Toàn cảnh buổi làm việc. Ảnh: TTXVN.

Tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương báo cáo về tình hình tư tưởng, tâm trạng xã hội và việc phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan tuyên truyền. Nhiều ý kiến đã trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm và có những đề xuất cụ thể.

Niềm tin của nhân dân phải được xây dựng bằng kết quả thực tiễn

Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần thống nhất về nhận thức và quan điểm chỉ đạo, công tác tư tưởng bắt đầu từ thực tiễn, niềm tin của nhân dân phải được xây dựng bằng kết quả thực tiễn.

Một thủ tục được giải quyết đúng hạn, một kiến nghị được trả lời thỏa đáng, một dự án hoàn thành đúng tiến độ, một chính sách được thực hiện công bằng đều trực tiếp củng cố niềm tin. Không thể dùng tuyên truyền để thuyết phục người dân chấp nhận một sai sót mà cơ quan có thẩm quyền phải sửa.

Công tác tư tưởng là trách nhiệm lãnh đạo của cấp ủy và người đứng đầu, không phải việc riêng của ngành Tuyên giáo. Cơ quan phụ trách lĩnh vực nào phải giải thích và chịu trách nhiệm xử lý những vấn đề phát sinh từ lĩnh vực đó. Cơ quan xây dựng chính sách phải chịu trách nhiệm cả về chất lượng chính sách, tổ chức thực hiện và việc thông tin, giải thích chính sách.

Ban Tuyên giáo làm chức năng tham mưu, định hướng, hướng dẫn, điều phối và kiểm tra, không làm thay trách nhiệm giải trình và sửa sai của cơ quan khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải làm cho thông tin về đời sống xã hội đến được nơi có quyền quyết định và thúc đẩy giải quyết vấn đề; phải nắm được vấn đề người dân bức xúc và trách nhiệm người giải quyết; phải hình thành một quy trình từ lắng nghe, kiểm chứng, phân tích, chuyển đúng cơ quan đến xử lý, phản hồi và kiểm tra lại kết quả.

Thông tin về tư tưởng, tâm trạng xã hội phải đi được vào quá trình ra quyết định; phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống,” lấy “xây” làm căn cơ, lâu dài; lấy thuyết phục làm phương thức chủ đạo; phải phân biệt phản biện có căn cứ với thông tin sai do nhầm lẫn và hành vi cố ý bịa đặt.

Hiệu quả công tác tư tưởng phải được đo bằng chuyển biến thực tế trong nhận thức và tâm trạng nhân dân; cần biết kết quả, hiệu quả sau tuyên truyền cán bộ và nhân dân hiểu gì hơn, đồng thuận ở mức nào; phải bảo đảm đường đi của sự thật từ cơ sở lên Trung ương. Báo cáo qua nhiều cấp không được làm khó khăn nhẹ đi, thành tích đậm lên.

Yêu cầu đổi mới trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, công tác tư tưởng, truyền thông chính sách phải gắn với hoạch định và đánh giá chính sách. Ngay từ khâu chuẩn bị cần có dữ liệu, người giải thích và cơ chế tiếp nhận phản hồi. Với chính sách lớn, phải dự kiến những câu hỏi của người dân và công khai lý do tiếp thu hoặc chưa tiếp thu ý kiến góp ý.

Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và thúc đẩy giải quyết vấn đề, thông tin phải đến đúng người có thẩm quyền và phải gắn với kiến nghị xử lý; phải xác định rõ vấn đề cần giải thích, vấn đề phải sửa cách làm, sửa quy định hoặc xử lý sai phạm; phát hiện sớm phải đi cùng giải quyết sớm.

Phối hợp các lực lượng theo mục tiêu và trách nhiệm chung, phải có cơ chế chia sẻ những dữ liệu cần thiết, phân công theo lợi thế, phối hợp theo từng nhóm công chúng, thống nhất về thông tin cốt lõi nhưng đa dạng về cách thể hiện. Nhiều lực lượng nhưng phải tạo ra một sức mạnh; nhiều kênh nhưng không được tạo ra những tiếng nói mâu thuẫn.

Đo tác động của công việc, phải xây dựng hệ thống tiêu chí, công cụ và dữ liệu để đánh giá hiệu quả thực chất, trước hết là mức độ hiểu chính sách, khả năng tiếp cận thông tin, thời gian phản hồi, tỉ lệ kiến nghị được trả lời thực chất và kết quả giải quyết những vấn đề chính đáng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc. Ảnh: TTXVN.

Đưa trọng tâm công tác tư tưởng về cơ sở

Trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ một số nhiệm vụ trọng tâm: Bí thư cấp ủy phải trực tiếp nắm những vấn đề tư tưởng lớn, những vấn đề nổi lên ở cơ quan, địa phương mình, trực tiếp chỉ đạo xử lý tình huống phức tạp.

Lắng nghe cả tâm tư của cán bộ trực tiếp phục vụ dân (xem họ có thiếu thẩm quyền, không rõ hướng dẫn hay khó khăn gì). Nghiêm khắc với người đùn đẩy, né tránh vì thiếu trách nhiệm nhưng phải bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám nói điều đúng và chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Bổ sung tiêu chí về lãnh đạo công tác tư tưởng, kỷ luật phát ngôn, trách nhiệm nêu gương vào kiểm điểm, đánh giá, xếp loại; nơi nào cố ý che giấu, để vấn đề kéo dài do buông lỏng lãnh đạo thì phải xem xét trách nhiệm người đứng đầu; khẩn trương hoàn thiện, trình ban hành cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời thay thế kịp thời người né tránh, đùn đẩy.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, đổi mới căn bản truyền thông chính sách. Từ nay, đối với những chính sách tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp, cơ quan chủ trì xây dựng chính sách phải đồng thời chịu trách nhiệm xây dựng phương án thông tin, giải thích và tiếp nhận phản hồi.

Truyền thông chính sách phải chủ động nhưng phải dựa trên sự thật, thông tin chính xác, công khai thuận lợi, khó khăn và tác động, không né tránh tác động bất lợi đối với những nhóm cụ thể. Khi chính sách phát sinh bất cập, việc cần làm trước hết là nghiên cứu sửa bất cập, không phải tìm cách giải thích để bảo vệ bằng được một quyết định chưa phù hợp với thực tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, phải xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực thực sự có năng lực giải thích và phát hiện vấn đề. Báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và các cơ quan báo chí chủ lực phải đi đầu về độ tin cậy, năng lực phân tích, khả năng giải thích những vấn đề lớn và năng lực tiếp cận công chúng mới; cần chia sẻ dữ liệu, phát huy thế mạnh riêng và tạo điều kiện cho báo chí thực hiện các phóng sự điều tra có căn cứ, chỉ ra những sai sót cả về chính sách lẫn tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, phải nâng cao khả năng tiếp cận, thuyết phục và tạo ảnh hưởng tích cực đối với công chúng trẻ.

Nâng cao năng lực làm chủ không gian số, chủ động nắm bắt, phân tích, định hướng và xử lý thông tin trên nền tảng công nghệ, dữ liệu, thể chế và nguồn nhân lực phù hợp. Phát triển hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ công tác tư tưởng (chú ý: quyền truy cập, bảo vệ an toàn dữ liệu, dữ liệu cá nhân, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, xử lý vi phạm...). Ứng dụng công nghệ để hiểu xã hội tốt hơn, nhưng không thay thế việc trực tiếp gặp, nghe và giải quyết việc của dân...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đưa trọng tâm công tác tư tưởng về cơ sở và phát huy mạnh mẽ vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, các lực lượng xã hội, đổi mới phương thức nắm bắt tình hình; phải làm rõ người dân phản ánh ở đâu, ai nhận, ai giải quyết, khi nào trả lời và kết quả được kiểm tra ra sao. Ít phản ánh không hẳn là ít vấn đề.

Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể phải thực sự là kênh lắng nghe, đối thoại, phản ánh tâm tư, nguyện vọng và thực hiện giám sát, phản biện xã hội. Thiết lập cơ chế theo dõi và xử lý những vấn đề dân sinh kéo dài, liên quan nhiều cơ quan.

Coi công bằng trong thực hiện chính sách là một nội dung trọng tâm của công tác tư tưởng. Đối với các quyết định lớn về đất đai, đô thị, sắp xếp bộ máy, giáo dục, y tế và chuyển đổi xanh, cơ quan chủ trì phải xác định rõ nhóm nào được lợi, nhóm nào có thể mất sinh kế, tăng chi phí hoặc khó tiếp cận dịch vụ; công bố phương án bù đắp và theo dõi tác động sau khi thực hiện...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, xây dựng năng lực tự sửa sai và bảo vệ những tiếng nói có căn cứ. Cấp ủy, chính quyền phải trả lời phản ánh của báo chí, Mặt trận, chuyên gia và người dân bằng dữ kiện, thời hạn xử lý và kết quả; không gây sức ép với người nêu vấn đề đúng.

Ban Tuyên giáo Trung ương hằng năm tổng kết những trường hợp phản ánh xã hội đã giúp sửa chính sách, bỏ thủ tục, chấn chỉnh sai phạm; đồng thời chỉ rõ những kiến nghị tồn đọng và nguyên nhân. Người dân cần thấy góp ý của mình có thể thay đổi một quyết định; cán bộ cần thấy việc báo cáo trung thực được ghi nhận, chứ không bị quy trách nhiệm vì đã phát hiện vấn đề.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, làm công tác tư tưởng, suy cho cùng, là làm công tác con người. Muốn thuyết phục nhân dân phải tôn trọng nhân dân; muốn củng cố niềm tin thì cán bộ phải làm đúng, làm tốt; muốn tạo đồng thuận xã hội thì chủ trương, chính sách phải xuất phát từ thực tiễn và lợi ích chính đáng của nhân dân; muốn nói có sức thuyết phục thì phải biết lắng nghe.

Công nghệ có thể làm thay đổi rất nhiều phương thức truyền thông, nhưng có một điều không thay đổi: Niềm tin bền vững luôn bắt nguồn từ sự thật, từ trách nhiệm, từ hiệu quả công việc và từ mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân.

Hiệu quả công tác tư tưởng phải được đánh giá bằng việc nắm bắt tâm tư có thực chất, kịp thời không; những bức xúc chính đáng có được giải quyết, điều chưa đúng có được sửa chữa, phản ánh có đến người có quyền quyết định không.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, sau cuộc làm việc này, phải tạo được chuyển biến trong thực tế. Mỗi nhiệm vụ phải rõ đầu mối chịu trách nhiệm chính, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ thời hạn, rõ cơ chế phối hợp và rõ tiêu chí đánh giá; không để tình trạng nhiều cơ quan cùng được giao nhưng cuối cùng không rõ ai chịu trách nhiệm.

Công tác tư tưởng phải thực sự có chuyển biến, sát thực tiễn, gần nhân dân, chủ động phát hiện và thúc đẩy giải quyết vấn đề, kịp thời cung cấp thông tin, trung thực trong đối thoại.