Doanh nghiệp không chỉ tối ưu chi phí, mà còn chú trọng vào nhận diện, dự báo và xử lý các rủi ro từ thị trường trong thời gian sớm nhất. Ảnh minh họa. Nguồn: CTCP Lâm Việt

Xung đột Trung Đông đã bước sang tuần thứ tư nhưng vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Việc gián đoạn hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới - đang gây sức ép lên nguồn cung năng lượng toàn cầu. Trong khi đó, rủi ro an ninh buộc nhiều hãng tàu phải chuyển hướng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi), kéo dài hải trình thêm 10 - 15 ngày, làm gia tăng đáng kể chi phí logistics của các doanh nghiệp.

Chia sẻ với Mekong ASEAN về tình hình hiện tại của doanh nghiệp chuyên xuất khẩu sản phẩm gỗ, Giám đốc điều hành CTCP Lâm Việt Nguyễn Thanh Lam cho biết, thời gian qua, cước vận chuyển liên tục tăng và thiếu tính ổn định; tuyến vận tải qua Biển Đỏ, kênh Suez bị gián đoạn khiến thời gian giao hàng kéo dài. Giá dầu biến động khiến nguyên liệu đầu vào đều tăng, chi phí vận hành của doanh nghiệp cũng vì vậy đội lên cao.

Khi chi phí tăng, giá sản phẩm tăng, người tiêu dùng hạn chế chi tiêu và các đơn hàng sẽ giảm, điều này ảnh hưởng đến dòng tiền của các nhà máy sản xuất đồ gỗ như Lâm Việt. Cùng với tình hình lãi suất cho vay của các ngân hàng cũng đang có chiều hướng tăng lên, các doanh nghiệp ngành gỗ sẽ khó khăn chồng chất khó khăn.

"Những yếu tố này không làm đứt gãy đơn hàng, nhưng ăn vào biên lợi nhuận và làm kế hoạch sản xuất, giao hàng kém chủ động hơn. Do đó, để ứng phó với tình hình trên, Lâm Việt sẽ không thể chỉ tối ưu chi phí, mà phải quản trị rủi ro chủ động," ông Lam chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Thanh Lam, Lâm Việt tập trung nâng cao hiệu suất nội bộ để bù lại phần chi phí tăng từ bên ngoài, tìm thêm khách hàng mới để đảm bảo đủ việc cho công nhân khi đơn hàng bị sụt giảm. Ảnh: NVCC

Trước hết, doanh nghiệp xác định không phụ thuộc vào một tuyến vận tải hay một đối tác vận chuyển. Thứ hai, doanh nghiệp thực hiện điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo hướng linh hoạt hơn, tối ưu tồn kho nguyên vật liệu; đa dạng nguồn nguyên liệu, tránh phụ thuộc vào một thị trường.

Bên cạnh đó, Lâm Việt chủ động nắm bắt tình hình kinh doanh của khách hàng để có đối sách phù hợp, hạn chế rủi ro về quản lý công nợ; chủ động làm việc với đối tác và nhà cung cấp để chia sẻ một phần biến động chi phí.

"Đồng thời, doanh nghiệp tập trung nâng cao hiệu suất nội bộ để bù lại phần chi phí tăng từ bên ngoài. Tìm thêm khách hàng mới để đảm bảo đủ việc cho công nhân khi đơn hàng bị sụt giảm do lạm phát đẩy giá đồ gỗ tăng. Kiểm soát chặt chẽ việc đầu tư mới để đảm bảo dòng tiền, ổn định tình hình tài chính," ông Lam cho biết.

Ông Lam cũng kiến nghị, các cơ quan quản lý Nhà nước nên xem xét triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính ngắn hạn, như giãn nợ nhưng không chuyển nhóm nợ, nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp sản xuất – xuất khẩu duy trì hoạt động và từng bước phục hồi, phát triển.

Đặc thù sản phẩm nông sản khác với sản phẩm gỗ nên các doanh nghiệp trong lĩnh vực này cũng gặp nhiều thách thức trong bối cảnh hiện tại. Ông Phạm Duy Khiêm - Founder & CEO Công ty TNHH Yến sào Khang Châu cho rằng, các mặt hàng nông sản có hạn sử dụng ngắn, nên khi giao hàng phải được bảo quản tốt và giao hàng nhanh. Việc vận chuyển chậm có thể làm giảm chất lượng hàng hóa, nhất là những mặt hàng cần bảo quản tốt.

Ông Phạm Duy Khiêm, Founder & CEO Công ty TNHH Yến sào Khang Châu. Ảnh: NVCC.

Theo ông Khiêm, để chủ động ứng phó, nhiều doanh nghiệp nông sản đã chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo quản tốt hơn để giữ chất lượng hàng hóa ổn định nhất khi vận chuyển xa; liên tục cập nhật thông tin mới nhất tại Trung Đông để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất.

Bên cạnh đó, tối ưu chi phí logistics và đẩy mạnh tiêu thụ trong nước cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và duy trì ổn định hoạt động kinh doanh.

Đối với doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa từ Iran, tâm điểm của xung đột hiện nay tại khu vực Trung Đông, ông Nguyễn Quang Lâm – Phó Giám đốc Công ty TNHH Lâm Thành Hưng cho rằng, trước tác động của tình hình căng thẳng, các đối tác cung ứng đã đề nghị tăng giá sản phẩm. Tuy nhiên, do kinh doanh sản phẩm đặc thù (gốm sứ, thảm), doanh nghiệp vẫn đủ lượng hàng bán ra trong một năm nên vấn đề chi phí nhập hàng hiện chưa bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp cũng lựa chọn giải pháp tăng giá bán sản phẩm để ổn định tình hình kinh doanh, nhất là khi chi phí đầu vào khác đều tăng (chi phí vận chuyển...). “Rất may, việc tăng giá này không ảnh hưởng đến đơn hàng của Lâm Thành Hưng, bởi doanh nghiệp có sản phẩm tốt và lượng khách hàng ổn định nhiều năm. Các đối tác đều hiểu và chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp,” ông Lâm chia sẻ với Mekong ASEAN.

Gian hàng trưng bày sản phẩm của Công ty TNHH Lâm Thành Hưng tại Festival OCOP Việt Nam diễn ra ở Hoàng Thành Thăng Long (TP Hà Nội) vào cuối năm 2025. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Mặc dù không chịu tác động trực tiếp như doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các doanh nghiệp phục vụ thị trường nội địa cũng đối mặt với áp lực gián tiếp thông qua các nhà cung cấp trong nước. Là doanh nghiệp dệt may nội địa, ông Nguyễn Cao Hiền Triết - Founder & CEO Công ty TNHH Nét Garment chia sẻ, khi chi phí nhập khẩu đầu vào của đối tác tăng do biến động năng lượng và logistics toàn cầu, giá nguyên liệu, bao bì và dịch vụ sản xuất trong nước cũng buộc phải điều chỉnh theo.

"Chi phí đầu vào của doanh nghiệp đã tăng nhanh từ 20 - 30%, bao gồm nguyên liệu, chi phí đóng gói, đến vận chuyển và có một số đơn hàng chỉ chấp nhận giá chốt trong ngày. Trong khi dư địa tài chính và khả năng hấp thụ chi phí của doanh nghiệp mới như Nét Garment còn hạn chế. Điều này tạo áp lực lớn lên việc kiểm soát giá thành và duy trì sức cạnh tranh ngay từ giai đoạn đầu xây dựng thị trường," ông Triết nói.

Theo ông Triết, doanh nghiệp đã làm việc lại với các đối tác để cùng chia sẻ áp lực chi phí, ưu tiên xây dựng mối quan hệ dài hạn thay vì lợi ích ngắn hạn. Đồng thời, doanh nghiệp tích cực tìm kiếm các nhà cung cấp mới, thử nghiệm các phương án nguyên liệu thay thế nhằm tối ưu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm đến tay khách hàng.

Về nội bộ, công ty kiểm soát lại những chi phí không cần thiết, tối ưu từng khâu nhỏ, nhằm giữ được sự vận hành ổn định trong bối cảnh nhiều biến động. Đơn cử, các đơn hàng nội thành chuyển sang đơn vị vận chuyển có trợ giá như Xanh SM để tiết kiệm một phần chi phí.

Theo ông Nguyễn Cao Hiền Triết, để ứng phó với khó khăn hiện tại, Nét Garment đã tích cực tìm kiếm các nhà cung cấp mới, thử nghiệm các phương án nguyên liệu thay thế nhằm tối ưu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm đến tay khách hàng. Ảnh: NVCC

Nắm bắt cơ hội từ biến động hiện tại

Nhìn ở điểm tích cực hơn với tình hình hiện tại, PGS. TS Đinh Công Hoàng - Trưởng phòng nghiên cứu Trung Đông và Tây Á, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, sự xáo trộn địa chính trị cũng đang mở ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp.

Theo ông Hoàng, để đảm bảo an ninh dân sinh trong thời kỳ bất ổn, khu vực Trung Đông và vùng lân cận sẽ đẩy mạnh nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm chế biến, hàng tiêu dùng cơ bản, đây vốn là những mặt hàng thế mạnh của Việt Nam, các doanh nghiệp có thể tận dụng, đẩy mạnh xuất khẩu.

Thứ hai, dưới góc độ địa kinh tế, dòng vốn FDI toàn cầu đang tăng tốc tái định vị, dịch chuyển khỏi các điểm nóng xung đột để tìm kiếm những bến đỗ an toàn, có nền tảng chính trị ổn định như Việt Nam, tạo đòn bẩy lớn để thu hút công nghệ cao.

Khi các khu vực xung đột bước vào giai đoạn hạ nhiệt và tái thiết, nhu cầu khổng lồ đối với vật liệu xây dựng (sắt thép, xi măng, cáp điện) cùng nhân lực kỹ thuật sẽ bùng nổ. "Những doanh nghiệp có tầm nhìn, chuẩn bị sẵn sàng năng lực cung ứng ngay từ bây giờ sẽ là người nắm giữ "chiếc bánh" thị phần lớn nhất trong tương lai," ông Hoàng phân tích.

PGS.TS Đinh Công Hoàng cho rằng, sự xáo trộn địa chính trị đang mở ra những cơ hội mới. Ảnh: NVCC

Biến động thị trường không chỉ là phép thử

Biến động thị trường không chỉ là phép thử năng lực ngắn hạn mà còn phản ánh bản lĩnh ứng phó của doanh nghiệp trong một môi trường kinh doanh nhiều bất định, và nó buộc doanh nghiệp phải thay đổi để phát triển.

Chia sẻ với Mekong ASEAN, ông Ngô Sỹ Hoài - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho rằng, trong trung hạn, doanh nghiệp sẽ cần đa dạng hóa nguồn cầu, tránh phụ thuộc vào một thị trường. Đồng thời, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chú trọng nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, chủ động thiết kế, xây dựng thương hiệu, tăng biên lợi nhuận thay vì chỉ gia công theo đơn hàng từ bên ngoài. Doanh nghiệp cũng cần đẩy mạnh sử dụng nguyên liệu trong nước để giảm rủi ro nhập khẩu.

Trong dài hạn, ông Hoài nhấn mạnh về tính cấp thiết của hoạt động chuyển đổi số trong quản trị doanh nghiệp, dự báo thị trường và phòng vệ thương mại. Các doanh nghiệp sẽ phải tăng cường và nâng cao năng lực của mình hơn trong những lĩnh vực này.

Song song với đó, doanh nghiệp cần chú trọng vào sản xuất xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ thị trường cũng như có quỹ dự phòng rủi ro.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam Ngô Sỹ Hoài cho rằng, doanh nghiệp sẽ cần chú trọng nhiều hơn vào hoạt động chuyển đổi số trong quản trị, dự báo thị trường và phòng vệ thương mại. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Ở góc độ doanh nghiệp, Giám đốc điều hành CTCP Lâm Việt Nguyễn Thanh Lam kiến nghị, các cơ quan quản lý Nhà nước cần cung cấp thông tin sớm và sát hơn về biến động thương mại – logistics quốc tế, để doanh nghiệp có thể kịp thời điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

Trong khi đó, Founder & CEO Công ty TNHH Yến sào Khang Châu Phạm Duy Khiêm cho rằng: "Nhà nước nên có chính sách hỗ trợ phát triển hệ thống logistics, kho lạnh và vận chuyển quốc tế với chi phí hợp lý hơn. Khi chi phí vận tải tăng do biến động toàn cầu, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường chịu áp lực rất lớn.

Các cơ quan, Bộ ngành cũng cần hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp với các đối tác quốc tế, đặc biệt là những thị trường tiềm năng tại châu Á, châu Âu và Trung Đông".

Đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng, xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng Chính phủ khẳng định quyết tâm bảo đảm đủ nguồn cung xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, đồng thời triển khai các giải pháp linh hoạt nhằm ổn định thị trường và hỗ trợ tăng trưởng.

Ông Trump ra ‘tối hậu thư’ 48 giờ với Iran về Eo biển Hormuz Tổng thống Donald Trump cảnh báo Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện của Iran nếu nước này không mở lại Eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ tới.

Kết luận của Bộ Chính trị về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu trong tình hình mới Thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành Kết luận số 14 ngày 20/3 về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới.

Eo biển Hormuz: Huyết mạch vận chuyển năng lượng giữa xung đột Trung Đông Giá dầu toàn cầu có thể tăng vọt khi các quan chức Iran phát tín hiệu về khả năng đóng cửa Eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới.

Ra mắt nền tảng số về phát triển thị trường nước ngoài Nền tảng số này tập hợp các thông tin về thị trường trên thế giới, chính sách thương mại, công nghiệp, năng lượng, nhu cầu và tiêu chuẩn của các nước, danh sách doanh nghiệp nhập khẩu uy tín...