 |
| Ảnh minh họa |
Theo báo cáo tài chính quý 1/2026 của 27 ngân hàng đã công bố (Agribank không công bố báo cáo quý), huy động vốn toàn ngành ghi nhận đà tăng đang chậm lại rõ rệt, đồng thời xuất hiện sự phân hóa mạnh giữa các nhóm ngân hàng. Tổng tiền gửi khách hàng hợp nhất của 27 nhà băng đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 0,6% so với cuối năm 2025.
Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng 3,6% của tín dụng cùng kỳ năm ngoái, trong đó có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận sụt giảm tiền gửi khách hàng, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Về quy mô tuyệt đối, nhóm ngân hàng quốc doanh tiếp tục thống trị bảng xếp hạng huy động. BIDV vẫn dẫn đầu toàn hệ thống với hơn 2,14 triệu tỷ đồng tiền gửi khách hàng, dù giảm 3,7% so với cuối năm trước. VietinBank giữ vị trí thứ 2 với 1,82 triệu tỷ đồng trong khi Vietcombank xếp thứ 3 với 1,68 triệu tỷ đồng, lần lượt tăng 1,7% và 0,6% so với cuối năm 2025.
Ở khối ngân hàng tư nhân, MB tiếp tục là quán quân với 905.918 tỷ đồng tiền gửi, dù giảm 1,7% và giữ vị trí thứ 4 trong TOP 10 ngân hàng huy động vốn quý 1/2026. Xếp sau là VPBank với 682.719 tỷ đồng, tăng mạnh 8,7% và HDBank với 621.549 tỷ đồng, tăng tới 10,8% - mức tăng cao nhất toàn hệ thống trong quý đầu năm.
Sacombank đứng thứ 7 với 600.789 tỷ đồng tiền gửi, giảm 2,8% so với cuối năm trước còn SHB xếp thứ 8 với 600.195 tỷ đồng, tăng 4,9%. Vị trí thứ 9 và 10 lần lượt thuộc về Techcombank với 599.808 tỷ đồng, và ACB với 569.110 tỷ đồng, lần lượt giảm 3,1% và 2,7% so với cuối năm 2025. Như vậy, nhóm TOP 10 huy động vốn trong quý 1/2026 đều có quy mô trên nửa triệu tỷ đồng.
Xét về tốc độ tăng trưởng, HDBank là điểm sáng nổi bật nhất khi dẫn đầu toàn ngành với mức tăng 10,8%. Theo sau là ABBank tăng 9,9%, VPBank tăng 8,7%, VIB tăng 7,4%, OCB tăng 5,8% và NCB tăng 5,9%. Nhóm này cho thấy khả năng cạnh tranh huy động vốn khá tích cực trong bối cảnh thị trường tiền gửi ngày càng khốc liệt.
Ở chiều ngược lại, nhiều ngân hàng lớn lại chứng kiến dòng tiền gửi suy giảm. BIDV giảm mạnh nhất trong nhóm Big4 với mức giảm 3,7%, Techcombank giảm 3,1%, ACB giảm 2,7%, TPBank giảm 4,3%, SeABank giảm 3,1%, Saigonbank giảm 3,7% và VietBank giảm tới 4,9% - mức giảm sâu nhất toàn hệ thống.
Xu hướng dòng tiền dịch chuyển
Trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng ngày 5/5, Chứng khoán SSI Research cũng chỉ ra sự phân hóa ngày càng rõ giữa hai khối ngân hàng. Cụ thể, tiền gửi khách hàng tại nhóm Big4 giảm 0,7%, trong khi nhóm ngân hàng TMCP tư nhân tăng 1,3%. Theo SSI Research, xu hướng này phản ánh dòng tiền đang dịch chuyển từ các ngân hàng duy trì lãi suất thấp sang những nhà băng sẵn sàng trả lãi suất cao hơn để hút vốn.
Đơn cử, VPBank và HDBank được xem là hai ngân hàng dẫn dắt chu kỳ tăng lãi suất huy động trong giai đoạn đầu năm, qua đó nhanh chóng thu hút dòng tiền gửi mới. Theo SSI Research, có thời điểm mặt bằng lãi suất huy động tại một số ngân hàng lên tới 9 - 9,5%/năm, tăng khoảng 120 - 150 điểm cơ bản.
SSI Research đánh giá, khả năng huy động vốn hiện đã trở thành yếu tố phân hóa then chốt đối với tăng trưởng tín dụng. Dù tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 3,7% từ đầu năm tính đến hết quý 1/2026, tương đương khoảng 20% so với cùng kỳ, nhưng không phải ngân hàng nào cũng tận dụng được dư địa này.
Trong nhóm còn room tín dụng lớn nhờ tham gia tái cơ cấu ngân hàng yếu kém, chỉ VPBank (tăng tín dụng 10,3%), HDBank (8%) và Vietcombank (4,8%) ghi nhận mức tăng nổi bật nhờ lợi thế huy động vốn tốt hơn. Phần lớn ngân hàng còn lại chỉ tăng trưởng tín dụng ở mức vừa phải, khoảng 2,5 - 3,5%.
Theo SSI Research, trong bối cảnh tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) toàn hệ thống đã vượt 100%, huy động vốn đang trở thành “điểm nóng” của ngành ngân hàng. Đến cuối quý 4/2025, nhiều ngân hàng đã tiệm cận ngưỡng LDR 100%, trong khi thanh khoản ngày càng phụ thuộc vào tiền gửi Kho bạc Nhà nước, kênh OMO và vốn nước ngoài thay vì tăng trưởng tiền gửi cốt lõi. Điều này khiến cạnh tranh lãi suất huy động trong quý đầu năm trở nên gay gắt hơn đáng kể.
Ngoài yếu tố lãi suất, SSI Research cho rằng bức tranh huy động kém tích cực còn đến từ nhiều nguyên nhân mang tính cấu trúc và mùa vụ như xu hướng tăng nắm giữ tiền mặt trước thay đổi chính sách, vòng quay tiền chậm lại sau giai đoạn bất động sản hút vốn mạnh, cũng như đặc thù tiền gửi doanh nghiệp thường suy giảm vào đầu năm.
Nhiều ngân hàng buộc phải tăng cường các nguồn vốn thay thế như chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu hoặc vốn ngoại. BIDV là đơn vị phát hành mạnh nhất với mức tăng 78.000 tỷ đồng, tiếp theo là ACB tăng 23.000 tỷ đồng và MB tăng 22.000 tỷ đồng.
Dù vậy, SSI Research cho rằng áp lực huy động có thể dần hạ nhiệt trong quý 2 khi lãi suất huy động vẫn neo ở mức tương đối cao, tiền gửi doanh nghiệp quay lại theo yếu tố mùa vụ và một số thay đổi chính sách thuế có thể hỗ trợ dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng. Bên cạnh đó, nếu huy động vốn nước ngoài được triển khai hiệu quả và nhu cầu tín dụng chậm lại do mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao, thanh khoản toàn hệ thống có thể dần ổn định hơn.
SSI Research cũng lưu ý, điều kiện nguồn vốn vẫn đang rất nhạy cảm với các thay đổi quy định sắp tới. Đặc biệt, việc áp dụng thước đo thanh khoản mới (như CDR) nếu được triển khai ngay lập tức và không có giai đoạn chuyển tiếp hoặc lộ trình áp dụng theo từng bước có thể khiến áp lực huy động gia tăng trở lại.
