 |
| Agribank vừa nâng lãi suất tiền gửi thêm 0,5% ở nhiều kỳ hạn. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN |
Báo cáo cập nhật ngành ngân hàng của Chứng khoán Vietcap công bố ngày 17/12/2025 nhận định, việc các ngân hàng thương mại Nhà nước đồng loạt điều chỉnh tăng lãi suất huy động trong thời gian gần đây là diễn biến đã được dự báo trước, khi áp lực thanh khoản ngắn hạn trong hệ thống gia tăng rõ rệt, trong khi nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng tiếp tục duy trì ở mức cao.
Vietcap cho biết, động thái tăng lãi suất của nhóm ngân hàng quốc doanh diễn ra sau khi các ngân hàng tư nhân, đặc biệt là nhóm quy mô nhỏ và vừa, đã chủ động nâng lãi suất huy động từ nhiều tháng trước để thu hút tiền gửi. Tính bình quân theo quy mô tiền gửi, các ngân hàng tư nhân đã tăng lãi suất huy động khoảng 0,5 - 0,6% trong 3 tháng gần đây, trong khi biên độ lãi suất niêm yết được điều chỉnh tăng từ 0,2% đến 1,4% tùy kỳ hạn kể từ đầu năm. Trong bối cảnh đó, việc nhóm Big4 điều chỉnh tăng lãi suất huy động lên tới khoảng 0,5% ở hầu hết các kỳ hạn được Vietcap đánh giá là phù hợp với diễn biến thị trường.
 |
Bên cạnh yếu tố cạnh tranh huy động vốn, Vietcap cho rằng áp lực thanh khoản ngắn hạn là nguyên nhân quan trọng thúc đẩy mặt bằng lãi suất đi lên. Từ đầu tháng 10/2025, lãi suất liên ngân hàng qua đêm đã tăng mạnh từ mức bình quân khoảng 4%/năm lên 6 - 7%/năm, qua đó phản ánh nhu cầu vốn tăng cao vào giai đoạn cuối năm, chênh lệch lớn giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động, cùng với áp lực tỷ giá vẫn hiện hữu.
Trong báo cáo, Vietcap cũng lưu ý rằng Ngân hàng Nhà nước đã chủ động hỗ trợ thanh khoản thông qua kênh thị trường mở (OMO) và triển khai thêm nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn ngắn. Việc nâng lãi suất cho vay OMO từ 4,0% lên 4,5%/năm đầu tháng 12 được xem là tín hiệu cho thấy cơ quan điều hành sẵn sàng cho phép các ngân hàng thương mại điều chỉnh tăng lãi suất huy động trong phạm vi kiểm soát, thay vì siết chặt chính sách tiền tệ.
Ở góc độ tín dụng, Vietcap ghi nhận tính đến ngày 27/11/2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đã đạt 16,56%, mức cao trong nhiều năm trở lại đây. Nhiều ngân hàng đã tiệm cận hạn mức tăng trưởng tín dụng được cấp, trong khi chỉ còn số ít tổ chức còn dư địa cho vay. Trong bối cảnh này, Vietcap cho rằng khả năng Ngân hàng Nhà nước nới thêm hạn mức tín dụng vào giai đoạn cuối năm là không cao, khiến áp lực huy động vốn tiếp tục duy trì.
Dù vậy, Chứng khoán Vietcap đánh giá mặt bằng lãi suất huy động hiện nay, kể cả sau khi điều chỉnh tăng, vẫn ở mức tương đối thấp so với giai đoạn trước dịch Covid-19 và vẫn mang tính hỗ trợ cho nền kinh tế. Công ty chứng khoán này kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục duy trì lập trường chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, trong khi áp lực thanh khoản được dự báo sẽ dần hạ nhiệt sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán theo xu hướng các năm trước.
"Trong trung hạn, chúng tôi cho rằng thanh khoản và nguồn vốn hệ thống sẽ tiếp tục được hỗ trợ bởi các đợt cắt giảm lãi suất của Fed, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, các ngân hàng đa dạng hóa hơn nữa kênh huy động vốn, và khu vực hộ kinh doanh/buôn bán quay lại gửi tiền vào hệ thống ngân hàng khi thích nghi dần với các quy định thuế và hóa đơn điện tử mới," báo cáo viết.
NIM ngân hàng 2026: Áp lực ngắn hạn, kỳ vọng phục hồi trung hạn
Biên lãi ròng (NIM) tiếp tục là ẩn số lớn của ngành ngân hàng trong năm 2026. Theo phân tích của Vietcap, áp lực lên NIM nhiều khả năng vẫn kéo dài trong ngắn hạn, đặc biệt trong quý 4/2025 và quý 1/2026, khi chi phí vốn tăng lên do mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động duy trì ở mức cao, qua đó tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận của các ngân hàng.
Tuy vậy, Vietcap cho rằng giai đoạn khó khăn nhất của NIM có thể đã rơi vào năm 2025. Sang năm 2026, biên lãi ròng được kỳ vọng sẽ dần ổn định, thậm chí có thể cải thiện nhẹ nếu các điều kiện hỗ trợ phát huy tác dụng.
Cụ thể, nhóm phân tích chỉ ra bốn yếu tố có thể tạo nền tảng cho sự phục hồi của NIM. Thứ nhất, nhu cầu tín dụng được dự báo vẫn duy trì tích cực trong bối cảnh nguồn cung bị kiểm soát chặt hơn, giúp giảm bớt cạnh tranh về lãi suất cho vay. Thực tế cho thấy, nhiều ngân hàng đã bắt đầu thu hẹp hoặc dừng các gói cho vay ưu đãi trong thời gian gần đây.
Thứ hai, tăng trưởng tín dụng bán lẻ được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực hơn vào cơ cấu cho vay. Thứ ba, hoạt động giải ngân các khoản vay trung và dài hạn, như cho vay mua nhà hoặc các dự án hạ tầng, có xu hướng gia tăng. Cuối cùng, chất lượng tài sản cải thiện sẽ giúp giảm áp lực trích lập dự phòng, qua đó hỗ trợ lợi nhuận.
Dù có những yếu tố nâng đỡ, Vietcap vẫn lưu ý rằng NIM sẽ tiếp tục là biến số khó dự báo nhất của ngành ngân hàng trong năm 2026, đặc biệt trong kịch bản căng thẳng thanh khoản kéo dài hơn so với kỳ vọng.
