 |
| Ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc Phân tích kinh tế vĩ mô và nghiên cứu thị trường VinaCapital. Ảnh: VinaCapital |
Trong báo cáo phát hành ngày 4/6, ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc Phân tích kinh tế vĩ mô và nghiên cứu thị trường VinaCapital cho biết, VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, tương ứng với kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp năm 2026 khoảng 15%. Tuy nhiên hơn 70% cổ phiếu trên thị trường đang được giao dịch với mức P/E chỉ quanh 10 lần - vùng định giá thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn thị trường khủng hoảng.
Theo vị chuyên gia, một nguyên nhân khiến nhà đầu tư dễ đánh giá sai bức tranh chung là sự áp đảo ngày càng lớn của nhóm cổ phiếu Vingroup. Hiện các doanh nghiệp trong hệ sinh thái này gồm VIC, VHM, VRE và VPL đã chiếm gần 30% vốn hóa VN-Index, tăng mạnh so với mức khoảng 8% cách đây hai năm. Nhờ đà tăng mạnh của nhóm cổ phiếu này, chỉ số VN-Index duy trì được mức tăng trưởng khá tích cực, trong khi phần còn lại của thị trường giao dịch ở vùng định giá thấp hơn đáng kể.
Ông Michael Kokalari nhận định, mức định giá thấp của thị trường chứng khoán hiện nay không phản ánh đầy đủ bức tranh kinh tế vĩ mô. Dù chịu tác động từ căng thẳng tại Trung Đông khiến chi phí năng lượng gia tăng và cán cân thương mại chịu áp lực, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định tương đối. Cuộc sống và hoạt động sản xuất trong nước chưa xuất hiện những xáo trộn đáng kể như tại một số quốc gia châu Á khác phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng.
Một trong những điểm sáng lớn nhất là khu vực xuất khẩu công nghệ cao. Trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu máy tính, điện tử và các sản phẩm công nghệ tiếp tục tăng trưởng gần 50%, nối tiếp đà tăng tương tự của năm trước. Nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo động lực mạnh mẽ cho hoạt động sản xuất của Việt Nam.
Chuyên gia VinaCapital cho biết, trong quý 1/2026, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp trên sàn tăng tới 51% so với cùng kỳ, cao hơn rất nhiều so với mức dự báo đồng thuận của thị trường là 15%. Ngay cả khi loại trừ yếu tố đột biến từ Vinhomes, mức tăng trưởng lợi nhuận vẫn đạt khoảng 30%, gấp đôi kỳ vọng ban đầu.
Đà tăng trưởng xuất hiện trên diện rộng ở nhiều nhóm ngành như bất động sản, vật liệu xây dựng, bán lẻ, năng lượng và hàng tiêu dùng thiết yếu. Trong đó, nhóm vật liệu hưởng lợi từ nhu cầu thép gia tăng; ngành năng lượng được hỗ trợ bởi biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng; còn nhóm tiêu dùng bắt đầu ghi nhận tín hiệu phục hồi sau giai đoạn khó khăn kéo dài.
“Đây là yếu tố quan trọng bởi lợi nhuận doanh nghiệp luôn là động lực cốt lõi quyết định xu hướng dài hạn của thị trường chứng khoán,” ông Michael Kokalari nhận định.
Ngoài ra, theo vị chuyên gia, việc nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án bất động sản bị đình trệ và đáp ứng các tiêu chí để được nâng hạng lên thị trường mới nổi theo chuẩn FTSE cũng sẽ tạo thêm động lực cho dòng vốn trong những năm tới. Nếu những cải cách này được thực thi hiệu quả, thanh khoản thị trường có thể cải thiện đáng kể, số lượng doanh nghiệp niêm yết gia tăng và cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế sẽ rộng mở hơn.
 |
| Định giá VN-Index sau khi loại trừ nhóm Vingroup. Nguồn: VinaCapital |
Cơ hội không còn nằm ở việc mua theo chỉ số
Đánh giá tích cực về triển vọng dài hạn song trong ngắn hạn, ông Michael Kokalari cho rằng thị trường vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết là nguy cơ kéo dài của xung đột tại Trung Đông và tình trạng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz. Bên cạnh đó, thâm hụt thương mại của Việt Nam đã tăng từ khoảng 3% GDP trước chiến sự lên trên 6% GDP vào giữa tháng 5, trong khi lạm phát vượt ngưỡng 5% có thể tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất.
Ngoài ra, dòng vốn ngoại vẫn đang duy trì trạng thái bán ròng. Từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 2 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam, nối tiếp mức bán ròng khoảng 5 tỷ USD trong năm 2025. Các yếu tố này có thể khiến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp chậm lại trong những quý tới và tạo ra những nhịp điều chỉnh ngắn hạn trên thị trường.
“Bức tranh hiện nay cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở trạng thái phân hóa mạnh. Chỉ số chung không còn phản ánh đầy đủ diễn biến của phần lớn doanh nghiệp niêm yết. Trong khi một số cổ phiếu lớn đã tăng mạnh, nhiều nhóm ngành vẫn đang được giao dịch ở mức định giá thấp dù triển vọng kinh doanh tương đối khả quan.
Với nhà đầu tư, điều này đồng nghĩa cơ hội không còn nằm ở việc mua theo chỉ số mà nằm ở khả năng lựa chọn doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, hưởng lợi từ xu hướng tăng trưởng của nền kinh tế và các cải cách đang diễn ra,” ông Michael Kokalari nêu trong báo cáo.
