Cảm hứng nghiên cứu từ những cuộc gặp với các nhà khoa học hàng đầu thế giới

Với nhiều học sinh, sinh viên Việt Nam, cơ hội trực tiếp gặp gỡ một nhà khoa học đoạt giải Nobel hay chuyên gia hàng đầu thế giới là dấu mốc đáng nhớ trên hành trình theo đuổi khoa học. Không chỉ được tiếp cận những thành tựu tiên tiến, các bạn trẻ còn được lắng nghe những câu chuyện phía sau những khám phá lớn, từ sự tò mò ban đầu, những thử nghiệm thất bại đến hành trình bền bỉ tìm kiếm lời giải cho các câu hỏi khoa học.

Đó cũng là tinh thần được thể hiện qua chuỗi chương trình InnovaConnect do VinFuture tổ chức tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM vào cuối tháng 9/2026, với sự tham gia của GS. David MacMillan - chủ nhân Giải Nobel Hóa học năm 2021 - cùng GS. Nguyễn Thành Vinh từ Đại học New South Wales (Australia).

GS. Nguyễn Thành Vinh chia sẻ tại chương trình InnovaConnect tháng 10/2026, tổ chức tại Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh. Ảnh: Vingroup

Theo GS. Nguyễn Thành Vinh, điều khiến ông ấn tượng nhất là sự tò mò và tinh thần trao đổi cởi mở của người trẻ Việt Nam. Họ không chỉ quan tâm đến những thành tựu khoa học đã được ghi nhận, mà còn muốn hiểu cách một ý tưởng hình thành, lý do các nhà khoa học lựa chọn câu hỏi nghiên cứu và cách họ vượt qua thất bại.

“Chương trình không chỉ chuyển giao kiến thức, mà còn làm cho khoa học trở nên rõ ràng và gần gũi hơn. Khi một sinh viên trẻ có thể đặt câu hỏi trực tiếp cho một nhà khoa học hàng đầu thế giới, khoảng cách giữa ‘khoa học quốc tế’ và ‘khoa học mà chính mình có thể làm’ bỗng trở nên nhỏ bé hơn rất nhiều, ít nhất là về mặt tâm thế!," GS. Nguyễn Thành Vinh chia sẻ.

Từ kết nối tri thức đến hợp tác nghiên cứu thực chất

Không chỉ truyền cảm hứng cho học sinh, sinh viên, các chương trình của VinFuture còn mang đến những góc nhìn mới cho đội ngũ giảng viên và nhà nghiên cứu trong nước, đồng thời tạo tiền đề để những kết nối học thuật phát triển thành các cơ hội hợp tác nghiên cứu lâu dài.

Tại chương trình InnovaConnect năm 2025 với chủ đề “Các giải pháp và vật liệu mới cho phát triển bền vững” ở Đà Nẵng, PGS.TS. Võ Thắng Nguyên, giảng viên khoa Lý - Hóa, Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, có cơ hội trao đổi chuyên sâu về các hướng nghiên cứu vật liệu và điện hóa gắn với kinh tế tuần hoàn.

PGS.TS. Võ Thắng Nguyên trao đổi cùng hai diễn giả tại chương trình InnovaConnect tháng 6/2025 tại Đại học Đà Nẵng. Ảnh: Vingroup

Từ những kết nối được hình thành qua InnovaConnect, PGS.TS. Võ Thắng Nguyên đã phát triển hợp tác nghiên cứu với TS. Dư Hoàng Long - nhà nghiên cứu tại Đại học Monash, Australia - về sản xuất ammonia từ nước thải bằng phương pháp điện hóa. Hướng nghiên cứu này nhằm chuyển hóa chất thải thành tài nguyên có giá trị, góp phần giảm ô nhiễm và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Các kết nối còn mở rộng sang lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực khoa học. Thông qua trao đổi với GS. Yeon-Tae Yu tại Đại học Quốc gia Jeonbuk (Hàn Quốc), PGS.TS. Võ Thắng Nguyên đã có thêm cơ hội thảo luận về việc tuyển chọn sinh viên sau đại học tham gia các nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc.

“Đối với tôi, điều đáng trân trọng là những kết nối tại InnovaConnect không chỉ dừng lại ở trao đổi học thuật, mà đã từng bước phát triển thành các hoạt động hợp tác nghiên cứu và mở ra cơ hội đào tạo cụ thể”, bà chia sẻ.

Cùng chung quan điểm, GS. Nguyễn Thành Vinh cho rằng, các kết nối học thuật cần được phát triển theo hướng dài hạn, vượt ra ngoài khuôn khổ những hội thảo hay chuyến thăm ngắn hạn. Ông mong muốn thúc đẩy các mô hình đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh giữa Việt Nam và Australia, trao đổi sinh viên và nhà nghiên cứu trẻ, cùng xây dựng đề xuất tài trợ và triển khai các dự án chung.

Theo ông, các nhóm nghiên cứu tại Đại học New South Wales có thế mạnh về hóa học tổng hợp, xúc tác, khám phá phản ứng, tự động hóa và sàng lọc phản ứng. Trong khi đó, các nhà khoa học Việt Nam có thể đóng góp những thế mạnh bổ trợ trong hóa dược, vật liệu, sinh học, nghiên cứu hợp chất tự nhiên và hiểu biết về những vấn đề thực tiễn tại Việt Nam. Sự kết hợp giữa các thế mạnh này có thể mở ra những hướng nghiên cứu mà một nhóm riêng lẻ khó thực hiện.

GS. Nguyễn Thành Vinh nhấn mạnh: “Một cuộc gặp có thể tạo ra cảm hứng nhưng để tạo ra khoa học thì cần thêm ba yếu tố: Con người, cơ chế và thời gian”.

Tinh thần kết nối để giải quyết những vấn đề thiết thực của cuộc sống cũng được thể hiện trong chương trình InnovaConnect với chủ đề “An toàn dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo trong Y tế số” vừa diễn ra vào tháng 10/2026.

Tại chương trình, PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm, Trưởng khoa Khoa học cơ bản kiêm Trưởng bộ môn Kỹ thuật y sinh, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, đã trao đổi với GS. Haifeng Shen (Trường Southern Cross University) và PGS. Lê Nguyễn Quốc Khánh (Trường Taipei Medical University) về tiềm năng ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là bài toán bảo vệ dữ liệu cá nhân của người bệnh.

Sau chương trình, PGS. Nguyễn Thị Thu Trâm dự kiến tiếp tục duy trì kết nối với các chuyên gia quốc tế, hướng tới phát triển nhóm nghiên cứu về y tế số tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, tổ chức các khóa đào tạo chuyên đề về an toàn dữ liệu sức khỏe và đạo đức AI trong y học, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu quốc tế.

Sinh viên chụp ảnh giao lưu cùng các diễn giả tại chương trình InnovaConnect tháng 10/2026 tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Ảnh: Vingroup

Dù trong lĩnh vực vật liệu, năng lượng hay y tế số, một điểm chung đáng chú ý là các nhà khoa học Việt Nam không chỉ học hỏi từ những chuyên gia quốc tế, mà còn chủ động đóng góp năng lực chuyên môn, tìm kiếm cơ hội hợp tác và cùng phát triển các hướng nghiên cứu có ý nghĩa đối với cộng đồng.

Xa hơn những kết nối riêng lẻ, GS. Nguyễn Thành Vinh kỳ vọng sẽ hình thành một mạng lưới nghiên cứu rộng mở, liên kết các nhóm khoa học Việt Nam với những đối tác quốc tế. Đây có thể là nền tảng để các nhà nghiên cứu trẻ chia sẻ ý tưởng, bổ trợ nguồn lực và cùng phát triển những dự án vượt ra ngoài giới hạn của từng phòng thí nghiệm hay cơ sở đào tạo. Đó cũng là giá trị lâu dài mà VinFuture hướng tới.