Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, chiều ngày 13/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). Dự thảo được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004.
Thảo luận tại tổ 11, đại biểu Phùng Đức Tiến - Chủ tịch Hội Thuỷ sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá việc hợp nhất hai luật sẽ tạo ra hệ thống pháp luật thống nhất, logic hơn trong quản lý và phát triển giao thông đường thủy.
 |
| Đại biểu Phùng Đức Tiến phát biểu tại tổ chiều 13/11. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Nêu vấn đề quan tâm, đại biểu đề nghị quan tâm khôi phục, phát triển công nghiệp đóng tàu Việt Nam, lĩnh vực từng có nền tảng và đội ngũ lao động kỹ thuật lành nghề.
Theo ông, vận tải đường thủy có lợi thế lớn về chi phí, đặc biệt đối với hàng hóa khối lượng lớn như nông sản, nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi. Vì vậy, phát triển công nghiệp đóng tàu là cần thiết để khai thác hiệu quả lợi thế vận tải đường thủy.
Nhắc đến các cơ sở đóng tàu như Ba Son, Hạ Long, Bạch Đằng, Sông Thu, ông Tiến cho rằng Việt Nam đã có nền tảng trong lĩnh vực này. Nếu biết kế thừa và phát huy, ngành đóng tàu hoàn toàn có thể tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại.
Đại biểu cũng đánh giá cao trình độ của đội ngũ công nhân đóng tàu Việt Nam. Từ trải nghiệm thực tế tại các nhà máy đóng tàu ở Quảng Ninh, ông cho biết trước đây nhiều công nhân được đào tạo tại Tiệp Khắc, Ba Lan, có trình độ chuyên môn và tay nghề rất cao. Đây là nguồn lực cần được quan tâm, phát huy trong quá trình phục hồi công nghiệp đóng tàu.
Một vấn đề được ông Tiến nhấn mạnh là phát triển cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ cho ngành đóng tàu. Theo ông, Việt Nam chưa nhất thiết phải làm chủ ngay toàn bộ công nghệ, nhất là động cơ tàu thủy. Trước mắt, nếu chủ động được công nghệ đóng vỏ tàu và các bộ phận cơ khí phụ trợ, ngành đóng tàu đã có thể đạt tỷ lệ nội địa hóa cao.
Thực tế, Việt Nam đã có khả năng đóng tàu cho nước ngoài, tàu du lịch và tàu hàng hải với chất lượng, hình thức ngày càng hiện đại. Đây là những tiền đề cần tiếp tục phát huy.
Cần đồng bộ hạ tầng vận tải đường thủy và cảng biển
 |
| Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Đinh Thị Hồng Minh phát biểu tại tổ. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Ở góc độ tổ chức vận tải, đại biểu Đinh Thị Hồng Minh - Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi cho rằng việc hợp nhất pháp luật về hàng hải và đường thủy nội địa có ý nghĩa quan trọng trong khắc phục tình trạng quản lý chia cắt, thúc đẩy vận tải liên thông và phát triển kinh tế biển.
Dẫn thực tế Quảng Ngãi có Khu kinh tế Dung Quất, hệ thống cảng biển phục vụ sản xuất công nghiệp và tuyến vận tải Sa Kỳ - Lý Sơn, bà cho rằng Bộ luật phải tạo hành lang pháp lý để hệ thống cảng, luồng tuyến, phương tiện và dịch vụ vận tải vận hành đồng bộ. Đặc biệt, sau sắp xếp đơn vị hành chính, Quảng Ngãi có thêm nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ khu vực miền núi, phía Tây ra biển. Vì vậy, cần tránh tình trạng từng khâu vận tải thuận lợi nhưng toàn bộ quá trình lại tốn kém, kém hiệu quả.
Về phân cấp gắn với trách nhiệm, bà Đinh Thị Hồng Minh đồng tình với việc tăng quyền cho cấp tỉnh trong quản lý đường thủy nội địa song đề nghị quy định rõ đầu mối điều phối liên tỉnh, bởi chỉ một điểm nghẽn chưa được bảo trì hoặc nạo vét cũng có thể ảnh hưởng đến toàn tuyến vận tải.
Cùng đề cập đến tính đồng bộ của hạ tầng, đại biểu Cao Tuấn Sĩ - Giám đốc Nhà máy Lọc hóa dầu Dung Quất, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn cho rằng hoạt động logistics không chỉ phụ thuộc vào cảng biển và luồng tàu mà còn cần hệ thống đường bộ kết nối để vận chuyển hàng hóa. Tuy nhiên, dự thảo hiện chủ yếu đề cập việc xây dựng, bảo trì công trình trong cảng và luồng tàu, chưa có cơ chế tương ứng đối với các tuyến đường bộ kết nối cảng biển.
 |
| Đại biểu Cao Tuấn Sĩ - Giám đốc Nhà máy Lọc hóa dầu Dung Quất, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Dẫn thực tế tại Quảng Ngãi, đại biểu cho biết có tuyến đường dài hơn 10 km kết nối cảng với quốc lộ nhiều năm chưa được bảo trì đầy đủ, dẫn đến xuống cấp, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và lưu chuyển hàng hóa. Từ đó, ông đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm bổ sung cơ chế quản lý, bảo trì các tuyến đường bộ kết nối cầu cảng, bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống hạ tầng logistics.
Đại biểu Cao Tuấn Sĩ còn đề nghị cụ thể hóa các chính sách ưu đãi đối với hoạt động đóng mới, cải hoán tàu sông sử dụng nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo và công nghệ giảm phát thải.
Theo ông, khoản 3 Điều 12 dự thảo luật đã quy định ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng, nhưng chưa làm rõ mức ưu đãi, hình thức và thời hạn áp dụng. Ông cho rằng các nghị định hướng dẫn cần quy định cụ thể để doanh nghiệp có cơ sở tính toán, triển khai đầu tư. Đồng thời, cần rà soát các quy định về ưu đãi đào tạo, phát triển nguồn nhân lực hàng hải tại Điều 12 và Điều 13 để tránh trùng lặp.
