Mekong ASEAN: Xin chúc mừng Ngài trên cương vị Đại sứ Philippines tại Việt Nam nhiệm kỳ mới. Sau khi bắt đầu công việc, đâu là những điều khiến Ngài ấn tượng về đất nước, con người và nhịp phát triển của Việt Nam?

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Trước hết, xin được chúc mừng các bạn nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Chúng tôi luôn tự hào về hệ thống báo chí tại Philippines và thường khẳng định rằng mình sở hữu một trong những nền báo chí tự do nhất trong khu vực. Tại Việt Nam, tôi cũng nhận thấy báo chí hiện diện rất năng động trong mọi khía cạnh đời sống, từ truyền hình, báo điện tử đến mạng xã hội.

Báo chí đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao nhận thức của công chúng. Người dân có thể không trực tiếp tham gia các hoạt động ngoại giao hay thương mại, nhưng thông qua báo chí, họ có thể theo dõi, cập nhật và hiểu được những gì đang diễn ra. Tôi nhận thấy ở Việt Nam, mọi người dành nhiều thời gian tại các quán cà phê và thường sử dụng điện thoại thông minh để đọc tin tức. Điều này mở ra cơ hội rất lớn để báo chí tiếp cận công chúng, truyền tải thông tin, từ đó góp phần kết nối thương mại cũng như xây dựng và bảo vệ hình ảnh, thương hiệu quốc gia.

Trở lại với câu hỏi của bạn, khi nhận nhiệm vụ vào tháng 1/2026, đó cũng là lần đầu tiên tôi đặt chân đến Việt Nam. Trước đó, những gì tôi biết về Việt Nam chủ yếu thông qua mạng xã hội và các vlog du lịch của người Philippines. Tôi biết Việt Nam là một quốc gia ASEAN có tốc độ tăng trưởng kinh tế rất cao. Ở Philippines, chúng tôi thường nói nền kinh tế Philippines tăng trưởng nhanh thứ hai trong khu vực, chỉ sau Việt Nam. Vì vậy khi đến đây, tôi muốn tìm hiểu điều gì đã giúp Việt Nam duy trì đà phát triển mạnh mẽ như vậy.

Dù mới làm việc trong thời gian ngắn nhưng tôi thực sự ấn tượng với tính kỷ luật và sự quyết đoán trong điều hành của Chính phủ Việt Nam. Dù thế giới đang đối mặt với nhiều bất ổn, Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Điều đó cho thấy sự mạnh mẽ và cam kết rất lớn trong phát triển kinh tế.

Mekong ASEAN: Năm nay Việt Nam và Philippines kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Theo Ngài, đâu là những thành tựu nổi bật nhất trong quan hệ hai nước?

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Điểm nổi bật đầu tiên là giao lưu nhân dân. Năm 2025 có khoảng hơn 480.000 du khách Philippines đến Việt Nam. Số du khách Việt Nam đến Philippines thì khiêm tốn hơn, khoảng hơn 33.000 người. Giao lưu nhân dân chính là nền tảng rất quan trọng để duy trì và phát triển quan hệ song phương, bởi đây là quá trình hai bên chia sẻ văn hóa và xây dựng tình hữu nghị.

Giao lưu nhân dân ngày càng được nâng tầm bởi quan hệ chính trị ở cấp cao nhất. Ngày 31/5 và 1/6 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thăm cấp Nhà nước tới Philippines. Đây là sự kiện mang ý nghĩa lịch sử khi lần đầu tiên một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Philippines. Trước đó, các nhà lãnh đạo hai nước cũng thường xuyên gặp nhau bên lề các hội nghị ASEAN và luôn thể hiện cam kết duy trì tiếp xúc song phương, qua đó thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực thương mại và kinh doanh.

Nhiều doanh nghiệp Philippines đã đầu tư, hoạt động tại Việt Nam như Jollibee, Oishi, Universal Robina Corporation hay San Miguel. Trong đó, Jollibee hiện có khoảng 232 cửa hàng tại Việt Nam và phần lớn khách hàng là người Việt Nam - cho thấy sự đón nhận mạnh mẽ của thị trường. Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang mở rộng sang Philippines. Tại Manila, có thể thấy sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các hãng taxi điện mang thương hiệu Việt Nam. Cà phê Việt Nam cũng rất được ưa chuộng.

Hai nước cũng duy trì hợp tác chặt chẽ trong các lĩnh vực biển, quốc phòng, chính trị và trong khuôn khổ ASEAN, Liên Hợp Quốc cũng như các thể chế đa phương khác. Những thành tựu đã đạt được chính là cơ sở để Việt Nam và Philippines làm sâu sắc hơn nữa quan hệ ngoại giao trong thời gian tới.

Mekong ASEAN: Về hợp tác thương mại, theo Ngài, đâu là những sản phẩm Việt Nam và Philippines có thể bổ trợ cho nhau?

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Điểm lý tưởng là sản phẩm của hai nước không cạnh tranh trực tiếp mà mang tính bổ trợ cho nhau. Philippines nhập khẩu phần lớn gạo từ Việt Nam, trong khi Philippines xuất khẩu các sản phẩm bán dẫn sang Việt Nam để phục vụ sản xuất thiết bị điện tử. Philippines nhập khẩu tôm từ Việt Nam, còn Philippines mạnh về ngành dừa và có thể hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực này.

Trong nông nghiệp, Philippines đang học hỏi Việt Nam về sản xuất lúa gạo. Năng suất lúa của chúng tôi trên mỗi hecta khá cao so với mức trung bình toàn cầu nhưng diện tích đất canh tác đang giảm. Vì vậy, chúng tôi mong muốn hợp tác với Việt Nam để tiếp cận các giống lúa tốt hơn, từ đó nâng cao hơn nữa năng suất.

Trong lĩnh vực dịch vụ, Philippines có thế mạnh rõ rệt. Các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ hướng tới thị trường trong nước mà đang mở rộng ra toàn cầu trong khi Philippines rất phát triển trong lĩnh vực dịch vụ và BPO (dịch vụ thuê ngoài quy trình kinh doanh) - nhờ khả năng sử dụng tiếng Anh. Chúng tôi cũng có một số công ty BPO cung cấp dịch vụ bằng tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha.

Khi các doanh nghiệp Việt Nam mở rộng ra thị trường quốc tế, nhu cầu về dịch vụ chăm sóc khách hàng sẽ tăng lên và Philippines có thể hỗ trợ bằng cách cung cấp các dịch vụ hậu cần, tổng đài, hỗ trợ khách hàng từ xa. Tuy nhiên đó chỉ là trong ngắn hạn, về lâu dài, chúng tôi nhận thấy Việt Nam có nhu cầu lớn trong việc nâng cao năng lực tiếng Anh. Vì vậy, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong vấn đề này.

Chúng tôi hy vọng sẽ có nhiều người Philippines đến Việt Nam hơn, đặc biệt là các chuyên gia, để hỗ trợ khi các công ty Việt Nam mở rộng hoạt động toàn cầu. Chúng tôi cũng mong muốn các công ty Việt Nam đặt trụ sở tại Philippines. Thực tế, nhiều dịch vụ xử lý thị thực trong khu vực đang được thực hiện tại Manila; nhiều tổ chức quốc tế đang triển khai các dịch vụ hỗ trợ hành chính tại đây, như kế toán và công việc hành chính, vì chi phí thấp hơn. Vì vậy, chúng tôi hoan nghênh sự hiện diện của các công ty Việt Nam để tận dụng nguồn nhân lực năng động và dồi dào của Philippines.

Mekong ASEAN: Việt Nam hiện là nhà cung cấp gạo lớn nhất cho Philippines. Hai nước còn có thể mở rộng thêm dư địa hợp tác từ lĩnh vực này như thế nào, thưa Ngài?

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Trước đây, Philippines nhập gạo từ nhiều quốc gia khác trong khu vực, nhưng hiện nay Việt Nam đã trở thành đối tác cung cấp lớn nhất. Trong dịp Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN tại Cebu gần đây, hai bên đã thảo luận về hợp tác trong lĩnh vực gạo và nhất trí hướng tới việc thiết lập các hợp đồng có thời hạn dài hơn.

Điều này có nghĩa là Philippines không chỉ nhập khẩu khi cần thiết như trước, mà chuyển sang một chiến lược dài hạn. Đây là mối quan hệ mang lại lợi ích cho cả hai phía. Đối với Philippines, chúng tôi được đảm bảo nguồn cung gạo ổn định với mức giá cố định. Còn đối với Việt Nam, điều đó đồng nghĩa với việc sản lượng gạo của nông dân sẽ được tiêu thụ thông qua các hợp đồng dài hạn. Hai bên bổ trợ cho nhau, qua đó tạo ra sự ổn định về nguồn cung cũng như sản lượng dành cho xuất khẩu.

Mekong ASEAN: Các tập đoàn Việt Nam như VinFast đang tiến vào thị trường Philippines, trong khi nhiều tập đoàn Philippines cũng đầu tư vào Việt Nam. Theo Ngài, điều này có ý nghĩa như thế nào?

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Sự hiện diện của doanh nghiệp hai nước tại thị trường của nhau tạo nền tảng cho mối quan hệ lâu dài và bền vững. Khi các nhà đầu tư hiện diện trực tiếp, điều đó không chỉ là hoạt động bán hàng ngắn hạn mà còn thể hiện cam kết gắn bó lâu dài với thị trường.

Các doanh nghiệp Philippines tại Việt Nam chủ yếu sử dụng lao động Việt Nam, qua đó góp phần chuyển giao tiêu chuẩn quản trị và vận hành quốc tế. Ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam tại Philippines có thể chia sẻ công nghệ và kinh nghiệm phát triển.

Tôi đánh giá cao sự hiện diện của VinFast tại Philippines. Xe điện đang ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh thế giới thúc đẩy chuyển đổi xanh và giảm phát thải carbon. Philippines hiện chưa có ngành sản xuất ô tô hoàn chỉnh, vì vậy sự hiện diện của VinFast giúp chúng tôi hiểu rõ hơn cách Việt Nam xây dựng một thương hiệu ô tô quốc gia. Điều này cũng mở ra cơ hội hợp tác trong nền kinh tế xanh của khu vực.

Mekong ASEAN: Trong nhiệm kỳ của mình, Ngài có những kế hoạch nào để thúc đẩy quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia?

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III: Mối quan tâm của tôi tập trung vào hai lĩnh vực: Di cư và các vấn đề hàng hải.

Trong lĩnh vực di cư, điều tôi muốn thúc đẩy là tăng cường chia sẻ các thông lệ tốt nhất. Lý do là trong ASEAN, chúng ta có cam kết hỗ trợ công dân của nhau. Có những quốc gia mà Philippines không có đại sứ quán hoặc lãnh sự quán nhưng Việt Nam lại có mặt; và ngược lại, có những nơi Philippines hiện diện còn Việt Nam thì chưa. Vì vậy, nếu hai bên có thể chia sẻ cùng một mức độ cam kết và chuyên môn trong việc bảo vệ người lao động di cư và thúc đẩy quyền lợi của họ, điều đó sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước. Tôi kỳ vọng sẽ mở rộng hơn nữa các lĩnh vực hợp tác về di cư trong thời gian tới.

Trong lĩnh vực hàng hải, tôi nhận thấy rất nhiều tiềm năng hợp tác, đặc biệt là trong phát triển “kinh tế biển” (blue economy). Kinh tế biển bao gồm du lịch, sản xuất lương thực, cũng như bảo vệ môi trường biển. ASEAN đã có một khuôn khổ về kinh tế biển, tức là chúng ta đã có nền tảng hợp tác. Tuy nhiên, với lịch sử lâu dài và kinh nghiệm phong phú trong quản lý, bảo tồn tài nguyên biển, tôi tin rằng Philippines và Việt Nam có thể tiến nhanh hơn trong việc thúc đẩy lĩnh vực này.

Hiện nay, phần lớn hoạt động thương mại và phát triển kinh tế của Philippines vẫn dựa trên đất liền, trong khi nguồn tài nguyên từ biển lại lớn hơn nhiều. Tôi cho rằng Việt Nam cũng có đặc điểm tương tự. Vì vậy, đã đến lúc chúng ta cần dành nhiều sự chú ý hơn cho kinh tế biển. Không chỉ vì đây là nguồn tạo ra thu nhập mới cho nền kinh tế, mà quan trọng hơn, khi sở hữu hệ sinh thái biển phong phú và nguồn tài nguyên dồi dào, chúng ta có trách nhiệm bảo tồn chúng cho các thế hệ tương lai, hướng tới tăng trưởng kinh tế bền vững.

Dân số của cả Việt Nam và Philippines đều đang tăng mà diện tích đất liền là hữu hạn. Dù có thể mở rộng bằng các dự án lấn biển nhưng tốc độ này không thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về không gian sinh sống, sản xuất và nông nghiệp. Trong khi đó, đại dương chiếm tới 70% diện tích Trái Đất và vẫn còn rất nhiều tiềm năng chưa được khai thác.

Các nhà khoa học Philippines và Việt Nam đã bắt đầu nghiên cứu lĩnh vực này, tức là chúng ta đã có dữ liệu. Vấn đề đặt ra là sử dụng hiệu quả các dữ liệu đó để tối ưu hóa cách quản lý và khai thác tài nguyên biển. Ở một thời điểm nào đó, nguồn tài nguyên từ đại dương này có thể sẽ vượt qua vai trò của tài nguyên trên đất liền trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế. Vì vậy, chúng tôi hy vọng có thể tìm được thêm các đối tác tại Việt Nam để thúc đẩy hợp tác nhanh hơn, dựa trên khuôn khổ kinh tế biển của ASEAN.

Mekong ASEAN: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!