'Thưởng thức’ ký ức bao cấp với quán cà phê bếp dầuNằm trong một căn tập thể cũ ở Hà Nội, Cà phê Bếp Dầu tái hiện không gian sinh hoạt thời bao cấp, nơi những vật dụng quen thuộc và mùi “khói dầu” gợi nhắc ký ức của một thế hệ. |
 |
| Giữa một con ngõ nhỏ trên phố Vũ Ngọc Phan (Hà Nội), có một quán cà phê tên là Cà phê Bếp Dầu nằm lặng lẽ trong căn tập thể tầng 1 đã cũ, kín đáo như chính cách nó chọn tồn tại. Nếu chỉ đi ngang qua, rất dễ để bỏ lỡ quán cà phê này, bởi mặt tiền không khác gì những căn hộ tập thể quen thuộc: tường cũ, cửa sắt, phía trước là một khoảng sân nhỏ trồng vài chậu cây xanh. |
 |
| Quán giữ gần như nguyên vẹn cấu trúc của một căn nhà tập thể cũ, chỉ chỉnh sửa vừa đủ để phục vụ khách. Bên trái lối vào là quầy pha chế. Thực đơn của quán khá đa dạng, từ cà phê, trà đến sinh tố, nước hoa quả, với mức giá dao động từ 25.000 – 35.000 đồng/cốc, phù hợp với nhiều đối tượng khách hàng. |
 |
| Toàn bộ không gian được phủ bởi gam vàng ve - màu sắc từng hiện diện trong rất nhiều căn hộ thời bao cấp. Những mảng tường loang lổ, lớp gạch trần lộ ra có chủ ý, như một cách để thời gian hiện diện rõ ràng trong từng góc nhỏ. |
 |
| Các phòng trong căn hộ được làm thông, tạo thành một không gian liền mạch từ ngoài vào trong. Ánh đèn vàng dịu khiến mọi chuyển động dường như chậm lại, tách biệt quán khỏi nhịp sống vội vã bên ngoài. |
 |
| Gian trong cùng được bài trí như phòng khách của một gia đình thời bao cấp, với chiếc tủ ly, bộ bàn ghế gỗ đã ngả màu. Xung quanh là những vật dụng quen thuộc một thời như vỏ đệm bằng vải chăn con công, chiếc tivi đen trắng, radio, phích nước, quạt bàn… |
 |
 |
| Trong không gian ấy, một góc nhỏ mang tên “Tiệm may cô Thảo” được dựng lại với chiếc bàn là cổ và chiếc máy may thời Liên Xô nặng trịch. Những chi tiết này không chỉ để tạo điểm nhấn thị giác, mà gợi nhắc về một thời kỳ mà mỗi căn nhà, mỗi khu tập thể đều gắn với những nghề thủ công giản dị như may vá, sửa sang quần áo. |
 |
| Chia sẻ với Mekong ASEAN, anh Hoàng Mạnh Dũng (sinh năm 1975), chủ quán Cà phê Bếp Dầu cho biết, anh thuộc thế hệ 7X, lớn lên trong một gia đình công nhân và sống trọn vẹn những năm tháng bao cấp. “Những gì thuộc về giai đoạn đó gần như ngấm vào mình từ nhỏ. Từ cách sinh hoạt, ăn uống, đến những thiếu thốn rất đời thường, tất cả đều trở thành nền tảng ký ức không thể tách rời,” anh tâm sự. |
 |
| Chính từ những ký ức đó, anh Dũng đưa trải nghiệm cá nhân của mình vào không gian quán một cách tự nhiên. Trong Bếp Dầu, các tên gọi như Phố Hàng Bột, Phố Hàng Cháo hay Ngõ Phất Lộc không nhằm tạo sự lạ tai, mà gắn liền với tuổi thơ và những năm tháng anh lớn lên ở khu phố Hàng Bột (nay là phố Tôn Đức Thắng). |
 |
| Tên gọi Cà phê Bếp Dầu cũng là một lát cắt ký ức rất riêng. Đó là hình ảnh bố anh Dũng pha cà phê bằng bếp dầu trong những năm tháng thiếu thốn. Khi ấy, bếp dầu đã là thứ không phải gia đình nào cũng có, nhiều nhà vẫn phải đun củi. Cà phê không quá hiếm, nhưng thiếu đủ thứ dụng cụ: không máy xay, không phin. Hạt cà phê được rang, bọc trong vải, khăn xô trẻ em, đập dập rồi đun trên bếp dầu như đun thuốc bắc. Khi tắt bếp, mùi khói dầu ngái và hôi phụt lên - một mùi hương rất đặc trưng, mà với những người từng sống qua thời bao cấp, gần như không thể quên. |
 |
| Toàn bộ không gian quán được anh Dũng tự tay dựng nên, như một cách lần giở lại chính những năm tháng mình đã đi qua. Anh không sao chép máy móc hình ảnh bao cấp từ sách vở hay ký ức tập thể chung chung, mà tái hiện lại đời sống khi ấy bằng trải nghiệm cá nhân rất cụ thể như ngày xưa sống ra sao, ăn uống thế nào, sinh hoạt trong những căn nhà tập thể ấy diễn ra như thế nào. Vì vậy, quán không dừng ở việc “bài trí cho có không khí hoài niệm”. |
 |
| Nhìn bề ngoài, Bếp Dầu mang dáng dấp của thời bao cấp, nhưng đó là một “thời bao cấp riêng” của anh Dũng. Ở đó, ký ức được giữ lại, chọn lọc và sắp xếp lại, vừa đủ để người từng trải thấy quen, người chưa từng sống qua thì có thể hình dung, mà vẫn phù hợp với nhịp sống và nhu cầu của hiện tại. |
 |
| Có lẽ vì vậy, Cà phê Bếp Dầu không chỉ là nơi để uống cà phê. Nhiều người tìm đến đây để ngồi yên, để chạm vào một mảnh ký ức, hoặc để nhớ lại một giai đoạn đã qua. Trong một buổi chiều ghé quán lần đầu, chị Đinh Thị Nhung (37 tuổi) cho biết, cảm giác đầu tiên khi bước vào Cà phê Bếp Dầu là sự quen thuộc khó gọi tên. “Tôi chưa từng đến đây trước đó, nhưng vừa ngồi xuống đã thấy giống như đang ở phòng khách nhà ông bà ngày xưa. Từ bộ bàn ghế, chiếc tủ, đến ánh đèn vàng, mọi thứ đều rất gần gũi”. Theo chị, không gian này khiến người ta tự nhiên nói nhỏ lại, ngồi lâu hơn, như thể đang trở về một ngôi nhà cũ hơn là bước vào một quán cà phê. |
 |
| Bên cạnh không gian mang màu sắc hoài niệm, quán cũng bố trí một vài không gian phù hợp cho những các bạn trẻ, cho những ai có nhu cầu làm việc hoặc đọc sách. Bàn ghế được sắp xếp gọn gàng, mặt bàn rộng vừa đủ, ánh sáng tiết chế và ổ cắm điện bố trí kín đáo. Trong khung cảnh ấy, công việc dường như cũng chậm lại, nhẹ nhàng hơn, như một cách dung hòa giữa nhịp sống hiện đại và những ký ức cũ. |
 |
| Theo chia sẻ của anh Dũng, thời gian đầu mở quán, khách trẻ tìm đến khá đông, phần nhiều vì tò mò trước một không gian họ chưa từng trải nghiệm. Tuy nhiên, khoảng hai năm trở lại đây, khi sự mới lạ dần qua đi, tệp khách cũng thay đổi theo. Quán Cà phê Bếp Dầu vì thế trở thành điểm hẹn của những người thích yên tĩnh, sống chậm, hoặc những người từng sống trong thời bao cấp. |
