Mekong ASEAN: Từ góc nhìn của FPT, Việt Nam đang có những điều kiện và cơ hội như thế nào để phát triển lĩnh vực UAV và từng bước hình thành chuỗi cung ứng trong nước?

Ông Vũ Anh Tú: Việt Nam đang đứng trước cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị UAV, drone toàn cầu. Cơ hội này được định hình bởi 3 yếu tố chính.

Các khung chính sách như Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW và Quyết định 1131/QĐ-TTg đã xác định UAV là một trong những công nghệ chiến lược quốc gia. Đây là cơ sở để các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này có thêm cơ hội nghiên cứu và phát triển.

Bên cạnh đó, Hàn Quốc hiện là một trong những nhà đầu tư lớn tại Việt Nam với tổng vốn hơn 95 tỷ USD. Tương tự như cách Samsung hay LG đã tạo dựng hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ điện tử, hợp tác với các đại diện công nghệ như NARMA sẽ mở đường cho việc chuyển giao công nghệ lõi và hình thành chuỗi cung ứng UAV tại Việt Nam.

Đối với lĩnh vực UAV, FPT không đi một mình. Trước đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam hoạt động độc lập; dù có sản phẩm hoặc thị trường riêng, không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng tự mình cung ứng toàn bộ chuỗi giá trị. Vì vậy, FPT đã thành lập Liên minh Kinh tế Tầm thấp (LAEP), quy tụ các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng tham gia nghiên cứu, giải quyết các bài toán liên quan đến UAV và kinh tế tầm thấp, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Ngày 10/8 vừa qua, FPT và công ty công nghệ NARMA của Hàn Quốc ký hợp tác nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa AF100. Đây là mẫu UAV điện đầu tiên trên thế giới sử dụng hai cụm cánh quạt có thể thay đổi góc nghiêng. Thiết kế này cho phép thiết bị cất và hạ cánh thẳng đứng không cần đường băng, sau đó chuyển sang chế độ bay hành trình với tốc độ cao, phù hợp những nhiệm vụ đòi hỏi khả năng di chuyển nhanh và linh hoạt như vận chuyển hàng hóa, hỗ trợ khẩn cấp, tuần tra và giám sát.

Hợp tác giữa FPT và NARMA vì vậy không chỉ có ý nghĩa đối với riêng FPT mà còn tạo ra giá trị trực tiếp cho hệ sinh thái LAEP. Cùng với sự phát triển của lĩnh vực UAV, các ngành công nghiệp liên quan cũng có cơ hội phát triển, trong đó có các nhà sản xuất linh kiện cốt lõi cho drone.

Mekong ASEAN: Ông vừa đề cập đến việc FPT xây dựng hệ sinh thái thông qua Liên minh Kinh tế Tầm thấp (LAEP), cũng như hợp tác với các đối tác quốc tế như NARMA. Vậy việc hợp tác với NARMA có thể mở ra những cơ hội nào để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị UAV, thay vì chủ yếu cung cấp linh kiện hoặc các dịch vụ hỗ trợ?

Ông Vũ Anh Tú: Hợp tác với NARMA - đơn vị sở hữu công nghệ cốt lõi Tilt-Rotor eVTOL - là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt Nam mở ra những cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị UAV.

Trước hết là cơ hội nâng cao năng lực làm chủ công nghệ thông qua mô hình đồng thiết kế. Thay vì chỉ gia công hay sản xuất các linh kiện phụ trợ rời rạc, các doanh nghiệp Việt Nam trong Liên minh LAEP có thể tham gia trực tiếp vào quá trình tích hợp. Đơn cử, trong lần hợp tác này, FPT sẽ tham gia tích hợp AI nhúng trực tiếp vào nền tảng eVTOL của dòng AF100, giúp drone có khả năng tự hành và phát hiện, tránh chướng ngại vật (DAA).

Tiếp theo là khả năng tự chủ trong nghiên cứu và phát triển (R&D) các dòng sản phẩm đặc thù. Thông qua việc học hỏi kinh nghiệm về công nghệ cơ điện tử phức tạp từ NARMA, doanh nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ dừng lại ở khâu lắp ráp mà có thể từng bước tiến tới thiết kế, tối ưu hóa các dòng UAV phù hợp với điều kiện địa hình, thời tiết và các bài toán an ninh, kinh tế tại Việt Nam.

Ngoài ra, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng quốc tế. NARMA đã có thị trường cùng các chứng nhận hàng không khắt khe tại Mỹ và châu Âu (FAA, FCC). Việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong dự án hợp tác này sẽ tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng xuất khẩu toàn cầu với tư cách là đối tác chiến lược.

Mekong ASEAN: Để hiện thực hóa những cơ hội đó, theo ông, các doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những năng lực gì để có thể tham gia vào chuỗi cung ứng UAV?

Ông Vũ Anh Tú: Doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung phát triển 3 nhóm năng lực cốt lõi. Thứ nhất là năng lực cơ khí chính xác và vật liệu mới. Doanh nghiệp cần có khả năng chế tạo các linh kiện phần cứng, vỏ đúc, cánh quạt đáp ứng những yêu cầu khắt khe về khí động học và an toàn hàng không.

Thứ hai là năng lực phần mềm và tích hợp AI. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh khả năng lập trình nhúng, xử lý dữ liệu từ các cảm biến như LiDAR, GIS, camera nhiệt, đồng thời tích hợp các thuật toán điều khiển tự hành (Autopilot), phát hiện và tránh chướng ngại vật (DAA).

Thứ ba là năng lực tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và tư duy mở. Doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu, chứng nhận về an toàn kỹ thuật, bảo mật không lưu, đồng thời sẵn sàng hợp tác và chia sẻ thế mạnh với các đối tác trong chuỗi giá trị.

FPT cho rằng sự kết hợp giữa kinh nghiệm thực chiến từ NARMA, thế mạnh về AI của FPT và sức mạnh tổng thể từ LAEP sẽ góp phần nâng cao năng lực của toàn ngành, giúp Việt Nam từng bước làm chủ thị trường nội địa và hướng tới thị trường toàn cầu.

Mekong ASEAN: Từ câu chuyện xây dựng năng lực cho doanh nghiệp Việt Nam, xin ông chia sẻ cụ thể hơn về dự án hợp tác nghiên cứu, phát triển AF100, mẫu UAV điện hai rotor nghiêng.

Sau lễ ký kết, FPT và NARMA sẽ triển khai hợp tác phát triển AF100 theo những giai đoạn nào? Trong 12 - 18 tháng tới, hai bên ưu tiên hoàn thiện những công nghệ hoặc tính năng nào?

Ông Vũ Anh Tú: Giai đoạn đầu, FPT và NARMA sẽ tập trung vào mục tiêu hoàn thiện Máy tính nhiệm vụ (Mission Computer - MC) tích hợp AI, trong đó trọng tâm là tính năng phát hiện và tránh chướng ngại vật (DAA) cùng phần mềm bay tự hành. Đây là những công nghệ giúp tối ưu độ an toàn và tính tự chủ cho các dòng drone của NARMA.

Máy tính nhiệm vụ vốn được xem là “bộ não trung tâm” của drone, nơi tích hợp các thuật toán AI và công nghệ thị giác máy tính để tự động nhận diện, phát hiện và tránh chướng ngại vật, xử lý dữ liệu từ các cảm biến, đồng thời tính toán lộ trình bay tối ưu.

Về dài hạn, FPT và NARMA dự kiến hợp tác phát triển phần cứng tại Việt Nam. Thông qua mạng lưới đối tác của FPT tại Việt Nam, bao gồm các doanh nghiệp trong Liên minh LAEP, các cơ sở R&D và đối tác sản xuất phụ trợ, hai bên sẽ khảo sát, đánh giá và từng bước chuyển giao quy trình sản xuất, lắp ráp một số linh kiện phần cứng cho các dòng drone của NARMA, trước mắt là AF100, ngay tại Việt Nam.

Mục tiêu là từng bước làm chủ chuỗi cung ứng, tối ưu chi phí và bảo đảm tính tự chủ về công nghệ cho thị trường trong nước.

Mekong ASEAN: Trong các hạng mục đó, FPT sẽ đảm nhiệm cụ thể những phần việc nào? Hai bên dự kiến đưa AF100 vào những ứng dụng nào trước tiên tại Việt Nam?

Ông Vũ Anh Tú: Trọng tâm của FPT là đưa “bộ não AI” vào nền tảng phần cứng của NARMA. Cụ thể, FPT sẽ phát triển phần mềm bay tự hành, giúp AF100 có khả năng cất, hạ cánh tự động và tự lập lộ trình tối ưu. Đồng thời, tích hợp công nghệ phát hiện và tránh chướng ngại vật (DAA) dựa trên AI và thị giác máy tính, giúp nhận diện và xử lý các rủi ro theo thời gian thực.

Song song với đó, FPT nghiên cứu các hệ thống hạ tầng vận hành bằng AI như quản lý không lưu (UTM) và hệ thống phân tích dữ liệu tự động, nhằm tối ưu độ an toàn và tính tự chủ cho drone.

Với tốc độ lên tới 140 km/h và bán kính bay không tải 50 km, AF100 có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ như vận chuyển hàng hóa, hỗ trợ khẩn cấp, giám sát và trinh sát, kể cả tại những khu vực khó tiếp cận như địa hình đồi núi, rừng, khu vực ngoại ô thành phố và khu bảo tồn. Khi triển khai tại Việt Nam, AF100 sẽ tập trung vào 3 nhóm bài toán lớn gồm nông nghiệp, giám sát, tuần tra và logistics.

Về tiềm năng thương mại hóa, nông nghiệp sẽ là một thị trường quy mô lớn và đầy triển vọng. Các địa phương như tỉnh Điện Biên đã thí điểm kinh tế tầm thấp, tạo hành lang thuận lợi cho việc triển khai. Tại các vùng đồi núi phía Bắc hay Tây Nguyên, nơi có diện tích lớn cây công nghiệp nhưng điều kiện địa hình gây hạn chế cho canh tác, AF100 có thể hỗ trợ từ khảo sát địa hình, giám sát sức khỏe cây trồng bằng camera phổ quang đến vận chuyển vật tư nông nghiệp.

Giám sát, tuần tra chuyên dụng và logistics khẩn cấp cũng là những lĩnh vực có thể sớm đưa vào vận hành. Với địa hình 3/4 là đồi núi và đường bờ biển dài, AF100 có thể hỗ trợ các nhiệm vụ như kiểm tra lưới điện, tuần tra rừng và khu bảo tồn, bảo vệ biên giới, cũng như vận chuyển vật tư y tế và hàng cứu trợ đến những khu vực bị chia cắt do thiên tai.

Mekong ASEAN: Để đưa một sản phẩm như AF100 từ giai đoạn phát triển đến ứng dụng thực tế, yếu tố thời gian và rủi ro kỹ thuật chắc chắn rất quan trọng. Từ góc độ phát triển sản phẩm, việc hợp tác với NARMA sẽ giúp FPT rút ngắn những công đoạn nào trong quá trình phát triển AF100?

Ông Vũ Anh Tú: Hợp tác giữa FPT và NARMA giúp hai bên cắt giảm tối đa thời gian thử và sai (trial-and-error) nhờ mô hình phân công thế mạnh chuyên biệt: NARMA làm chủ phần cứng eVTOL, còn FPT tập trung vào AI và phát triển phần mềm.

Sở hữu nền tảng phần cứng Tilt-Rotor đã được NARMA kiểm chứng qua thực tế, FPT có thể tiến thẳng vào giai đoạn tích hợp AI mà không mất nhiều thời gian nghiên cứu cơ khí và khí động học từ đầu. Điều này giúp đẩy nhanh tiến độ tích hợp AI cho AF100, đồng thời tạo tiền đề để triển khai nhanh các dòng drone thế hệ tiếp theo như AF200 hay AF400.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm của NARMA giúp FPT giảm bớt các rủi ro kỹ thuật trong quá trình phát triển, trong đó có vấn đề xử lý dữ liệu AI khi drone hoạt động ngoài tầm nhìn. Các giao thức kết nối phần cứng đã được chuẩn hóa cũng giúp FPT tối ưu các thuật toán AI nhúng, để thiết bị có thể nhận diện và tránh chướng ngại vật theo thời gian thực.

Tiếp theo là rủi ro trong khâu kiểm định và cấp phép. Nền tảng phần cứng đạt chuẩn từ FAA và FCC của NARMA giúp phần mềm của FPT khi tích hợp vào có thể đáp ứng các bài kiểm tra khắt khe về độ bền, khả năng kháng gió, kháng nhiễu và an toàn hàng không để sẵn sàng đưa vào vận hành thực tế.

Thông qua dự án này, FPT kỳ vọng làm chủ năng lực tích hợp AI vào nền tảng Tilt-Rotor eVTOL (công nghệ cất, hạ cánh thẳng đứng bằng cơ chế cánh quạt nghiêng) – xu hướng công nghệ đang dần thay thế các dòng drone nhiều cánh (multicopter) truyền thống nhờ ưu thế về tốc độ và bán kính bay.

FPT sẽ tích hợp sâu các thuật toán AI, phần mềm tự hành và tính năng phát hiện và tránh chướng ngại vật vào hệ thống điều khiển cơ điện tử phức tạp của dòng drone này, qua đó tạo ra năng lực cạnh tranh khác biệt cho các dòng UAV thương mại thế hệ mới.

Cùng với đó là nâng cao năng lực AI chuyên dụng cho hàng không. Với việc ứng dụng thị giác máy tính kết hợp AI xử lý tại biên (Edge AI), FPT sẽ hoàn thiện khả năng phân tích dữ liệu đa cảm biến, như camera nhiệt, LiDAR và GIS, theo thời gian thực ngay trên không trung. Đồng thời, FPT hoàn thiện thuật toán cất, hạ cánh tự động trên phương tiện đang di chuyển, hướng tới các giải pháp tự chủ hoàn toàn cho drone.