Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội.

Ngày 21/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khoá XVI, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009. Sau thời gian dừng thực hiện, Quốc hội quyết định tiếp tục triển khai dự án tại Nghị quyết số 174/2024/QH15 năm 2024 và ban hành các cơ chế, chính sách đặc biệt tại Nghị quyết số 189/2025/QH15 năm 2025. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng ban hành Nghị quyết số 121/2026/UBTVQH15 năm 2026 nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, trong quá trình triển khai, các dự phần của dự án đã được tổ chức theo hướng độc lập. Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam thực hiện Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2; Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được giao UBND tỉnh Ninh Thuận làm cơ quan chủ quản.

Như vậy, theo Chính phủ, các dự án đã có chủ đầu tư, tiến độ và phương thức thực hiện khác nhau, trong khi về pháp lý vẫn đang có một chủ trương đầu tư chung theo Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009. Chính phủ cho rằng việc tách dự án thành các dự án độc lập là cần thiết, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Về cơ sở chính trị, Bộ Chính trị đã cơ bản đồng ý với chủ trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai dự án, trong đó có việc tách thành 3 dự án độc lập và giao Đảng đoàn Chính phủ phối hợp với Đảng đoàn Quốc hội chỉ đạo các cơ quan liên quan báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp thường lệ tháng 8/2026.

Về cơ sở pháp lý, Bộ trưởng cho biết, Luật Đầu tư công năm 2024 và Luật Đầu tư năm 2025 đã có quy định về việc chia tách một số dự án thành nhiều dự án. Quốc hội là cơ quan quyết định chủ trương đầu tư ban đầu nên việc Quốc hội xem xét, quyết định tách dự án là phù hợp về thẩm quyền.

Về thực tiễn, Nghị quyết số 41/2009/QH12 năm 2009 được ban hành trước khi Luật Đầu tư công có hiệu lực, do đó chưa xác định đầy đủ các nội dung của chủ trương đầu tư theo pháp luật hiện hành, đồng thời chưa xác định rõ phương thức, hình thức đầu tư của từng nhà máy.

"Hiện nay, Nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 do hai chủ đầu tư khác nhau thực hiện, dự kiến có phương thức đầu tư và tiến độ chuẩn bị hồ sơ khác nhau. Nếu tiếp tục duy trì một chủ trương đầu tư chung, việc điều chỉnh một nhà máy sẽ kéo theo thủ tục đối với toàn bộ dự án, làm tăng thủ tục và có nguy cơ làm ảnh hưởng đến tiến độ," Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trình bày với Quốc hội.

Theo tờ trình của Chính phủ, việc tách thành các dự án độc lập sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, xác định trách nhiệm cụ thể; mỗi dự án có thể được thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện phù hợp với hình thức đầu tư, nguồn vốn và đặc thù riêng.

Theo phương án Chính phủ trình Quốc hội, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận sẽ được tách thành 3 dự án độc lập: Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận; Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Sau khi tách, các dự án sẽ kế thừa dữ liệu và kết quả của các công việc đã được phê duyệt, nhằm bảo đảm tính liên tục và tránh lãng phí.

Đối với hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, Chính phủ sẽ chỉ đạo lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và tổ chức thực hiện theo pháp luật hiện hành, phù hợp với hình thức đầu tư và nguồn vốn của từng dự án.

Đối với dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tiếp tục giao UBND tỉnh Ninh Thuận làm cơ quan chủ quản, đồng thời duy trì các cơ chế cần thiết để bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng, tái định cư và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc tách dự án không làm thay đổi mục tiêu, yêu cầu về an toàn, hiệu quả và trách nhiệm của Nhà nước đối với Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Các cơ chế, chính sách đặc biệt đã được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành tiếp tục được áp dụng với cả 3 dự án sau khi tách, bảo đảm tính liên tục, đồng bộ trong quá trình chuyển tiếp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi. Ảnh: Media Quốc hội.

Rà soát các cơ chế, chính sách đặc biệt đối với từng dự án

Thẩm tra nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập. Việc tách dự án sẽ tạo cơ sở pháp lý để từng chủ đầu tư thực hiện thủ tục đầu tư, đồng thời xác định rõ mục tiêu, phạm vi, nguồn vốn, phương thức đầu tư và tiến độ của từng dự án.

Tuy nhiên, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ rà soát và chịu trách nhiệm bảo đảm việc tách dự án không ảnh hưởng đến quá trình triển khai, tuyệt đối không để xảy ra khoảng trống pháp lý hoặc phát sinh điểm nghẽn mới giữa chủ trương cũ và quyết định đầu tư mới.

Ủy ban cũng đề nghị thực hiện đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Công văn số 4135-CV/VPTW về đánh giá toàn diện tác động kinh tế, xã hội, môi trường, an ninh, đối ngoại, an toàn công nghệ; bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả, an toàn; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tuân thủ Quy định số 178-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực trong công tác xây dựng pháp luật.

Về hồ sơ, trình tự, thủ tục trình dự thảo Nghị quyết, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng pháp luật hiện hành về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đầu tư, đầu tư công và pháp luật có liên quan chưa quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục trình Quốc hội xem xét, quyết định việc tách dự án đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư thành các dự án độc lập.

Do đó, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ căn cứ pháp lý và trình tự, thủ tục được áp dụng để xây dựng, trình dự thảo Nghị quyết; trên cơ sở đó rà soát thành phần, chất lượng hồ sơ, bổ sung đánh giá tác động của việc tách Dự án và các vấn đề liên quan đến tổ chức thực hiện sau khi tách, bảo đảm chặt chẽ, phù hợp.