Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN. Ảnh: Ban Tổ chức

Phát biểu tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" tổ chức ngày 23/7, bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho biết, năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, đồng thời kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Để phục vụ mục tiêu này, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội sẽ rất lớn. Riêng năm 2026, nhu cầu vốn đầu tư xã hội khoảng 5,1 triệu tỷ đồng và trong cả giai đoạn 2026-2030 lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng.

Hiện nay, một phần rất lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế hiện vẫn đang đặt “lên vai” hệ thống ngân hàng. Đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025. Chỉ trong hơn 6 tháng, hệ thống ngân hàng đã bổ sung khoảng 1,46 triệu tỷ đồng vốn cho nền kinh tế.

Theo bà Giang, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với tỷ lệ tín dụng/GDP năm 2025 khoảng 145%, trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng. Áp lực càng lớn khi nhu cầu vốn trung và dài hạn, đặc biệt cho các dự án và công trình trọng điểm, ngày càng tăng, trong khi nguồn vốn chủ yếu của các tổ chức tín dụng lại là tiền gửi có kỳ hạn ngắn. Điều này đặt hệ thống ngân hàng trước áp lực chênh lệch kỳ hạn và rủi ro thanh khoản.

Bên cạnh đó, dù tốc độ tăng huy động vốn đã được cải thiện, khoảng cách giữa tín dụng và huy động vẫn khá lớn, tạo sức ép lên khả năng cân đối nguồn lực của các ngân hàng trong bối cảnh phải đồng hành với mục tiêu tăng trưởng cao.

Theo đại diện NHNN, để giải bài toán này, bên cạnh các giải pháp tín dụng, cần phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhằm hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả hơn, qua đó giảm áp lực cung ứng vốn cho hệ thống ngân hàng.

Ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), phát biểu tại đại hội. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Chia sẻ tại hội thảo do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức, ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhìn nhận, năm 2026 là năm mở đầu giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội 2026 - 2030, đặt nền tảng cho khát vọng đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng bứt phá. Trước áp lực huy động nguồn lực ngày càng lớn, việc phát triển thị trường vốn và mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế trở thành một phần quan trọng trong bài toán vốn cho tăng trưởng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán (TTCK) đã ghi nhận những dấu ấn vô cùng tích cực:

Về quy mô TTCK mở rộng, tính đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng (tăng 6% so với cuối năm 2025, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025). Thị trường hiện có 54 doanh nghiệp vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó 4 doanh nghiệp vượt mốc 10 tỷ USD. Thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tương đương 22,1% GDP.

Về huy động vốn trên TTCK tăng trưởng tốt: Tổng giá trị huy động vốn qua cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp đạt 325.300 tỷ đồng (tăng 15,83% so với cùng kỳ năm 2025).

TTCK tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Sự ổn định các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và tăng trưởng của TTCK chính là bàn đạp vững chắc để thị trường vốn phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững.

TTCK Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế không thể thay thế và là kênh dẫn vốn trung, dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Sau gần 30 năm hình thành và phát triển, TTCK Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những thị trường năng động nhất khu vực ASEAN.

Đối với nền kinh tế và doanh nghiệp: TTCK giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn chủ sở hữu dồi dào, phát hành trái phiếu dài hạn để đầu tư vào các dự án hạ tầng lớn, mua sắm trang thiết bị công nghệ hiện đại mà không bị áp lực trả nợ gốc trong ngắn hạn. Đồng thời, sự phát triển của TTCK giúp đa dạng hóa các công cụ tài chính, giảm thiểu tối đa các rủi ro mang tính hệ thống.

Từ góc độ xã hội: TTCK là kênh chuyển hóa hiệu quả nguồn tiền nhàn rỗi trong dân chúng thành nguồn vốn đầu tư trực tiếp vào sản xuất kinh doanh, biến mỗi người dân thành người đồng hành chia sẻ lợi nhuận cùng sự lớn mạnh của doanh nghiệp nước nhà.

Theo Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là phát triển thị trường theo hướng ổn định, an toàn, hiệu quả và bền vững; nâng cao khả năng chống chịu rủi ro; hình thành cơ cấu cân đối giữa các cấu phần thị trường; đồng thời đưa thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thời gian qua Trung ương và Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách liên quan đến phát triển thị trường vốn.

Trong đó, Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 yêu cầu hoàn thiện thể chế, phát triển đồng bộ các loại thị trường và cải tổ thị trường vốn trung, dài hạn theo hướng minh bạch, an toàn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngắn hạn từ hệ thống ngân hàng.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 6/6/2026 và Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 của Chính phủ cũng đặt mục tiêu tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, chính sách nhằm phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp theo hướng an toàn, minh bạch, hiệu quả, đồng thời đa dạng hóa các kênh dẫn vốn.

Liên quan đến việc nâng hạng thị trường, ông Hà Duy Tùng nhắc lại việc FTSE Russell đã công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp vào tháng 10/2025, với thời điểm chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Theo ông, nhiều dự báo cho rằng quyết định này có thể thu hút lượng lớn dòng vốn từ các quỹ ETF và quỹ đầu tư chủ động. HSBC và Ngân hàng Thế giới từng ước tính Việt Nam có khả năng thu hút khoảng 8-10 tỷ USD trong dài hạn sau khi được nâng hạng.

Tuy nhiên, đại diện UBCKNN cho rằng ý nghĩa của việc nâng hạng không chỉ nằm ở khả năng thu hút vốn ngoại mà còn ở yêu cầu cải cách thị trường theo các chuẩn mực quốc tế.

Cụ thể, để đạt được và duy trì vị thế thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn của các tổ chức xếp hạng uy tín như FTSE Russell hay MSCI, buộc phải tiến hành một cuộc cách mạng sâu sắc về cả tư duy và hành động:

Thay đổi tư duy quản lý: Chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý những gì kiểm soát được" sang tư duy "kiến tạo phát triển và quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế".

Quyết liệt gỡ bỏ các rào cản: Buộc phải giải quyết triệt để những nút thắt kéo dài, tiêu biểu như yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (pre-funding) đối với nhà đầu tư nước ngoài, thực hiện công bố thông tin bằng tiếng Anh, và đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện thông thoáng hơn.

Nâng tầm vị thế quốc gia: Nâng hạng TTCK giống như một tấm "thẻ thông hành" khẳng định nền kinh tế Việt Nam đã trưởng thành, có độ mở cao, an toàn và minh bạch. Đây là chất xúc tác mạnh mẽ góp phần nâng cao hệ số tín nhiệm quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam khi ra thị trường quốc tế huy động vốn với chi phí rẻ hơn.

Vì vậy, nâng hạng TTCK không phải là cái đích cuối cùng, mà là đòn bẩy chiến lược để chúng ta chuyển mình, xây dựng một thị trường vốn chuyên nghiệp, tiệm cận các tiêu chuẩn khắt khe nhất của nền tài chính toàn cầu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh.