Theo Báo cáo Cập nhật Kinh tế khu vực Đông Á và Thái Bình Dương do Ngân hàng Thế giới (World Bank) công bố ngày 6/10/2026, toàn khu vực dự kiến đạt mức tăng trưởng 4,5% trong năm 2026, cao hơn 0,3 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 4/2026. Kinh tế khu vực Đông Á và Thái Bình Dương tiếp tục duy trì đà tăng trưởng vững vàng trước những biến động bất ổn của kinh tế toàn cầu, đồng thời chứng kiến cơ hội bứt phá lớn từ làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI).

Tuy nhiên, tốc độ phục hồi vẫn diễn ra không đồng đều giữa các nền kinh tế. Nền kinh tế lớn nhất khu vực là Trung Quốc dự báo tăng trưởng 4,4% do sức mua trong nước bị kìm hãm bởi sự trầm lắng của thị trường lao động và những điều chỉnh kéo dài trên thị trường bất động sản.

Trong khi đó, các quốc đảo Thái Bình Dương dự kiến chỉ đạt mức tăng 2,2%, phản ánh mức độ dễ bị tổn thương cao trước sự gia tăng của giá năng lượng thế giới và sự thiếu hụt các công cụ đệm trước các cú sốc bên ngoài.

Ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó Chủ tịch Ngân hàng Thế giới phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương. Ảnh chụp màn hình: Kiều Chinh/Mekong ASEAN.

Trong bức tranh chung đó, khu vực Đông Nam Á nổi lên như một điểm sáng động lực, đặc biệt ở các quốc gia tham gia sâu vào chuỗi giá trị và xuất khẩu hàng công nghệ cao phục vụ cho sự bùng nổ hạ tầng AI toàn cầu.

World Bank đã nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 của nhiều nền kinh tế trong khối, điển hình như Malaysia được điều chỉnh tăng thêm 0,7 điểm phần trăm lên 5,1%, và Thái Lan tăng thêm 0,7 điểm phần trăm lên 2,0%. Sự tăng tốc này khẳng định lợi thế cạnh tranh của Đông Nam Á trong việc đón đầu dòng vốn đầu tư và nhu cầu thiết bị công nghệ toàn cầu.

Đánh giá về vị thế và cơ hội của khu vực, ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó Chủ tịch World Bank phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, cho biết: "Nhờ gắn kết sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu và nền kinh tế năng động, khu vực Đông Á và Thái Bình Dương đang có lợi thế để đón đầu làn sóng bùng nổ hoạt động liên quan đến AI trên thế giới.

Thách thức lúc này là biến thế mạnh sản xuất hàng phục vụ AI thành việc ứng dụng AI rộng khắp, qua đó nâng cao năng suất và tạo thêm nhiều việc làm tốt hơn cho hàng triệu người. Nếu các nước hành động quyết liệt ngay từ bây giờ, AI có thể trở thành động lực mạnh mẽ mở ra cơ hội, nâng cao thu nhập và đem lại tương lai thịnh vượng hơn cho mọi người."

Tuy nhiên, để chuyển hóa tốc độ tăng trưởng này thành năng suất lao động bền vững, khu vực tư nhân đóng vai trò vô cùng then chốt. Ông Sarvesh Suri, Phó Chủ tịch Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) phụ trách khu vực châu Á và Thái Bình Dương, nhận định: "Khu vực tư nhân có thể giữ vai trò trung tâm trong việc biến tiềm năng của AI thành nhiều việc làm hơn và tốt hơn trên khắp Đông Á - Thái Bình Dương. Bằng cách huy động vốn tư nhân cho hạ tầng số và năng lượng, mở rộng nguồn vốn cho doanh nghiệp và đầu tư vào kỹ năng cho người lao động, các nước có thể đẩy nhanh việc ứng dụng AI trong toàn nền kinh tế, đồng thời giúp doanh nghiệp nhỏ cạnh tranh tốt hơn, năng động hơn và vững vàng hơn."

Mặt khác, bên cạnh tác động tới sản xuất và xuất khẩu, World Bank nhận định việc ứng dụng AI trong khu vực đang gia tăng nhưng vẫn chậm hơn các nền kinh tế phát triển. Chi phí cao, thiếu chuyên môn và lo ngại về bảo mật, quyền riêng tư tiếp tục là những rào cản đối với doanh nghiệp.

AI chưa tác động đáng kể đến các công việc có thể tự động hóa, song đã làm thay đổi nhu cầu kỹ năng. Doanh nghiệp ngày càng tìm kiếm nhân sự có kiến thức AI cùng khả năng phân tích và kỹ năng xã hội. Tuy nhiên, nhóm công việc đòi hỏi tư duy phức tạp và khả năng phán đoán — nơi AI có thể hỗ trợ hiệu quả — chỉ chiếm 13% việc làm trong khu vực, so với 39% tại các nền kinh tế phát triển.

Theo World Bank, lợi ích trước mắt đối với phần lớn các quốc gia sẽ đến từ “Small AI” (AI quy mô nhỏ), tức ứng dụng và điều chỉnh những công nghệ sẵn có, dễ tiếp cận. Tổ chức này khuyến nghị phát triển các công cụ phù hợp ngôn ngữ địa phương, có chi phí hợp lý, nhất là trong những ngành sử dụng nhiều lao động như du lịch và kinh doanh nông nghiệp.

Dự báo Việt Nam tăng trưởng nhanh nhất Đông Á - Thái Bình Dương

Điểm sáng nổi bật nhất trong báo cáo lần này chính là Việt Nam, khi World Bank quyết định điều chỉnh tăng mạnh dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 của Việt Nam thêm 1,1 điểm phần trăm, đạt mức 7,4%. Đây là mức điều chỉnh tích cực nhất trong số các nền kinh tế chính thuộc khu vực Đông Á và Thái Bình Dương.

World Bank dự báo tăng trưởng Việt Nam sẽ đạt 7,3% trong cả năm 2027 và 2028. Như vậy, so với dự báo của tổ chức này vào tháng 4, triển vọng năm 2027 đã được điều chỉnh giảm 0,3 điểm phần trăm.

Những yếu tố chính thúc đẩy triển vọng kinh tế Việt Nam bao gồm: Sức hút từ chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu: Việc kết nối sâu rộng vào mạng lưới sản xuất linh kiện, thiết bị công nghệ cao giúp Việt Nam hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng AI trên toàn thế giới.

Phục hồi xuất khẩu và dòng vốn đầu tư: Hoạt động chế biến, chế tạo cùng sự tăng trưởng ổn định của thương mại xuất khẩu tiếp tục là động lực chính giữ vững nền tảng vĩ mô.

Tuy có mức tăng trưởng ấn tượng, Việt Nam đứng trước yêu cầu phải chuyển dịch từ việc "chỉ dừng lại ở mắt xích sản xuất phần cứng" sang "thúc đẩy ứng dụng công nghệ để gia tăng năng suất". Việc giải quyết các rào cản về chi phí, nguồn nhân lực trình độ cao, cũng như chuẩn bị hạ tầng năng lượng sạch và môi trường pháp lý thuận lợi sẽ là chìa khóa để Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, đưa nền kinh tế tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị tri thức toàn cầu, World Bank khuyến nghị.