Đại biểu Trịnh Xuân An - Đoàn ĐBQH TP Đồng Nai. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều 8/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Phát biểu thảo luận dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Trịnh Xuân An - Đoàn ĐBQH TP Đồng Nai bày tỏ sự đồng tình cao với việc sửa đổi Luật Dầu khí, đặc biệt trong bối cảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Theo đại biểu, điểm đáng chú ý nhất của dự thảo lần này là không chỉ sửa đổi các quy định về hoạt động dầu khí truyền thống mà còn từng bước mở ra không gian phát triển mới của ngành thông qua các quy định về hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon (CCS), năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao. Điều đó thể hiện tư duy chuyển từ quản lý hoạt động dầu khí sang kiến tạo sự phát triển của ngành dầu khí trong giai đoạn mới.

Nhấn mạnh vai trò của công nghệ, có nguồn nhân lực chất lượng cao và có năng lực đổi mới sáng tạo, đại biểu An đề nghị nghiên cứu bổ sung các chính sách về phát triển doanh nghiệp dịch vụ dầu khí, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ dầu khí có khả năng tham gia chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế, đây mới là nền tảng lâu dài để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dầu khí Việt Nam.

Về vai trò của Bộ Công Thương và Petrovietnam, Đại biểu Trịnh Xuân An băn khoăn địa vị pháp lý của Petrovietnam khi thực hiện quyền của "nước chủ nhà" vẫn chưa được thể hiện thật rõ trong Luật. Theo đại biểu, dự thảo Luật cần phân biệt rõ hai tư cách pháp lý của Petrovietnam gồm: Một là tư cách doanh nghiệp Nhà nước, trực tiếp tham gia đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Hai là, Tập đoàn với tư cách chủ thể được Nhà nước giao thực hiện quyền và nghĩa vụ của nước chủ nhà theo quy định của Luật Dầu khí. Hai tư cách này có mục tiêu, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát khác nhau.

Vì vậy, Đại biểu Quốc hội đoàn Đồng Nai đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định mang tính nguyên tắc, xác định rõ: khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của nước chủ nhà, Petrovietnam thực hiện nhiệm vụ do Nhà nước giao; độc lập với hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; chịu sự quản lý Nhà nước của Bộ Công Thương và sự kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu - Đoàn ĐBQH TP Huế. Ảnh: Media Quốc hội

Cũng góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Sửu - Đoàn ĐBQH TP Huế kiến nghị dự thảo luật xây dựng trên tinh thần tạo điều kiện thông thoáng cho đầu tư nhưng phải quản lý chặt chẽ, đồng thời cũng phải bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia. Việc phân quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam trên tinh thần "càng giao quyền lớn càng phải có cơ chế kiểm soát tương xứng”, “phân quyền nhưng không buông quyền kiểm soát".

Đồng thời đối với các quyết định có khả năng làm thay đổi đáng kể trữ lượng, tổng mức đầu tư, chi phí được thu hồi, nghĩa vụ tài chính hoặc lợi ích của Nhà nước, phải có cơ chế thẩm định, chấp thuận hoặc kiểm tra trước của cơ quan quản lý Nhà nước theo tiêu chí do Chính phủ quyết định.

Về mức thu hồi chi phí và ưu đãi đầu tư, nữ đại biểu đề nghị cần giữ ưu đãi nhưng phải có giới hạn và điểm kết thúc. Làm sao bảo đảm tính hấp dẫn của chính sách nhưng tránh để ưu đãi trở thành một đặc quyền kéo dài hơn mức cần thiết.

Với việc chia sẻ rủi ro thăm dò dầu khí, Đại biểu Sửu lưu ý cần phân biệt rủi ro khách quan của hoạt động dầu khí với quyết định đầu tư sai, vi phạm quy trình hoặc lỗi chủ quan. Nếu không phân định rõ, cơ chế chia sẻ rủi ro có thể vô tình trở thành cơ chế xã hội hóa tổn thất nhưng tư nhân hóa lợi ích, nữ đại biểu nói.

Đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Media Quốc hội.

Đại biểu Lê Hữu Trí - Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa cũng đánh giá cao các quy định về phân cấp, phân quyền trong dự thảo luật. Việc rút ngắn chuỗi phê duyệt, chuyển một số thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ về Bộ Công thương, đồng thời giao PVN quyết định các nội dung chuyên môn, kỹ thuật trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí được kỳ vọng sẽ giảm các tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian và giảm chi phí tuân thủ.

Theo đại biểu, đây là cải cách thủ tục thực chất, bởi trong lĩnh vực dầu khí, chỉ một tháng chậm trễ cũng có thể làm mất cơ hội của cả một chiến dịch khoan. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh giao quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và bảo đảm an toàn pháp lý cho người thực thi.

Theo dự thảo, PVN vừa là nhà thầu độc lập, vừa đại diện cho nước chủ nhà, đồng thời được giao thực hiện một số nhiệm vụ quản lý nhà nước bằng nguồn lực và bộ máy của doanh nghiệp. Đây là mô hình đặc thù phù hợp với hoạt động dầu khí thượng nguồn, song cần được quy định rõ hơn.

Đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 56 quy định về vai trò đại diện nước chủ nhà của PVN như một chức năng độc lập, làm nền tảng pháp lý cho các quyền và nghĩa vụ phát sinh; đồng thời tách bạch rõ nhiệm vụ Nhà nước giao với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

"Không tách bạch được hai chức năng này thì khó bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh bình đẳng, nhất là đối với nhà đầu tư nước ngoài," đại biểu nhấn mạnh.