Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam tổ chức họp báo tổng kết hoạt động trong nửa cuối tài khóa 2024 và nửa đầu tài khóa 2025. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Ngày 8/10, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam tổ chức họp báo tổng kết hoạt động trong nửa cuối năm tài khóa 2024 và nửa đầu tài khóa 2025.

Những thành tựu nổi bật

Phát biểu tại họp báo, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA Việt Nam cho biết, tính đến ngày 1/10/2025, có 46 chuyên gia dài hạn và 42 tình nguyện viên của JICA đang làm việc tại nhiều địa phương trên khắp Việt Nam.

"Không chỉ các cá nhân, mà còn có nhiều tổ chức/đoàn thể của Nhật Bản như: doanh nghiệp, trường đại học, chính quyền địa phương, tổ chức phi chính phủ (NGO),... cũng đã và đang hợp tác chặt chẽ với các đối tác Việt Nam trong nhiều lĩnh vực vì sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam," ông Kobayashi Yosuke nói.

Ngoài ra, JICA đã và đang hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng nhằm hỗ trợ cải thiện đời sống của người dân Việt Nam thông qua các dự án viện trợ không hoàn lại (5 dự án) và vốn vay ODA (15 dự án).

Cụ thể, về hợp tác trong lĩnh vực phòng chống thiên tai và biến đổi khí hậu, Trưởng đại diện JICA Việt Nam cho biết, dưới tác động của biến đổi khí hậu, khu vực miền núi phía Bắc thường xuyên phải hứng chịu sạt lở đất do mưa lớn. Trước thực trạng đó, JICA đã phối hợp với doanh nghiệp Nhật Bản chuyển giao công nghệ xây dựng đập SABO nhằm giảm thiểu thiệt hại do sạt lở. Trong khuôn khổ dự án, tháng 4 năm nay, đập SABO đầu tiên tại Việt Nam đã được xây dựng tại tỉnh Sơn La.

Tháng 8 vừa qua, JICA cũng đã khánh thành nhà máy xử lý nước thải Yên Xá tại Thanh Trì, Hà Nội – một trong những nhà máy xử lý nước thải lớn nhất Đông Nam Á.

"Gần đây, tình trạng ngập lụt nghiêm trọng đã xảy ra tại nhiều tuyến đường ở Hà Nội sau mưa lớn. JICA hi vọng rằng hệ thống thoát nước và các đường ống quanh sông Tô Lịch của nhà máy xử lý nước thải Yên Xá sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại do ngập úng tại Hà Nội," Trưởng đại diện JICA Việt Nam bày tỏ.

Ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA Việt Nam phát biểu tại họp báo. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Thông tin thêm về các hợp tác trong lĩnh vực này, Trưởng đại diện JICA Việt Nam cho biết, hiện JICA đang trong giai đoạn hoàn thiện các thủ tục với phía Việt Nam để đánh giá khả năng triển khai dự án vốn vay ODA hỗ trợ xây dựng đường, thủy lợi, kè chống sạt lở tại một số tỉnh miền Bắc nhằm bảo vệ người dân trước tác động của biến đổi khí hậu.

"Biến đổi khí hậu là một trong những lĩnh vực chúng tôi ưu tiên hàng đầu, vì vậy JICA cũng đang chuẩn bị cho dự án vốn vay hỗ trợ Việt Nam thi hành các chính sách và lên kế hoạch hành động liên quan," ông Kobayashi Yosuke cho biết.

Về hợp tác trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, JICA đang hỗ trợ doanh nghiệp Nhật Bản phổ biến các kỹ thuật điều dưỡng chăm sóc người cao tuổi cho Bệnh viện Bạch Mai.

Thêm vào đó, JICA đã và đang liên kết với các chính quyền địa phương, trường đại học, các cơ sở y tế,... của Việt Nam và Nhật Bản để triển khai các dự án hỗ trợ xây dựng chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, thực hiện các chương trình đào tạo điều dưỡng lão khoa và xây dựng sách giáo trình cũng như chương trình giảng dạy về điều dưỡng lão khoa.

Bốn trụ cột hợp tác trong thời gian tới

Chia sẻ về định hướng hợp tác trong thời gian tới, ông Kobayashi Yosuke khẳng định, JICA đặc biệt chú trọng đến 4 trụ cột cải cách mà Việt Nam đang hướng tới để trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, gồm: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thúc đẩy hội nhập quốc tế; xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân.

Đối với trụ cột phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, JICA sẽ tiếp tục hợp tác với Trường Đại học Việt - Nhật thiết lập chương trình cử nhân ngành công nghệ kỹ thuật chip bán dẫn.

"Chương trình đã bắt đầu khai giảng vào tháng 9 vừa qua. JICA sẽ tiếp tục hỗ trợ xây dựng và củng cố hệ sinh thái đào tạo bán dẫn của Việt Nam, tập trung vào việc kết nối và thúc đẩy hợp tác giữa các bên liên quan tại Nhật Bản và Việt Nam," ông Kobayashi Yosuke thông tin.

Song song với bán dẫn, AI cũng là một trong những lĩnh vực nhận được nhiều sự chú ý. JICA sẽ chú trọng thúc đẩy AI thông qua hợp tác với Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC) và Đại học Bách khoa Hà Nội để hỗ trợ các startup và nghiên cứu về AI.

Về thúc đẩy hội nhập quốc tế, JICA đã hỗ trợ Việt Nam trong xây dựng sân bay, cảng biển, đường bộ, cầu, đường sắt và hệ thống thông quan, qua đó góp phần nâng cao tính kết nối đa tầng giữa Việt Nam và các quốc gia khác, bao gồm cả Nhật Bản. Theo ông Kobayashi Yosuke, JICA sẽ tiếp tục hỗ trợ thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam, đồng thời chú trọng đến hiệu ứng cộng hưởng với ba trụ cột cải cách còn lại.

Với lĩnh vực xây dựng và thi hành pháp luật, JICA bắt đầu hỗ trợ Việt Nam phát triển hệ thống pháp luật và tư pháp từ năm 1996.

Gần đây Việt Nam tập trung cải thiện cơ cấu chính quyền địa phương. Để hỗ trợ Việt Nam triển khai hiệu quả cấu trúc hành chính mới, JICA đã và đang phối hợp với các cơ quan chủ chốt của Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm của Nhật Bản về mô hình hành chính hai cấp thông qua các chương trình đào tạo ở nhiều cấp.

Ông Hiraoka Hisakazu, Phó Trưởng đại diện JICA Việt Nam: "Nhật Bản sẵn sàng chia sẻ với phía Việt Nam về kinh nghiệm, bài học trong phát triển chính quyền hai cấp". Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Liên quan đến vấn đề này, ông Hiraoka Hisakazu, Phó Trưởng đại diện JICA Việt Nam cho biết, Nhật Bản sẵn sàng chia sẻ với phía Việt Nam về kinh nghiệm, bài học trong phát triển chính quyền hai cấp.

Theo đại diện JICA, nói về kinh nghiệm của Nhật Bản, Nhật Bản có mô hình 2 cấp: cấp tỉnh và cấp thị trấn, làng xã. Nhật Bản thực hiện cải cách thông qua việc cắt giảm khối lượng ở cấp làng xã rất lớn.

"Trong quá trình giảm số lượng đơn vị hành chính các cấp thì việc phân chia chức năng, công việc và trách nhiệm giữa các cấp rất quan trọng. Trong quá trình lịch sử phát triển lâu dài, chúng tôi vừa tiến hành cải cách, thay đổi việc phân cấp phân quyền để có được hệ thống như ngày hôm nay.

Trong lịch sử cải cách của Nhật Bản, có nhiều cuộc cải cách về hành chính. Lần cải cách gần đây nhất cách đây khoảng 20 – 30 năm, và những người trực tiếp tham gia vào cải cách này vẫn có thể chia sẻ kinh nghiệm thực tế và hỗ trợ Việt Nam," ông Hiraoka Hisakazu thông tin.

Về phát triển kinh tế tư nhân, JICA sẽ tiếp tục hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân – một trong những nền tảng cho tăng trưởng bền vững thông qua các hỗ trợ về đối thoại chính sách, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện khả năng tiếp cận tài chính, và phát triển hạ tầng tạo điều kiện kinh doanh.

JICA cũng sẽ tiếp tục cung cấp vốn vay ngân hàng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp Nhật Bản trong việc tìm kiếm cơ hội hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam để cùng giải quyết các vấn đề phát triển.