Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 9, chiều 24/6, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (VKSND); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (TAND). Hai luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7.

Quang cảnh phiên họp Quốc hội chiều 24/6. Ảnh: Quốc hội

Theo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức TAND, tổ chức của TAND gồm: TAND Tối cao; TAND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là TAND cấp tỉnh); TAND khu vực; Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế (gọi chung là Tòa án chuyên biệt); Tòa án quân sự Trung ương, Tòa án quân sự quân khu và tương đương, Tòa án quân sự khu vực (gọi chung là Tòa án quân sự).

Số lượng thành viên Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao có không ít hơn 23 người và không quá 27 người (hiện là 13 đến 17 người). Tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm thẩm phán TAND Tối cao được quy định theo hướng “mở rộng nguồn”.

Trình bày báo cáo trước khi Quốc hội biểu quyết, Chánh án TAND Tối cao Lê Minh Trí cho biết, có ý kiến cho rằng, việc mở rộng nguồn bổ nhiệm thẩm phán TAND Tối cao sẽ hạ thấp tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm và không thu hút được nhân lực chất lượng cao.

Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Lê Minh Trí. Ảnh: Quốc hội

“Quan điểm nhất quán của TAND Tối cao là việc lựa chọn, bổ nhiệm thẩm phán TAND Tối cao phải bảo đảm các tiêu chuẩn cao và chặt chẽ. Việc bổ sung điều kiện bổ nhiệm tuy có mở rộng nguồn nhưng vẫn bảo đảm nhân sự được bổ nhiệm phải là thẩm phán TAND và có đủ các điều kiện, tiêu chuẩn khác tương đương hoặc cao hơn so với tiêu chuẩn, điều kiện của luật hiện hành,” ông Lê Minh Trí khẳng định.

Ông nhấn mạnh công tác cán bộ là công tác của Đảng, người dự kiến được bổ nhiệm thẩm phán TAND Tối cao sẽ được cấp có thẩm quyền xét duyệt và lựa chọn kỹ càng.

Luật bổ sung đối tượng thẩm phán TAND có từ đủ 5 năm giữ chức Vụ trưởng Vụ chuyên môn nghiệp vụ vào trường hợp đặc biệt để đề nghị cấp có thẩm quyền bổ nhiệm thẩm phán TAND Tối cao với số lượng giới hạn khoảng 10% tổng số thẩm phán TAND Tối cao.

Quy định này là phù hợp, bảo đảm cho TAND Tối cao có thể lựa chọn các thẩm phán giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, công tâm, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức VKSND, hệ thống tổ chức Viện KSND mới gồm: Viện KSND Tối cao; Viện KSND tỉnh, thành phố (gọi là Viện KSND cấp tỉnh); Viện KSND khu vực; Viện kiểm sát quân sự các cấp.

Trong đó, Viện KSND Tối cao có viện trưởng, các phó viện trưởng Viện KSND Tối cao, kiểm sát viên, kiểm tra viên; thủ trưởng, các phó thủ trưởng cơ quan điều tra, điều tra viên, cán bộ điều tra; Giám định viên kỹ thuật hình sự; công chức khác, viên chức và người lao động khác.

Luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tiêu chuẩn, kiện bổ nhiệm các ngạch kiểm sát viên, nhiệm kỳ của kiểm sát viên theo hướng không thi nâng ngạch, chỉ thi một lần vào ngạch kiểm sát viên sơ cấp hoặc kiểm sát viên trung cấp hoặc kiểm sát viên cao cấp, sau đó nếu đủ điều kiện sẽ được xét để bổ nhiệm vào ngạch cao hơn. Việc sửa đổi này, để bảo đảm phù hợp với việc đổi mới ngạch công chức theo Luật Cán bộ, công chức sửa đổi cũng được Quốc hội thông qua tại kỳ họp này.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao Nguyễn Huy Tiến. Ảnh: Quốc hội

Số lượng kiểm sát viên Viện KSND Tối cao có không quá 27 người (tăng 8 người so với hiện hành). Nhiệm kỳ của kiểm sát viên Viện KSND Tối cao được tính từ khi được bổ nhiệm đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác.

Nhiệm kỳ của kiểm sát viên được bổ nhiệm lần đầu là 5 năm, kể từ ngày được bổ nhiệm. Kiểm sát viên được bổ nhiệm lại hoặc bổ nhiệm vào ngạch cao hơn có nhiệm kỳ đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Viện trưởng Viện KNSD Tối cao Nguyễn Huy Tiến đã trình bày báo cáo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy Viện KSND theo định hướng không tổ chức cấp huyện.

Tại đề án này đã nêu rõ giải pháp về tổ chức bộ máy của Viện KSND Tối cao. Đó là, “tăng số lượng kiểm sát viên VKSND Tối cao tương đương với số lượng thẩm phán TAND Tối cao”. Quy định này nhằm bảo đảm nguồn nhân lực để thực hiện nhiệm vụ công tố, kiểm sát xét xử với hoạt động của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao.

Đề xuất biện pháp khẩn cấp ngăn chặn tẩu tán tài sản tham nhũng VKSND Tối cao đề xuất thí điểm biện pháp tạm ngừng giao dịch, tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, sử dụng tài sản nhằm ngăn ngừa việc tẩu tán, chuyển dịch tài sản liên quan tội phạm.

Đại biểu đề nghị giữ quyền được chất vấn Chánh án TAND, Viện trưởng VKSND Theo các đại biểu Quốc hội, việc duy trì quyền chất vấn của đại biểu HĐND với Chánh án TAND, Viện trưởng VKSND là cần thiết để đảm bảo tính công khai, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động tư pháp.

Giữ lại quyền chất vấn của đại biểu HĐND trong Hiến pháp Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013 giữ lại quyền chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân đối với Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân như hiện hành.

Quốc hội thông qua Hiến pháp sửa đổi, có hiệu lực từ 16/6/2025 Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp Chiều 16/6, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức Họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp; Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung điều 10 của Pháp lệnh Dân số.