trữ điện năng.

Phó Thủ tướng lưu ý, EVN phải có trách nhiệm trong việc bảo đảm việc truyền tải lên hệ thống điện được an toàn và không ảnh hưởng đến tình hình an ninh cung ứng điện, bảo đảm cân đối giữa các nguồn điện (giữa điện tái tạo và các nguồn điện khác). Đây là bài toán khó trong điều độ điện, phải thực hiện hết sức khoa học, trách nhiệm rõ ràng.

"Phải tính toán kỹ việc tỉ lệ năng lượng tái tạo trong tổng công suất các nguồn điện sẽ gia tăng để điều chỉnh, cập nhật kịp thời quy hoạch điện; tránh tình trạng cung - cầu lệch nhau, như cung nhiều quá mà cầu ít quá, dẫn tới thiệt hại cho Nhà nước, nhà đầu tư. Quy hoạch phải đi trước một bước, không để ảnh hưởng đến sự phát triển năng lượng tái tạo khi bị bó buộc trong 'tấm áo chật', trong xu hướng chuyển dịch từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo".Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng cũng cho rằng, cần có chính sách khuyến khích việc đầu tư vào khâu tích điện trong phát triển năng lượng tái tạo.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương tiếp thu các ý kiến, tập trung cao độ để hoàn thiện dự thảo Nghị định và trình Phó Thủ tướng vào tuần sau.