Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh - Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Media Quốc hội.

Sáng ngày 12/8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành lập thành phố Bắc Ninh.

Thảo luận tại phiên họp, đa số ý kiến các đại biểu Quốc hội bày tỏ hoàn toàn đồng thuận với việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc trung ương; đồng thời các đại biểu cũng tập trung cho ý kiến về triển khai hiệu quả Nghị quyết của Quốc hội.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh - Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình đề nghị xây dựng cơ chế tài chính điều tiết nguồn thu từ những khu vực phát triển mạnh để hỗ trợ hạ tầng và an sinh xã hội cho vùng khó khăn. Đô thị hóa không nên chỉ tập trung vào một số cực tăng trưởng, trong khi người dân ở miền núi, biên giới, hải đảo chưa được tiếp cận tương xứng với y tế, giáo dục, giao thông và dịch vụ công.

Với một thành phố công nghiệp có dân số cơ học lớn như Bắc Ninh, nhà ở, trường học, y tế, giao thông và môi trường sống phải theo kịp tốc độ mở rộng khu công nghiệp. Nếu hạ tầng xã hội không được đầu tư đồng bộ, sức ép sẽ dồn lên người lao động, người có thu nhập thấp và các gia đình trẻ.

An sinh còn nằm ở việc người dân không bị phát sinh chi phí hoặc gián đoạn quyền lợi. Hai địa phương cần hỗ trợ điều chỉnh giấy tờ khi cần thiết và quy định chuyển tiếp rõ về hồ sơ, thủ tục; bảo đảm dịch vụ công liên tục, không ảnh hưởng quyền lợi của người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Tạ Thị Yên - Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên cho rằng tốc độ phát triển phải đi cùng bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Với Bắc Ninh, phát triển công nghiệp và gia tăng dân số phải gắn với xử lý chất thải, bảo đảm nguồn nước và hạ tầng xã hội thiết yếu. Với Quảng Ninh, phát triển kinh tế biển, du lịch và đô thị cần gắn với bảo vệ sinh thái, cảnh quan, di sản, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu.

Mật độ khu công nghiệp, làng nghề cao tại Bắc Ninh có thể gây sức ép lên môi trường, cảnh quan và không gian văn hóa nếu không được kiểm soát. Trong khi đó, Quảng Ninh không cần đô thị hóa nhiều hơn bằng mọi giá mà phải “đô thị hóa tốt hơn”. Thước đo cần là năng suất, chất lượng môi trường, giá trị tạo ra trên một đơn vị tài nguyên và mức độ thu hẹp khoảng cách giữa khu vực trung tâm với miền núi, hải đảo, biên giới.

Do đó, các đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế theo dõi sau khi hai thành phố đi vào hoạt động, làm rõ dịch vụ công, môi trường, hạ tầng xã hội được cải thiện ra sao và chênh lệch giữa các khu vực được thu hẹp đến đâu. Qua đó, mục tiêu phát triển xanh được chuyển thành kết quả người dân có thể cảm nhận và giám sát.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Media Quốc hội.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành khi xây dựng và triển khai cơ chế chính sách phát triển hai thành phố sau khi được Quốc hội thông qua cần quan tâm mạnh hơn đến liên kết vùng, liên kết giữa các cực tăng trưởng này với các địa phương có nhiều tiềm năng nhưng còn hạn chế về hạ tầng công nghệ và thị trường.

Đại biểu nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của việc hình thành một cực tăng trưởng mới, không phải để các địa phương phát triển biệt lập mà để tạo ra một mạng lưới liên kết, trong đó sự phát triển của một địa phương trở thành cơ hội phát triển cho nhiều địa phương khác.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: Media Quốc hội.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi đề nghị hai địa phương cần tạo đột phá về tư duy quản trị lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; phải chuyển đổi triệt để sang quản trị đô thị hiện đại, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả. Trong đó cần áp dụng các phương thức quản trị dựa trên kết quả công cụ đo lường KPI và OKR để tiếp cận hiệu quả đến tận cấp cơ sở.

Đại biểu Đoàn Quảng Ngãi cũng đề nghị cần đánh giá thực chất bộ máy, mọi chính sách phát triển phải bảo đảm chuyển đổi thủ tục hành chính thuận tiện và tuyệt đối không làm xáo trộn đời sống của nhân dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Giải trình trước Quốc hội sau đó, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, qua tổng hợp thảo luận tại tổ và tại hội trường, các ý kiến của đại biểu Quốc hội đều tán thành sự cần thiết thành lập hai thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo Bộ trưởng, đây không chỉ là việc nâng cấp đơn vị hành chính đô thị, chuyển đổi mô hình quản trị mà còn là chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển, hình thành cực tăng trưởng mới của cả vùng Đồng bằng sông Hồng và quốc gia.

Chính phủ tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Trước hết là các giải pháp, phương hướng, kế hoạch phát triển hai thành phố, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đô thị và tỷ lệ đô thị hóa; khẩn trương hoàn thành công tác chuẩn bị để hai thành phố đi vào hoạt động ngay sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải. Ảnh: Media Quốc hội.

Về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và có cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển hai thành phố, Chính phủ sẽ đồng thời có cơ chế theo dõi, đánh giá, giám sát việc tổ chức thực hiện, định hướng vai trò dẫn dắt và chỉ tiêu phát triển cụ thể.

Chính phủ cũng sẽ chỉnh lý một số nội dung trong hai dự thảo nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Ngày 11/8, Chính phủ đã có hai báo cáo số 530 và 531 giải trình chi tiết ý kiến của các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ ngày 6/8.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Chính phủ sẽ chỉ đạo hai địa phương thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp, phát huy tiềm năng, lợi thế, đặc biệt bảo đảm phát triển cân đối, hài hòa giữa các khu vực.

Trong đó, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu; phát triển công nghiệp hiện đại, công nghiệp công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu là trục tăng trưởng quan trọng của vùng và quốc gia.

Chính phủ cũng tiếp tục chỉ đạo hai địa phương chuẩn bị kỹ lưỡng việc công bố và triển khai nghị quyết của Quốc hội, bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc.

Dự kiến, Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh có hiệu lực từ ngày 1/9/2026; Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.