Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu tại Lễ mít tinh phát động Tuần lễ Quốc gia về phòng, chống thiên tai năm 2026. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Sáng 16/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp với UBND tỉnh Thái Nguyên, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức Lễ mít tinh phát động Tuần lễ Quốc gia về phòng, chống thiên tai năm 2026 tại Trường THCS Chu Văn An, tỉnh Thái Nguyên.

Tuần lễ Quốc gia về phòng, chống thiên tai năm 2026 có chủ đề “Cộng đồng chung tay phòng, chống thiên tai”, nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy hành động của toàn xã hội trong công tác phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ rủi ro thiên tai, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và mức độ cực đoan của thiên tai tại Việt Nam.

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá, năm 2025 là một hành trình đầy cam go, khi thiên tai gây ra những mất mát lớn với 484 người chết, mất tích và thiệt hại kinh tế hơn 104.000 tỷ đồng.

"Với 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới (mức cao nhất từ trước đến nay) cùng những trận lũ lụt vượt mức lịch sử, các con số này minh chứng cho thực tế rằng, dưới tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai đang ngày càng cực đoan và khó dự báo hơn," Thứ trưởng nêu.

Từ thực tế đó, Thứ trưởng nhấn mạnh Việt Nam phải chuyển từ việc chỉ "chống" lại sự tàn phá sang “chủ động quản lý rủi ro và sống an toàn với thiên tai". Ông cũng kêu gọi xây dựng một “lá chắn thép” từ chính cộng đồng, thông qua việc nâng cao kiến thức, kỹ năng ứng phó của người dân và tăng cường sự gắn kết trong mỗi địa phương.

Thứ trưởng cho biết, tỉnh Thái Nguyên được chọn tổ chức lễ phát động năm nay không chỉ bởi đây là địa bàn từng chịu tác động nặng nề của thiên tai, mà còn bởi những nỗ lực trong ứng phó và phục hồi sau các đợt lũ lớn trên lưu vực sông Cầu.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Thị Loan, trong hai năm 2024 - 2025, Thái Nguyên liên tiếp hứng chịu nhiều đợt thiên tai lớn, đặc biệt là bão Yagi và Matmo, gây thiệt hại nghiêm trọng với tổng giá trị ước tính khoảng 12.600 tỷ đồng.

Bà Loan đánh giá, thiên tai ngày càng cực đoan, khó dự báo, đòi hỏi địa phương phải chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, phạm vi quản lý rộng hơn cũng đòi hỏi địa phương tăng cường năng lực chỉ đạo, điều hành và huy động nguồn lực tại chỗ. Vì vậy, công tác phòng, chống thiên tai được xác định không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên, cấp bách mà còn là chiến lược lâu dài gắn với mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm an toàn đời sống người dân, bà Loan nêu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Thị Loan phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Cùng chung nhận định về tính chất ngày càng cực đoan của thiên tai, bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam cho rằng việc nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng và chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

"Công tác phòng ngừa trước thiên tai không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu thiết yếu nhằm bảo vệ tính mạng con người, bảo đảm an toàn cho cộng đồng và gìn giữ những thành quả phát triển mà Việt Nam đã bền bỉ nỗ lực đạt được trong suốt thời gian qua," bà Ramla Khalidi nói.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Đại diện UNDP cũng nhấn mạnh vai trò của thanh thiếu niên trong công tác phòng, chống thiên tai, đồng thời kêu gọi tăng cường đầu tư cho hạ tầng an toàn, hệ thống cảnh báo sớm và sự tham gia của cộng đồng. Tổ chức này cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu.

Tại lễ phát động, Ban Tổ chức đã trao giải Cuộc thi “Đại sứ học đường: Chủ động trước thiên tai, bền vững tương lai” và giao lưu với các học sinh đạt giải cuộc thi vẽ tranh về phòng, chống thiên tai. Theo ban tổ chức, các em không chỉ là học sinh mà còn là những “đại sứ học đường” có khả năng lan tỏa kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai từ lớp học đến gia đình và cộng đồng.

Ban Tổ chức đã trao giải cho các học sinh đạt giải cuộc thi vẽ tranh về phòng, chống thiên tai. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Thiên tai phải trở thành yếu tố đầu vào của quy hoạch

Chia sẻ với báo chí bên lề sự kiện, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, thông điệp của ngày Phòng chống thiên tai năm nay là "Cộng đồng chung tay phòng chống thiên tai". Thứ trưởng nhấn mạnh người dân chính là trung tâm của mọi hoạt động từ phòng ngừa, ứng phó đến khắc phục hậu quả. Để xây dựng một xã hội an toàn, mỗi cá nhân không chỉ cần nâng cao nhận thức mà còn phải chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng hành động đúng, từ đó bảo vệ chính mình và hỗ trợ cộng đồng trước các rủi ro.

Trước diễn biến thiên tai ngày càng cực đoan và thường xuyên vượt các mốc lịch sử, Thứ trưởng khẳng định Bộ NN&MT sẽ tham mưu Chính phủ chỉ đạo các giải pháp then chốt, trong đó, yếu tố thiên tai phải trở thành đầu vào trọng điểm trong công tác quy hoạch vùng và quốc gia theo hướng "thuận thiên".

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Bộ sẽ rà soát, nâng cao các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho công trình hạ tầng. Các công tác như đầu tư hạ tầng chống chịu, đặc biệt là di dân khỏi vùng sạt lở và đảm bảo kết nối giao thông khi bị chia cắt, là nhiệm vụ ưu tiên để hạn chế tối đa thiệt hại, Thứ trưởng cho biết.

Thứ trưởng cảnh báo về tác động của pha nóng (El Nino) có thể gây ra đợt hạn hán lớn vào cuối năm nay và đầu năm 2027.

Để ứng phó, ngành nông nghiệp và môi trường đang triển khai ngay các giải pháp tích trữ nước và điều chỉnh lịch mùa màng để bảo vệ sản xuất và đời sống. Dù số lượng bão có thể thấp hơn các năm, nhưng Thứ trưởng lưu ý cộng đồng không được lơ là trước các hiện tượng thời tiết bất thường và cực đoan như bão mạnh, giông lốc, sét và mưa đá vốn có xu hướng diễn ra phức tạp hơn do biến đổi khí hậu.