Xuất khẩu phân bón sang nhiều thị trường bứt phá

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu 1,18 triệu tấn phân bón với giá trị 589 triệu USD, tăng lần lượt 56% về lượng và 100% về giá trị so với cùng kỳ năm trước (YoY). Cùng kỳ năm trước, lượng và kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 760.646 tấn và 293 triệu USD.

Tại các thị trường, Campuchia tiếp tục là thị trường xuất khẩu phân bón lớn nhất trong 4 tháng qua với 85,5 triệu USD, tăng 25% YoY (cùng kỳ đạt 68 triệu USD).

Trong khi đó, các thị trường đứng sau lại có đà tăng trưởng vượt trội hơn, cụ thể Hàn Quốc với 58 triệu USD, tăng 46% so với mức 40 triệu USD tại cùng kỳ; Malaysia với 37 triệu USD, tăng 43% so với mức 26 triệu USD.

Một số thị trường xuất khẩu tăng đột biến như Philippines tăng tới 238% YoY, từ 14,8 triệu USD tại cùng kỳ lên 50 triệu USD; lượng tăng từ 35.986 tấn lên 94.977 tấn. Kim ngạch xuất khẩu phân bón sang Myanmar tăng 203% YoY, từ 5,8 triệu USD lên 17,6 triệu USD, lượng tăng từ 10.943 tấn lên 30.442 tấn. Phân bón xuất khẩu sang Thái Lan tăng 469% YoY, đạt 13 triệu USD, lượng tăng từ 4.909 tấn lên 21.244 tấn.

Một số thị trường xuất khẩu trong kỳ lại giảm như Nhật Bản giảm 65% về giá trị, còn 3,3 triệu USD (cùng kỳ đạt 9,6 triệu USD); Mozambique giảm 23% YoY, đạt 1,3 triệu USD (cùng kỳ ở mức 1,7 triệu USD); Đài Loan (Trung Quốc) giảm 68% so với 12,2 triệu USD trong 4 tháng đầu năm 2025, xuống còn 3,9 triệu USD.

Giá xuất khẩu phân bón “neo cao”

Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, giá xuất khẩu phân bón bình quân của Việt Nam đạt 496 USD/tấn, tăng 28% so với cùng kỳ. Nhìn chung, ngoại trừ tháng 1 giảm nhẹ 2% YoY (đạt 400 USD/tấn), các tháng còn lại giá phân bón xuất khẩu của Việt Nam đều tăng mạnh.

Giá trung bình xuất khẩu phân bón tăng 9,8% YoY trong tháng 2/2026 (đạt 434 USD/tấn), tháng 3 tăng 41% YoY (đạt 480 USD/tấn), tháng 4 tăng 41,1% YoY (lên 605 USD/tấn).

Đà tăng trên diễn ra trong bối cảnh giá phân bón thế giới liên tục neo cao. Báo cáo công bố ngày 13/5 của CTCP Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, giá phân ure thế giới kết thúc quý đầu năm 2026 đã tăng tới 80% so với cùng kỳ năm trước khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến Eo biển Hormuz bị đóng cửa (khoảng 1/3 lượng ure xuất khẩu toàn cầu đi qua đây).

Bên cạnh đó, việc Bộ Nông nghiệp Nga tạm dừng xuất khẩu Amoni nitrat từ ngày 21/3 đến ngày 21/4, còn Trung Quốc tiếp tục hạn chế xuất khẩu phân bón đến hết tháng 8/2026 cũng tác động lên mặt bằng giá phân bón chung của thế giới.

Giá phân bón thế giời thời gian qua. Nguồn: ABS

Dự báo quý 2

Sang quý 2/2026, ABS dự báo giá phân bón thế giới có thể tiếp tục duy trì ở mức cao khi các quốc gia lớn vẫn thắt chặt nguồn cung và Ấn Độ tăng nhập khẩu phân bón.

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất và xuất khẩu phân bón lớn nhất thế giới, do đó việc quốc gia này hạn chế xuất khẩu sẽ ảnh hưởng tới nguồn cung phân bón toàn cầu.

Các quốc gia xuất khẩu lớn khác như Marốc, Arab Saudi, Nga chưa thể tăng công suất trong ngắn hạn. Nga đã gia hạn hạn ngạch xuất khẩu phân bón đến tháng 12/2026 (với tổng 20 triệu tấn xuất khẩu giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 12), khi thị trường toàn cầu tiếp tục chịu áp lực nghiêm trọng do xung đột Iran và gián đoạn tại eo biển Hormuz. Nga đang là nhà sản xuất phân bón thứ 2 thế giới, chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch thương mại toàn cầu.

“Động thái của Trung Quốc và Nga sẽ khiến cho nguồn cung phân bón toàn cầu bị thiếu hụt, từ đó đẩy giá phân bón tăng cao,” theo ABS.

Nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài sẽ làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và nguyên liệu đầu vào quan trọng như khí tự nhiên, ammonia và lưu huỳnh – những yếu tố cốt lõi trong sản xuất phân bón. Đồng thời, rủi ro tại tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz khiến chi phí logistics gia tăng và nguồn cung bị thu hẹp, góp phần đẩy mặt bằng giá phân bón ở mức cao.

ABS cho rằng, trong bối cảnh giá phân bón duy trì ở mức cao, chênh lệch giá giữa thị trường quốc tế và nội địa được nới rộng, tạo động lực để các doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu.

Nhu cầu nhập khẩu phân bón từ Ấn Độ gia tăng mạnh cũng được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ thị trường xuất khẩu ure của Việt Nam. Quốc gia này vừa mở thầu nhập khẩu 2,5 triệu tấn ure (tương đương 25% lượng nhập khẩu cả năm) nhằm chuẩn bị cho vụ mùa lớn nhất trong năm.