Sáng 1/7, tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp.

Mở ra không gian phát triển mới, tầm nhìn chiến lược, tư duy kiến tạo phát triển đất nước

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại hội nghị. Ảnh: VGP

Tại hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định, sau một năm vận hành tổng thể mô hình hệ thống chính trị 3 cấp đã khẳng định tính đúng đắn, sâu sắc, toàn diện, khoa học, biện chứng về chủ trương có tính bước ngoặt lịch sử của Đảng ta, mở ra một không gian phát triển mới, tầm nhìn chiến lược, tư duy kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, tạo bước chuyển quan trọng về nhận thức, phương thức lãnh đạo, quản trị, cơ chế vận hành và năng lực tổ chức thực hiện; phát huy hiệu quả mối quan hệ chặt chẽ: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt, nhân dân làm chủ.

Theo Phó Thủ tướng, nhiều địa phương đã nổi lên sau sắp xếp và đạt được những thành tựu ấn tượng như: Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Tây Ninh...

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng cho rằng, sau một năm vận hành hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp vẫn còn những khó khăn, hạn chế cần tiếp tục được nhận diện, tháo gỡ.

Đây là yêu cầu đặt ra đối với Chính phủ và chính quyền địa phương trong quá trình hoàn thiện mô hình, bảo đảm bộ máy hành chính Nhà nước thực sự tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng.

Xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính

Để tiếp tục hoàn thiện mô hình, Phó Thủ tướng nêu rõ, Chính phủ xác định tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, Chính phủ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.

Một năm qua, công tác xây dựng thể chế gắn cải cách thủ tục hành chính được coi là đột phá quan trọng, đạt kết quả tích cực, tạo nền tảng và không gian phát triển cho hệ thống hành chính Nhà nước cơ bản vận hành thông suốt, phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Chính phủ đã hoàn thiện khoảng 1.300 văn bản quy phạm pháp luật; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gần 40%; tỉ lệ thủ tục hành chính do Chính phủ và bộ, ngành Trung ương giải quyết còn 27,4%, vượt chỉ tiêu Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2.

Trong thời gian tới, Chính phủ sẽ tập trung xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính, để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng sức sản xuất, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, ổn định, tạo niềm tin để mọi người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư phát triển.

Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn, tháo gỡ kịp thời điểm vướng mắc từ thực tiễn, trong đó tập trung sửa đổi, bổ sung trong năm 2027: 49 Luật được ủy quyền lập pháp; giải quyết 21 vướng mắc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Chính phủ sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện. Theo Phó Thủ tướng, hạn chế lớn nhất hiện nay không phải thiếu thể chế, chính sách mà là nhận thức và hiệu quả thực thi, nhất là tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu một số địa phương và năng lực của chính quyền cấp xã nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Chính phủ sẽ tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách, phân định mạch lạc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền cho địa phương. Chuyển mạnh từ giao nhiệm vụ sang giao kết quả; chuyển từ phân công chung bộ, ngành, địa phương sang trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; chuyển mạnh sang giám sát bằng dữ liệu, kết quả và hiệu quả thực hiện; lấy mức độ hài lòng của người dân, xã hội làm thước đo chất lượng hoạt động của bộ máy chính quyền từng địa phương.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: VGP

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với chuyển đổi số

Nhiệm vụ trọng tâm thứ hai là Chính phủ tiếp tục đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn với chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, hiện nay, chính quyền địa phương cấp tỉnh thực hiện tới 1.382 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền từ Trung ương; trong khi cấp xã thực hiện 938 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền từ Trung ương. Đây là khối lượng công việc rất lớn đối với chính quyền cơ sở, chưa kể các nhiệm vụ tiếp tục được phân cấp, phân quyền từ chính quyền cấp tỉnh xuống cấp xã.

Bên cạnh đó, tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương. Chính phủ tập trung quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực và kiểm soát rủi ro quốc gia; địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Phó Thủ tướng nhấn mạnh Chính phủ không làm thay địa phương; Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội cho sự phát triển.

Đồng thời, lấy chuyển đổi số làm công cụ đổi mới căn bản phương thức quản trị; phát triển Chính phủ số, chính quyền số, xã hội số và công dân số; hoàn thiện hạ tầng công nghệ, dữ liệu dùng chung; điều hành quốc gia dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả theo thời gian thực.

Tiếp tục rà soát, sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã

Nhiệm vụ trọng tâm thứ ba là Chính phủ tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt (hoặc đặc khu kinh tế cấp xã) mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng. Tập trung xử lý những địa bàn còn chia cắt về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, nhất là những khu vực có sự liên kết cao về kinh tế - xã hội.

“Nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Hiện nay vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, việc sắp xếp vẫn phải bám sát những yêu cầu cơ bản, đó là phải phù hợp với đặc thù về văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo, địa lý,” Phó Thủ tướng thông tin.

Trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị sau Hội nghị này, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và hoàn thành dứt điểm trong năm 2026.

Chính phủ sẽ nghiên cứu, phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và địa phương xây dựng khung tiêu chí, tiêu chuẩn phòng chuyên môn cấp xã để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét bảo đảm hợp lý, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Cùng với đó, tiếp tục rà soát, sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã; sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đẩy mạnh cơ chế tự chủ và xã hội hóa. Những lĩnh vực, nhiệm vụ mà xã hội có thể làm tốt thì Nhà nước tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để xã hội tham gia và phát huy nguồn lực.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ngang tầm nhiệm vụ. Cấp ủy, chính quyền địa phương cần chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là bí thư, chủ tịch cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực; nâng cao chất lượng đội ngũ gắn với đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị.

"Suy cho cùng, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu,” Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, sau một năm vận hành, bộ máy tinh gọn gắn với chuyển đổi số đã tạo được bước đột phá, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền gần dân.