 |
| Ảnh minh họa. |
Những diễn biến thị trường thời gian gần đây dường như đang cho thấy sự thận trọng của dòng tiền. Nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng, thanh khoản giảm, các quỹ đầu tư chủ động tăng tỷ trọng tiền mặt, trong khi dòng tiền đầu cơ cũng không còn sẵn sàng mua đuổi như trước.
Nhưng phía sau bức tranh này lại tồn tại một diễn biến khác: Lượng cổ phiếu khối ngoại bán ra vẫn được dòng tiền trong nước hấp thụ, dư nợ ký quỹ (margin) tiếp tục tăng, số lượng tài khoản chứng khoán lập mức mới và một lượng tiền rất lớn vẫn đang nằm trong hệ thống ngân hàng.
Theo các chuyên gia CTCP Chứng khoán TP HCM (HSC), dòng tiền không đơn thuần rời khỏi thị trường mà đang có sự dịch chuyển về trạng thái, về khẩu vị rủi ro và thời gian nắm giữ. Các quan điểm được chia sẻ tại hội thảo Triển vọng thị trường chứng khoán quý 4/2026 diễn ra chiều ngày 29/9.
Vì sao nhà đầu tư thận trọng?
Lý giải về đà bán ròng của khối ngoại thời gian qua, ông Nguyễn Mạnh Dũng - Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường HSC cho rằng, áp lực bán bán ròng của khối ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam cần được đặt trong bối cảnh dịch chuyển dòng vốn toàn cầu.
Một lượng vốn lớn thời gian qua tập trung vào làn sóng AI và công nghệ, hướng đến những thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc). Những thị trường không có nhiều doanh nghiệp thuộc nhóm này ít được dòng tiền ưu tiên hơn. Thực tế, áp lực bán xuất hiện không chỉ tại Việt Nam mà còn ở nhiều thị trường ASEAN.
Cùng với đó, theo ông Dũng, là quá trình tái cơ cấu danh mục của các định chế và quỹ đầu tư lớn, mặt bằng lãi suất cao cũng như những biến động liên quan đến thương mại, tỷ giá, giá vàng và bất động sản.
"Trong 8 tháng đầu năm 2026, khối ngoại bán ròng khoảng 90.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là lượng cung này phần lớn vẫn được nhà đầu tư trong nước hấp thụ," ông Dũng thông tin.
 |
| Ông Nguyễn Mạnh Dũng - Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường HSC. Ảnh: HSC |
Ở phía các tổ chức nội địa, bà Vũ Thị Thu Thủy - Giám đốc cấp cao thông tin và nhận định thị trường, Khối Khách hàng cá nhân HSC cho biết, HSC theo dõi 11 quỹ lớn và nhận thấy tỷ trọng tiền mặt có xu hướng tăng trong những tháng gần đây.
Theo bà, sự thận trọng này gắn với những yếu tố như thanh khoản hệ thống ngân hàng, lãi suất và lạm phát. Chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động dù đã giảm so với mức đỉnh tháng 6 nhưng vẫn ở vùng cao. “Điều này cho thấy tiền chưa nhất thiết rời khỏi thị trường, nhưng các tổ chức đang chờ mức giá hấp dẫn hơn hoặc những động lực tăng trưởng rõ ràng hơn để giải ngân,” bà Thuỷ nhận định.
Nhà đầu tư ngắn hạn không rời đi nhưng "đánh nhanh" và phòng thủ hơn
Sự thay đổi của dòng tiền thể hiện rõ hơn ở nhóm nhà đầu tư ngắn hạn. Ông Nguyễn Văn Quý - Trưởng phòng phân tích và tư vấn đầu tư, Khối Khách hàng cá nhân HSC nhận thấy vòng quay giao dịch đang được rút ngắn đáng kể. Nếu trước đây nhà đầu tư có thể giao dịch theo tuần thì hiện nay thời gian nắm giữ có thể chỉ còn T+2,5 đến T+3 và sẵn sàng chốt lời khi đạt mức lợi nhuận nhất định.
Không chỉ thời gian nắm giữ ngắn hơn, kỳ vọng lợi nhuận cũng thấp hơn. Thay vì mua lên hoặc mua đuổi trong những phiên tăng, nhà đầu tư có xu hướng chờ những nhịp điều chỉnh mạnh, hoặc khi cổ phiếu trở lại các vùng hỗ trợ mới giải ngân. Theo ông Quý, đây là phản ứng trước một thị trường đã thu hẹp đáng kể biên độ giao dịch. Nếu năm 2025, VN-Index từng đi từ vùng khoảng 1.100 điểm lên 1.900 điểm thì từ đầu năm 2026, chỉ số chủ yếu dao động trong khoảng 1.600 - 1.900 điểm.
Theo ông Quý, dòng tiền vì thế cũng không lan tỏa rộng. Ngoài một số cổ phiếu trụ, tiền chỉ tìm đến một số cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ có câu chuyện riêng về kết quả kinh doanh hoặc giao dịch của cổ đông nội bộ.
Một vấn đề khác mà ông Quý nêu ra là diễn biến VN-Index và hiệu quả danh mục của nhà đầu tư không còn đồng nhất. Nhóm cổ phiếu Vingroup đóng góp lớn vào chỉ số, tạo ra tình trạng chỉ số tăng nhưng nhiều danh mục không tăng tương ứng.
"Trong hoàn cảnh đó, hạ tỷ trọng, rút ngắn vòng quay vốn và thu hẹp kỳ vọng lợi nhuận là cách nhà đầu tư ngắn hạn đang thích nghi với thị trường," ông Quý lý giải.
 |
| Ông Nguyễn Văn Quý chia sẻ tại hội thảo trực tuyến do HSC tổ chức. |
Margin 440.000 tỷ đồng đang hấp thụ nguồn cung
Trong khi khối ngoại và các nhóm nhà đầu tư tổ chức trở nên thận trọng, dòng tiền cá nhân trong nước vẫn đóng vai trò đáng kể trong việc hấp thụ lượng cổ phiếu bán ra.
Ông Đào Hoàng Tùng - Trưởng phòng phân tích và tư vấn đầu tư, Khối Khách hàng cá nhân HSC cho biết dư nợ margin toàn thị trường đã đạt khoảng 440.000 tỷ đồng. Giá trị margin tăng thêm và giá trị bán ròng lũy kế của khối ngoại có diễn biến tương đối đồng pha. Khi khối ngoại bán ròng mạnh hơn, quy mô margin cũng mở rộng tương ứng.
Theo ông Tùng, điều này phản ánh dòng tiền trong nước, đặc biệt là nguồn vốn sử dụng đòn bẩy, đã tạo ra một lực cầu đối ứng quan trọng để hấp thụ lượng bán của nhà đầu tư nước ngoài.
Tất nhiên, margin cao cũng có mặt trái. Nếu thị trường rung lắc mạnh, áp lực đòn bẩy có thể trở thành một rủi ro. Song ông Tùng đặt ra một kịch bản khác, nếu dòng vốn ngoại quay trở lại trong tương lai, dòng tiền nội sẽ giảm bớt áp lực phải hấp thụ nguồn cung từ khối ngoại. Khi đó, nguồn lực này có thể luân chuyển sang những nhóm cổ phiếu khác, giúp dòng tiền lan tỏa rộng hơn.
17,46 triệu tỷ đồng đang nằm trong hệ thống ngân hàng
Một câu hỏi quan trọng khác là nguồn tiền có khả năng quay trở lại thị trường đang ở đâu. Theo số liệu được ông Tùng đưa ra, đến cuối tháng 7/2026, tiền gửi của dân cư đã vượt 11 triệu tỷ đồng, còn tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt hơn 6 triệu tỷ đồng. Tổng cộng khoảng 17,46 triệu tỷ đồng đang nằm trong hệ thống.
"Con số này phản ánh sức hút của kênh tiền gửi trong bối cảnh lãi suất hiện tại, nhưng đồng thời cũng là một nguồn vốn tiềm năng đối với thị trường chứng khoán nếu điều kiện trở nên thuận lợi hơn," ông Tùng nhận định.
Trong khi đó, lượng người tham gia thị trường vẫn tiếp tục mở rộng. Đến cuối tháng 8/2026, số tài khoản chứng khoán đã tiến gần 14 triệu, so với khoảng 12 triệu tài khoản cuối năm 2025.
Ngoài ra theo ông Tùng, thị trường cũng xuất hiện một nhóm người mua đáng chú ý khác là lãnh đạo doanh nghiệp, cổ đông lớn và người có liên quan. Nhiều giao dịch mua vào thời gian qua có quy mô từ vài triệu đến vài chục triệu cổ phiếu. Điều này cho thấy niềm tin của họ vào giá trị dài hạn và triển vọng của doanh nghiệp.
Bây giờ là thời của nhà đầu tư trung - dài hạn?
Nếu dòng tiền đang đứng ngoài chờ đợi, điều gì có thể khiến nguồn tiền này trở lại?
Ở góc nhìn dài hạn, bà Vũ Thị Thu Thủy cho rằng câu trả lời trước hết nằm ở định giá và triển vọng tăng trưởng của từng doanh nghiệp.
P/E toàn thị trường vào cuối tháng 8 ở khoảng 13,8 lần, thấp hơn trung bình 5 năm. Đáng chú ý hơn, nếu loại VIC, VHM và VRE, P/E của phần còn lại của thị trường chỉ khoảng 10 - 11 lần. Quy đổi tỷ suất lợi nhuận tương ứng khoảng 9-10%. Bà Thủy cho rằng trong ngắn hạn mức này chưa cạnh tranh được với lãi suất tiền gửi; song với nhà đầu tư có tầm nhìn dài hơn, lợi nhuận còn đến từ khả năng tăng giá của cổ phiếu và cổ tức.
Nền tảng quan trọng khác là lợi nhuận doanh nghiệp. Với các cổ phiếu thuộc phạm vi phân tích, chuyên gia HSC dự báo lợi nhuận năm 2026 tăng khoảng 26% và năm 2027 tiếp tục tăng hơn 10%.
Trên cơ sở triển vọng tăng trưởng và định giá, bà Thuỷ tính toán danh mục cổ phiếu HSC đang khuyến nghị - đại diện hơn 80% thanh khoản và vốn hóa thị trường, có tiềm năng tăng giá trung bình khoảng 25%. Một số cổ phiếu được HSC xác định có tiềm năng tăng giá 40 -50%, thậm chí cao hơn.
“Bây giờ có thể nói đang là thời của nhà đầu tư trung - dài hạn,” bà Thủy nhận định.
Chuyên gia HSC chia sẻ thêm, cơ hội hiện nay không nhất thiết nằm ở việc dự đoán VN-Index sẽ tăng hay giảm. Theo bà Thuỷ, cách tiếp cận từ trên xuống đang trở nên khó khăn hơn, trong khi cách tiếp cận từ dưới lên dựa trên định giá, tăng trưởng và nội tại từng doanh nghiệp, có thể giúp nhận diện cơ hội rõ ràng hơn.
 |
| Định giá thị trường đang ở mức hấp dẫn. |
Phân tích từ ác chuyên gia HSC đang củng cố quan điểm rằng tiền chưa hoàn toàn rời khỏi thị trường chứng khoán. Một phần đang được sử dụng để hấp thụ lượng bán của khối ngoại, một phần thu hẹp giao dịch để kiểm soát rủi ro, trong khi một lượng vốn đáng kể vẫn nằm ở tiền gửi và chờ điều kiện phù hợp.
Vì vậy, câu hỏi của giai đoạn tới có thể không chỉ là khi nào VN-Index tăng trở lại, mà là điều gì đủ hấp dẫn để dòng tiền đang đứng ngoài quyết định quay lại thị trường. Với quan điểm của nhóm chuyên gia HSC, câu trả lời đang dần hướng về hai yếu tố: Định giá và tăng trưởng thực chất của doanh nghiệp.
