Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc. Ảnh: Media Quốc hội

Chiều 20/10, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc trình bày Báo cáo đánh giá tình hình và kết quả 5 năm thực hiện Nghị quyết số 31/2021/QH15 ngày 12/11/2021 của Quốc hội về Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025.

Kế hoạch cơ cấu nền kinh tế được triển khai trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp, khó lường, đặc biệt là tác động kéo dài của đại dịch Covid-19 và những căng thẳng địa chính trị, thiên tai, biến đổi khí hậu.

"Dù gặp không ít khó khăn, nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của toàn dân, doanh nghiệp và sự hỗ trợ của bạn bè quốc tế, nền kinh tế vẫn giữ được ổn định vĩ mô, đạt nhiều kết quả tích cực, có nhiều điểm sáng nổi bật so với khu vực và thế giới," Phó Thủ tướng khẳng định.

Về kết quả tái cơ cấu nền kinh tế, theo báo cáo của Chính phủ, với những lĩnh vực then chốt như ngân sách Nhà nước, hệ thống chính sách thuế tiếp tục được hoàn thiện, mở rộng cơ sở thu, tăng tỷ trọng thu nội địa; đồng thời nâng cao vai trò của chính sách tài chính trong việc huy động và phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Về đầu tư công, các cơ chế, chính sách được cải cách mạnh mẽ, tháo gỡ vướng mắc, góp phần đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng.

Về doanh nghiệp Nhà nước, Chính phủ tập trung hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn, bảo đảm công khai, minh bạch, tối đa hóa lợi ích Nhà nước, đồng thời tăng cường vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp Nhà nước trong các lĩnh vực then chốt.

Về hệ thống tín dụng, việc cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu được thực hiện quyết liệt theo nguyên tắc thị trường, bảo đảm ổn định hoạt động của các tổ chức tín dụng yếu kém, nâng cao chất lượng tín dụng và ngăn ngừa nợ xấu mới phát sinh.

Song song đó, cơ cấu lại các đơn vị sự nghiệp công lập được triển khai theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động, phấn đấu giảm tối thiểu 10% số lượng đơn vị theo tinh thần Nghị quyết 19-NQ/TW.

Ở bình diện rộng hơn, Chính phủ chú trọng phát triển các loại thị trường, từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường tài chính, bất động sản, lao động, khoa học - công nghệ… đảm bảo hoạt động minh bạch, an toàn, lành mạnh.

Đáng chú ý, việc thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đã tạo động lực mới cho tăng trưởng. Tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ trong GDP tăng từ 78,5% năm 2020 lên 80,33% năm 2025, phản ánh sự chuyển dịch tích cực của cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong cơ cấu lại nền kinh tế: Tiến độ xây dựng thể chế, chính sách còn chậm; cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập chưa đạt kỳ vọng; năng suất lao động và hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế; một số thị trường vận hành chưa thật sự hiệu quả, chưa tạo đột phá trong mô hình tăng trưởng.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ bối cảnh thế giới biến động phức tạp, hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thủ tục hành chính còn rườm rà, phân cấp, phân quyền còn vướng mắc.

Từ thực tiễn đó, Chính phủ xác định 6 trọng tâm chỉ đạo điều hành thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp cơ cấu lại nền kinh tế thời gian tới:

Tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật tháo gỡ rào cản, thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nền kinh tế. Khẩn trương ban hành các văn bản triển khai thực hiện các luật vừa được Quốc hội thông qua.

Đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các mục tiêu cơ cấu lại các lĩnh vực trọng tâm. Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, các Chương trình mục tiêu quốc gia, phấn đấu đạt tỷ lệ giải ngân 100% kế hoạch năm 2025.

Thực hiện hiệu quả các giải pháp thúc đẩy phát triển doanh nghiệp, đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước. Tích cực triển khai xây dựng Chính phủ số và các giải pháp chính sách cải thiện, nâng cấp chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh.

Tập trung phát huy vai trò dẫn dắt đổi mới mô hình tăng trưởng của các đô thị lớn, các cực tăng trưởng.

Đẩy mạnh chuyển dịch các ngành theo hướng sử dụng công nghệ hiện đại; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số.

Phát triển các loại thị trường, tăng cường ứng dụng công nghệ số với những giải pháp đột phá, cải cách mạnh mẽ, toàn diện, đồng bộ, sâu rộng để thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế.

"Việc cơ cấu lại nền kinh tế không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là bước đi tất yếu để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, bảo đảm ổn định vĩ mô, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc," Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh.

Đại biểu tham dự kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Ảnh: Media Quốc hội.

Định hình các động lực tăng trưởng mới

Thẩm tra báo cáo đánh giá tình hình kết quả thực hiện Nghị quyết số 31/2021/QH15, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi nhấn mạnh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá cao quyết tâm, nỗ lực và sự thống nhất hành động của Chính phủ trong bối cảnh khó khăn chưa từng có, góp phần bảo đảm mục tiêu vừa phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội, vừa cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng bền vững, tự chủ và hội nhập sâu rộng.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, mặc dù đạt được một số kết quả nhất định, việc cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025 vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, đề nghị Chính phủ đánh giá, xác định rõ nguyên nhân và mức độ tác động của các hạn chế đối với hiệu quả tổng thể của Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025, làm cơ sở, rút kinh nghiệm và định hướng cho giai đoạn tiếp theo.

Ủy ban đề nghị Chính phủ đánh giá rõ tác động của việc không hoàn thành các chỉ tiêu tập trung ở các nhóm mục tiêu về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, phát triển thị trường, doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo đối với kết quả và hiệu quả tổng thể của Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm để xác định các giải pháp mang tính chiến lược cho giai đoạn 2026-2030, bảo đảm kế thừa kết quả và khắc phục triệt để các tồn tại hiện nay.

Về định hướng thực hiện những tháng cuối năm 2025, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất với các nhóm giải pháp nêu trong Báo cáo của Chính phủ.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, cần tiếp tục ưu tiên củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, duy trì dư địa chính sách, đồng thời đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, số và bền vững, tạo nền tảng vững chắc để hoàn thành các mục tiêu của giai đoạn 2021-2025, định hình các động lực tăng trưởng mới cho giai đoạn 2026-2030.