OPEC và OPEC+ là gì?

Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) được thành lập năm 1960 tại Baghdad (Iraq), nhằm trở thành đối trọng với các hãng dầu mỏ của Anh và Mỹ. Các thành viên hiện tại của OPEC gồm: Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Kuwait, Iraq, Iran, Algeria, Libya, Nigeria, Congo, Guinea Xích đạo, Gabon và Venezuela.

Nhóm này sản xuất khoảng 35% lượng dầu thô của thế giới và chiếm khoảng 50% tổng lượng dầu được giao dịch trên toàn cầu. Các thành viên thường xuyên họp để thiết lập mục tiêu sản lượng dầu và điều phối mức khai thác nhằm kiểm soát giá dầu toàn cầu, theo Al Jazeera.

Năm 2016, trong bối cảnh giá dầu giảm mạnh, OPEC đã ký thỏa thuận với 10 quốc gia sản xuất dầu khác để hình thành cơ chế được gọi là OPEC+. Các quốc gia khác trong cơ chế này của OPEC gồm Nga, Azerbaijan, Kazakhstan, Bahrain, Brunei, Malaysia, Mexico, Oman, Nam Sudan, Sudan và Brazil.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm 2025, thị phần của OPEC+ là khoảng 51,15 triệu thùng/ngày, tương đương gần 50% tổng sản lượng dầu thô toàn cầu trong năm. Đến tháng 3/2026, khi xung đột Trung Đông bùng phát, tỷ lệ này đã giảm xuống còn khoảng 44%.

Logo của OPEC. Ảnh: X/@OPECSecretariat

OPEC và giá dầu toàn cầu

Theo Reuters, OPEC hoạt động với mục tiêu “cân bằng thị trường”, chủ yếu bằng cách cắt giảm hoặc tăng sản lượng dầu thông qua việc điều chỉnh hạn ngạch với các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, một số bên chỉ trích cho rằng nhóm này thao túng giá dầu, điều mà OPEC luôn bác bỏ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 1/2026 từng cáo buộc tổ chức này “lừa dối phần còn lại của thế giới” bằng cách đẩy giá dầu lên cao, theo CNN. Người đứng đầu Nhà Trắng cho rằng trong khi Mỹ bảo vệ các thành viên OPEC thì họ lại “lợi dụng điều đó bằng cách áp đặt giá dầu cao”.

Thập niên 1970 được xem là giai đoạn đỉnh cao về ảnh hưởng của OPEC, theo New York Times. Trong cuộc xung đột giữa khối Ả Rập với Israel năm 1973, các thành viên Ả Rập của OPEC từng áp đặt lệnh cấm vận đối với Mỹ nhằm đáp trả quyết định Washington tiếp tế quân sự cho Israel, cũng như với các quốc gia khác ủng hộ Israel. Lệnh cấm vận này bao gồm việc ngừng xuất khẩu dầu sang các nước đó.

Lệnh cấm vận dầu mỏ này đã gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế Mỹ vốn đã căng thẳng và phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu. Giá dầu tăng vọt, kéo theo chi phí nhiên liệu leo thang và tình trạng thiếu hụt nhiên liệu từng đẩy Mỹ và nhiều quốc gia khác đến sát bờ vực suy thoái toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng OPEC “lừa dối phần còn lại của thế giới” bằng cách đẩy giá dầu lên cao. Ảnh: Nhà Trắng

Tại sao UAE lại rời OPEC?

“Quyết định này được đưa ra sau quá trình rà soát toàn diện chính sách sản xuất cũng như năng lực hiện tại và tương lai của UAE, dựa trên lợi ích quốc gia và cam kết đáp ứng nhu cầu cấp bách của thị trường,” Bộ Năng lượng UAE cho biết trong tuyên bố đăng tải trên mạng xã hội X tối 28/4 về việc rời OPEC và OPEC+ từ ngày 1/5 tới.

Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei cũng nói với Reuters rằng quyết định rời OPEC được đưa ra sau khi nước này xem xét thận trọng các chiến lược năng lượng của khu vực.

Theo Guardian, động thái trên có thể cho phép UAE, về mặt lý thuyết, sản xuất nhiều dầu mỏ và khí đốt hơn do không còn chịu ràng buộc bởi hạn ngạch của OPEC.

OPEC hiện áp giới hạn cho UAE ở mức 3,2 triệu thùng/ngày, trong khi nước này có khả năng sản xuất gần 5 triệu thùng/ngày, theo ông Robin Mills, CEO QamarEnergy.

“Khi được tự chủ, UAE có thể tung ra thêm khoảng 1–2% nhu cầu dầu toàn cầu. Điều này mở ra cơ hội để họ gia tăng thị phần khi tình hình địa chính trị trở lại bình thường,” bà Monica Malik, kinh tế trưởng tại ADCB, chia sẻ với AP.

Trước UAE, Qatar cũng đã rút khỏi OPEC năm 2019. Ecuador rời đi năm 2020 và Indonesia rời OPEC năm 2016. Các nước này đều cho biết không muốn bị ràng buộc bởi những hạn ngạch sản xuất của OPEC.

Ngoài ra, theo Reuters, động thái này diễn ra sau khi UAE chỉ trích các quốc gia Ả Rập khác vì đã không thực hiện đủ các biện pháp nhằm bảo vệ nước này trước nhiều cuộc tấn công từ Iran trong thời gian qua.

Ông Anwar Gargash - cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE đã chỉ trích phản ứng của các nước Ả Rập và vùng Vịnh trong một diễn đàn của khu vực hôm 27/4. “Các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đã hỗ trợ lẫn nhau về mặt hậu cần, nhưng về chính trị và quân sự, tôi cho rằng lập trường của họ là yếu kém nhất trong lịch sử và tôi thực sự bất ngờ,” Reuters dẫn lời ông Gargash.

Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei. Ảnh: Emirates News Agency

Thị trường năng lượng ra sao khi UAE rời OPEC?

Theo Reuters và CNN, việc UAE rời OPEC và OPEC+ sẽ không tạo ra tác động đáng kể nào trong ngắn hạn bởi nhóm này vốn đang gặp khó khăn trong việc xuất khẩu dầu khi hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz bị đình trệ.

Song việc mất UAE có thể gây xáo trộn và làm suy yếu OPEC trong dài hạn. UAE không chỉ là một trong những thành viên lâu năm của tổ chức này, gia nhập từ năm 1967, mà còn là nước sản xuất dầu lớn thứ ba trong OPEC với khoảng 3,3 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (chiếm 4% thị phần sản lượng toàn cầu), chỉ sau Ả Rập Saudi (khoảng 12%) và Iraq (khoảng 5–6%), theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Bên cạnh đó, việc UAE rời OPEC khiến tổ chức mất đi một thành viên có công suất dự phòng dầu mỏ quy mô lớn.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) định nghĩa công suất dự phòng (spare capacity) là lượng dầu mà một quốc gia có khả năng tăng thêm sản lượng trong thời gian ngắn, nhưng hiện tại chưa khai thác hết. Phần công suất dự phòng này của các nước thành viên được OPEC sử dụng để gây ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ toàn cầu.

UAE có thể sản xuất gần 5 triệu thùng/ngày nhưng theo hạn ngạch của OPEC, họ chỉ đang bơm 3,2 triệu thùng/ngày, đồng nghĩa với việc công suất dự phòng của họ là khoảng 1,8 triệu thùng/ngày. UAE là quốc gia có công suất dự phòng xếp thứ hai trong OPEC, chỉ sau Ả Rập Saudi (khoảng 3,1 triệu thùng/ngày), theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) được Reuters dẫn lại.

“Một OPEC yếu hơn về cấu trúc, với ít năng lực dự phòng hơn, sẽ ngày càng khó điều chỉnh nguồn cung và ổn định giá cả", ông Jorge Leon, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, chia sẻ với CNBC.

Mỹ áp thuế 25% với các đối tác thương mại của Iran Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo áp mức thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào có hoạt động làm ăn với Iran, trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran tiếp tục leo thang.

Giá dầu thế giới tăng gần 20%, chính thức vượt 100 USD/thùng Lo ngại đứt gãy nguồn cung và gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz do xung đột Mỹ - Israel và Iran leo thang đã đẩy giá dầu thô sáng 9/3 tăng vọt 20%, chạm mức cao nhất kể từ tháng 7/2022.

UAE tuyên bố rời nhóm OPEC và OPEC+ Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) thông báo sẽ rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và OPEC+ từ ngày 1/5 tới.