Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Media Quốc hội.

Sáng 12/11, phát biểu mở đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, chất vấn là hình thức giám sát trực tiếp, thể hiện trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trước cử tri và nhân dân trong thực hiện các cam kết, nhiệm vụ được giao, cũng như những chuyển biến sau các phiên chất vấn.

Theo chương trình, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn diễn ra trong một ngày, tập trung vào hai lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chịu trách nhiệm trả lời chính. Các Phó Thủ tướng, bộ trưởng, trưởng ngành có liên quan cùng tham gia trả lời, giải trình. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trực tiếp trả lời chất vấn về những vấn đề thuộc trách nhiệm của Chính phủ.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả giám sát

Chủ tịch Quốc hội cho biết, phiên chất vấn tiếp tục thể hiện tinh thần Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ, quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, tránh hình thức.

Hoạt động giám sát cần tập trung vào các điểm nghẽn, làm rõ những khó khăn, vướng mắc để kịp thời tháo gỡ. Qua đó, góp phần huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.

Đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 263 ngày 11/12/2025 của Quốc hội và các nghị quyết của Quốc hội khóa XIV, XV về giám sát chuyên đề, chất vấn, Chủ tịch Quốc hội cho biết, sau gần một năm, Chính phủ và các Bộ, ngành đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ, có sản phẩm cụ thể.

Trong đó, thể chế, chính sách về tài chính, đầu tư và phát triển thị trường vốn tiếp tục được hoàn thiện. Danh mục các nền tảng số dùng chung quốc gia đã được ban hành; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và chuẩn hóa thông tin thuê bao di động được đẩy mạnh. Các nhiệm vụ hoàn thiện chính sách về y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng đạt kết quả.

Bên cạnh những nhiệm vụ đã hoàn thành, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ còn nhiều nội dung đang tiếp tục được triển khai. Đó là phát triển thị trường vốn, tín dụng và các lĩnh vực ưu tiên; triển khai các dự án lưới điện, thị trường điện cạnh tranh; hoàn thiện cơ sở dữ liệu, kết nối, chia sẻ dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến.

Các nhiệm vụ tiếp tục thực hiện còn bao gồm chính sách về nông nghiệp, môi trường, đô thị, văn hóa, du lịch, giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ; cải cách tiền lương, phát triển nguồn nhân lực; hoàn thiện pháp luật, thi hành các bản án, quyết định hành chính, giải quyết khiếu nại, tố cáo và thực hiện kết luận thanh tra.

Hỏi ngắn gọn, trả lời rõ giải pháp và trách nhiệm phối hợp

Về cách thức tiến hành, Chủ tịch Quốc hội cho biết phiên chất vấn tiếp tục thực hiện theo phương thức “hỏi nhanh, đáp gọn”, bảo đảm Nội quy kỳ họp Quốc hội.

Trước khi bắt đầu chất vấn, người trả lời có thời gian phát biểu không quá 5 phút. Trong mỗi lượt, chủ tọa mời ba đại biểu đặt câu hỏi; mỗi đại biểu chất vấn không quá 1 phút và được đề nghị tập trung vào một vấn đề, đúng phạm vi nội dung chất vấn.

Thời gian trả lời không quá 3 phút đối với mỗi câu hỏi. Đại biểu có quyền tranh luận với người trả lời chất vấn, với thời gian không quá 2 phút.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tránh lặp lại những nội dung đã được giải trình đầy đủ, dành thời gian cho các vấn đề còn chưa rõ hoặc chưa được giải trình. Nội dung chất vấn cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp.

Đối với các thành viên Chính phủ, yêu cầu được đặt ra là trả lời trực tiếp vào nội dung đại biểu nêu, xác định cụ thể trách nhiệm, giải pháp khắc phục và thời hạn thực hiện. Những vấn đề liên quan đến nhiều Bộ, ngành phải được làm rõ trách nhiệm của các bên và biện pháp phối hợp giải quyết.

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng, với tinh thần xây dựng, trách nhiệm cao, dân chủ và thẳng thắn, phiên chất vấn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát của Quốc hội, hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước, đáp ứng sự tin tưởng, mong đợi của cử tri và nhân dân.

Chất vấn về sử dụng nguồn lực và những động lực tăng trưởng

Theo chương trình phiên họp được Báo Chính phủ thông tin, ở lĩnh vực tài chính, các nội dung chất vấn tập trung vào phân bổ, quản lý và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, gắn với kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030; làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục chậm giải ngân, nhất là tại các công trình, dự án trọng điểm.

Bộ trưởng Tài chính cũng trả lời về nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ, sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi và vốn đầu tư theo phương thức đối tác công tư; quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và nhà cung cấp ở nước ngoài; chống thất thu, bảo đảm công bằng và minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tháo gỡ khó khăn về vốn, chi phí, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cũng thuộc phạm vi chất vấn.

Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, Quốc hội tập trung vào kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; trách nhiệm và giải pháp khắc phục việc chậm bố trí, phân bổ, giải ngân, sử dụng chưa hiệu quả nguồn lực; phát triển công nghệ chiến lược và huy động đầu tư của doanh nghiệp cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Những nội dung khác gồm thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý Nhà nước; kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu; khắc phục tình trạng hệ thống thông tin, phần mềm phân tán, thiếu đồng bộ ảnh hưởng đến giải quyết thủ tục hành chính. Công tác quản lý, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao kỹ năng số cho người dân, doanh nghiệp cũng được đưa ra chất vấn.