Phát biểu khai mạc hội thảo ngày 30/7, ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng công tác bảo hộ và thực thi bản quyền tác giả đang ngày càng trở nên phức tạp.

“Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, một tác phẩm giờ đây có thể phổ biến đến hàng triệu người trong thời gian rất ngắn. Đây là cơ hội để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo. Tuy nhiên, các hành vi sao chép, truyền đạt trái phép, phát tán nội dung trên các nền tảng số, website xuyên biên giới cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới cả về thể chế, công nghệ và cơ chế phối hợp thực hiện công tác bảo hộ và thực thi quyền tác giả,” ông Trần Hoàng phát biểu.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng, phát biểu tại hội thảo ngày 30/7. Ảnh: Tùng Dương/Mekong ASEAN

Phát biểu tại sự kiện, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản Kawakami Toshihiro dẫn ví dụ về sự yêu thích của công chúng Việt Nam đối với hoạt hình và truyện tranh Nhật Bản là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, ông cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của các nội dung này trên môi trường số cũng khiến công tác bảo hộ quyền tác giả trở thành thách thức mang tính quốc tế.

“Ngày nay, ngành công nghiệp giải trí đang ở thời đại mà các sản phẩm được thưởng thức vượt qua cả biên giới quốc gia. Do đó, vấn đề quyền tác giả không còn là chuyện riêng của Nhật Bản hay Việt Nam mà việc hợp tác quốc tế chặt chẽ để đưa ra các giải pháp đối phó đã trở nên vô cùng cấp thiết,” ông Kawakami Toshihiro cho biết.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản Kawakami Toshihiro tại hội thảo ngày 30/7. Ảnh: Tùng Dương/Mekong ASEAN

Nhật Bản cung cấp nhiều sáng kiến mới trong phòng, chống vi phạm bản quyền

Trước sự gia tăng nhanh chóng của các hành vi vi phạm bản quyền trên môi trường số, ông Kobayashi Katsuyoshi, Giám đốc Văn phòng Bản quyền Quốc tế thuộc Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản phân tích, thay vì chỉ xử lý các website vi phạm, Nhật Bản đang đồng thời áp dụng nhiều giải pháp nhằm cắt đứt toàn bộ “hệ sinh thái” đứng sau các trang web này, từ hạn chế người dùng truy cập nội dung vi phạm, truy quét các đối tượng vận hành cho đến cắt nguồn thu quảng cáo.

Song song với đó, Nhật Bản đẩy mạnh các chiến dịch nâng cao nhận thức cho công chúng, như chương trình “Hãy ngừng đọc truyện tranh vi phạm bản quyền” hay trò chơi thẻ bài “HIT PLAN” về vi phạm bản quyền, giúp học sinh và thanh thiếu niên tiếp cận kiến thức về quyền tác giả một cách trực quan, dễ hiểu.

Theo ông Kobayashi Katsuyoshi, một trong những sáng kiến đáng chú ý nhất của Nhật Bản là dự án ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện và phân tích các website vi phạm bản quyền, được triển khai từ năm 2025. Ông nhận định việc ứng dụng AI giúp giảm đáng kể thời gian và nhân lực trong khâu phát hiện vi phạm khi các website “lậu” thường xuyên thay đổi tên miền nhằm né tránh cơ quan chức năng.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, Nhật Bản cũng coi hợp tác quốc tế là trụ cột quan trọng trong việc phòng, chống vi phạm bản quyền. Thông qua các hội nghị song phương với Việt Nam, Hàn Quốc, Indonesia và nhiều đối tác khác, Nhật Bản hướng tới xây dựng mạng lưới phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật và các chủ thể quyền để xử lý hiệu quả các hành vi xâm phạm bản quyền xuyên biên giới.

Truyện tranh Nhật Bản được yêu thích trên toàn cầu, song tình trạng vi phạm bản quyền cũng ngày càng gia tăng. Ảnh: Tùng Dương/Mekong ASEAN

Các sáng kiến phòng, chống vi phạm bản quyền của Việt Nam

Về phía Việt Nam, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, cho biết Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi nhằm ứng phó với tình trạng vi phạm bản quyền ngày càng phổ biến trên môi trường số.

Theo bà, các nền tảng số và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet cũng đã được yêu cầu tham gia tích cực hơn vào công tác bảo vệ bản quyền. “Khi nhận được yêu cầu hợp lệ từ chủ sở hữu quyền, các nền tảng phải tạm gỡ hoặc chặn truy cập nội dung bị tố cáo vi phạm trong vòng 72 giờ; nếu có yêu cầu từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thời hạn xử lý được rút xuống còn 24 giờ,” Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam phát biểu.

Bà Phạm Thị Kim Oanh cho biết Cục Bản quyền tác giả sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về bản quyền trong bối cảnh AI phát triển, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để phát hiện vi phạm, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm xử lý hiệu quả các đường dây vi phạm bản quyền hoạt động xuyên biên giới.

Microsoft bị kiện vì dùng sách trái phép huấn luyện AI Microsoft đang đối mặt với một vụ kiện từ một nhóm tác giả, cáo buộc công ty đã sử dụng sách của họ mà không được phép để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo Megatron.

Phát động chiến dịch toàn quốc xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ Nhằm làm sạch môi trường đầu tư và kinh doanh, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký ban hành Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đơn vị ra quân đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đưa cơ sở dữ liệu thực thi quyền sở hữu trí tuệ vào vận hành năm 2026 Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ theo hướng đồng bộ, hiện đại, phấn đấu đưa vào vận hành trong năm 2026.