Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng giải trình ý kiến của các đại biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều 8/8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng đã giải trình các ý kiến.

Về vấn đề phân cấp, phân quyền và vai trò của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Bộ trưởng khẳng định, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo Luật là tăng cường phân cấp, giao quyền, đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát.

Mô hình này vận hành theo nguyên tắc đổi mới về quản trị, cấp nào nắm rõ nhất về việc gì thì phải ra quyết định về việc đó. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, mô hình quản lý Nhà nước sau khi được Quốc hội thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ phân thành 3 cấp.

Một là cấp Chính phủ và Thủ tướng: quyết định những vấn đề vĩ mô, quan trọng như phân lô dầu khí, ưu đãi đầu tư và các vấn đề về quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Hai là cấp cơ quan quản lý Nhà nước: Bộ Công Thương được phân công làm đầu mối, phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương thực hiện vai trò quản lý Nhà nước chuyên ngành; phê duyệt các nội dung như hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên trữ lượng dầu khí và thực hiện kiểm tra, giám sát.

Ba là cấp Petrovietnam: với vai trò đại diện nước chủ nhà, Petrovietnam được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí; phê duyệt các nội dung cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền.

"Đồng bộ với việc phân cấp, cơ chế tổ chức giám sát được thiết kế chặt chẽ. Luật quy định Chính phủ chi tiết hóa việc tổ chức kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu của Petrovietnam và các nhà thầu báo cáo, thực hiện kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro. Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước trong việc giám sát đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn tại doanh nghiệp," Bộ trưởng nói.

Về cơ chế ưu đãi, ông Lê Mạnh Hùng phân tích thực tế, các dự án dầu khí hiện nay ngày càng phải triển khai ở vùng sâu, nước sâu, xa bờ với điều kiện khó khăn, địa chất phức tạp, vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Đặc biệt, nhiều mỏ nhỏ, cận biên nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ điều kiện để nhà đầu tư triển khai, dẫn đến việc Nhà nước bỏ lỡ nguồn thu.

Chính vì vậy, dự thảo Luật đã bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích phát triển mỏ nhỏ cận biên ở khu vực nước sâu xa bờ, đồng thời thúc đẩy giải pháp gia tăng hệ số thu hồi dầu.

Theo Bộ trưởng, do việc gia tăng hệ số thu hồi dầu đòi hỏi nhà thầu phải đầu tư nguồn chi phí lớn cho nghiên cứu khoa học - kỹ thuật, Luật lần này đã thiết kế các chính sách khuyến khích nhà đầu tư phát triển khoa học công nghệ, khai thác tận thu các cụm mỏ, lô dầu khí. Từ đó, giúp thu hút nhà đầu tư, gia tăng sản lượng khai thác, đóng góp cho ngân sách Nhà nước và nguồn năng lượng sơ cấp quốc gia.

Về vấn đề mới được các đại biểu quan tâm là thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) và phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, Bộ trưởng cho biết quy định này với mục tiêu tạo khuôn khổ pháp lý cho quá trình dịch chuyển năng lượng, giảm phát thải, tận dụng tối đa tài nguyên, dữ liệu và hạ tầng dầu khí sẵn có.

"Sơ bộ đánh giá cho thấy, nếu khai thác tốt thị trường này, Việt Nam có thể phát triển một ngành dịch vụ khu vực Đông Nam Á trị giá khoảng 40 tỷ USD," Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết.

Bên cạnh đó, phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với dầu khí giúp phát triển chuỗi giá trị, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả khai thác. Các dự án dầu khí vốn tiêu thụ năng lượng rất lớn, việc tích hợp năng lượng tái tạo phục vụ tại chỗ, kết hợp sử dụng hạ tầng đường ống, giàn khoan để tiến tới điện phân hydrogen đưa vào bờ là hướng đi rất mới và tiến bộ.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng cũng cho biết, Chính phủ đã dự thảo Nghị định hướng dẫn chi tiết và dự kiến cho hiệu lực đồng thời với Luật. Dự thảo Luật quy định khuyến khích phát triển, ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao nhằm nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, nội địa hóa và gia tăng sức cạnh tranh. Các tiêu chí, điều kiện, ưu đãi cụ thể sẽ do Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt theo sự phát triển của khoa học công nghệ và yêu cầu thực tiễn trong từng thời kỳ, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nói