Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Tờ trình về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.

Ngày 18/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, việc xây dựng dự án Luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về đối ngoại và hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Đồng thời, tạo khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho việc ký kết thỏa thuận quốc tế, góp phần tăng cường quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế, thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng từ Trung ương đến địa phương, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nhanh và bền vững, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại của đất nước.

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc sửa đổi Luật là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục ký kết thỏa thuận quốc tế, khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện Luật hiện hành; tạo hành lang pháp lý thông thoáng, đẩy nhanh quy trình, thủ tục, bảo đảm vừa chặt chẽ, vừa linh hoạt, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan.

Dự án Luật cũng hướng tới đổi mới công tác thỏa thuận quốc tế thông qua tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động ký kết và quản lý nhà nước; nâng cao trách nhiệm, năng lực ký kết và hiệu quả thực hiện các thỏa thuận quốc tế, góp phần phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Về quan điểm xây dựng Luật, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa quan điểm, đường lối của Đảng về đối ngoại và hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng; bảo đảm sự quản lý tập trung của Nhà nước đối với hoạt động đối ngoại.

Trên cơ sở đó, dự án Luật tập trung tăng cường phân cấp, phân quyền; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ; tiếp tục rút gọn quy trình, thủ tục theo tinh thần "đột phá về tư duy lập pháp". Đồng thời, hoàn thiện các quy định nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Việc sửa đổi Luật cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm tính dự báo, phù hợp với nhu cầu phát triển của đất nước và địa phương; kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật hiện hành, đồng thời tham khảo kinh nghiệm và thông lệ quốc tế về ký kết thỏa thuận quốc tế.

Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới cho biết, cơ quan thẩm tra nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Quy định của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại; đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế thời gian qua.

Ủy ban đánh giá dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp và cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu, bổ sung tiêu chí nhận diện thỏa thuận quốc tế dựa trên bản chất, mục đích và nội dung của thỏa thuận, không chỉ dựa vào tên gọi hoặc trình tự, thủ tục ký kết. Đồng thời, Ủy ban đề nghị làm rõ văn bản hợp tác có nội dung hỗn hợp hoặc dự thảo văn bản thỏa thuận quốc tế trong quá trình đàm phán phát sinh nội dung có tính chất điều ước quốc tế có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chí, điều kiện về chức năng, nhu cầu hợp tác, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng bảo đảm nguồn lực để người có thẩm quyền quyết định việc ký kết thỏa thuận quốc tế nhân danh đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan chuyên môn, Ban Quản lý thuộc UBND tỉnh, UBND cấp xã.

Về giám sát hoạt động ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về thẩm quyền giám sát việc thực hiện thỏa thuận quốc tế của Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và của HĐND cấp tỉnh; rà soát với Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, Nghị quyết số 13/2026/UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.