Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng. Nguồn: Trang thông tin Đại hội XIV.

Chiều 21/1, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình bày tham luận với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, pháp luật về huy động, sử dụng nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững”, qua đó làm sâu sắc hơn các giải pháp mang tính đột phá chiến lược nhằm hoàn thiện thể chế, khơi thông và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực tài chính cho phát triển.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, Đại hội XIII của Đảng tiếp tục xác định đột phá về thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hoàn thiện thể chế trong định hướng phát triển đất nước. Tại Nghị quyết 66-NQ/TW, Bộ Chính trị nhấn mạnh việc xây dựng và thi hành pháp luật chính là "đột phá của đột phá”, là nhiệm vụ trọng tâm, cần đi trước một bước để mở đường cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Quán triệt các nội dung chỉ đạo này, Bộ Tài chính đã lãnh đạo toàn ngành đổi mới tư duy, tập trung nguồn lực cao nhất, tạo chuyển biến mạnh mẽ và toàn diện trong xây dựng và hoàn thiện thể chế. Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước; trình ban hành và ban hành theo thẩm quyền 929 văn bản pháp luật, trong đó có 65 Luật, Nghị quyết của Quốc hội (bằng 36% tổng số nội dung Chính phủ trình Quốc hội) để tháo gỡ các điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển mới, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, tập trung vào 3 lĩnh vực chính sau:

Một là, kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Cải cách, đơn giản hoá thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý để nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, giảm thời gian, chi phí, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Tháo gỡ các dự án tồn đọng kéo dài; Xây dựng hành lang pháp lý gắn với các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới.

Hai là, huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia: Tham mưu hoàn thiện pháp luật về thuế theo hướng đơn giản, hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế, đổi mới tư duy quản lý thuế từ "quản lý" sang "phục vụ", gắn với chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Qua đó, đã huy động hiệu quả nguồn lực lớn nhất từ trước đến nay cho ngân sách Nhà nước, đồng thời miễn, giảm, giãn tối đa các loại thuế, phí nhằm hỗ trợ phục hồi, phát triển doanh nghiệp trong và sau đại dịch Covid-19, giúp nuôi dưỡng nguồn thu và định hướng phát triển các lĩnh vực ưu tiên, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, phấn đấu phát triển kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Ba là, phát triển thị trường vốn và kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho các mô hình kinh tế mới. Bộ Tài chính chủ động xây dựng khung khổ pháp lý đồng bộ, gắn với xu thế phát triển của thời đại đối với các mô hình như trung tâm tài chính quốc tế, phát triển thị trường chứng khoán, thí điểm thị trường tài sản mã hóa, khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới ưu đãi đầu tư thuế. Qua đó vừa thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, vừa nâng cao năng lực nội tại và sức cạnh tranh của nền kinh tế, phát triển nhanh và bền vững gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đồng thời, thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để các mô hình kinh doanh mới phát triển an toàn, minh bạch.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, nền kinh tế đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật là quy mô vốn đăng ký của doanh nghiệp tăng 37,6% so với năm 2020; thu ngân sách Nhà nước cả giai đoạn ước đạt gần 9,9 triệu tỷ đồng, vượt mục tiêu đề ra và gấp 1,4 lần nhiệm kỳ trước; tổng vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55% so với nhiệm kỳ trước. Thị trường chứng khoán được nâng hạng, quy mô vốn hóa tăng 1,9 lần so với năm 2020; trung tâm tài chính quốc tế và các khu thương mại tự do thế hệ mới được thành lập và đưa vào vận hành.

Bên cạnh kết quả đạt được, với tinh thần "tự soi, tự sửa", Bộ Tài chính nghiêm túc nhìn nhận còn một số điểm nghẽn cần tiếp tục hoàn thiện, gồm: Pháp luật về tài chính - ngân sách chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ; năng lực thực thi chính sách chưa đồng đều, một số vấn đề giải quyết còn chậm, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao; quy mô thị trường vốn chưa tương xứng với tiềm năng, chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu của nền kinh tế.

Hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, 2026-2030 là giai đoạn đất nước tăng tốc, bứt phá, bước vào kỷ nguyên mới nhằm hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Bộ Tài chính nhất trí cao với các mục tiêu, tầm nhìn, định hướng và nhiệm vụ trọng tâm nêu tại dự thảo Nghị quyết, trong đó xác định tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, để hiện thực hóa các mục tiêu đó, dự thảo Nghị quyết xác định nhiệm vụ tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế, trong đó thể chế kinh tế là trọng tâm, là mệnh lệnh đối với ngành Tài chính. Toàn ngành sẽ tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, hành động quyết liệt hơn nữa trong xây dựng và hoàn thiện thể chế. Trọng tâm là 6 nhóm nhiệm vụ:

Một là, tham mưu ban hành toàn bộ các văn bản hướng dẫn các luật, nghị quyết mới được Quốc hội thông qua ngay trong quý I/2026.

Hai là, tham mưu thể chế hóa đầy đủ, kịp thời và triển khai hiệu quả các nghị quyết của Đảng về phát triển các thành phần kinh tế, hiện thực hóa khát vọng phát triển thành hành động và kết quả cụ thể. Đẩy mạnh cơ cấu lại quản trị và vốn tại các doanh nghiệp Nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động. Phát triển kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; hỗ trợ, phát triển, mở rộng thị trường cho kinh tế tập thể, hợp tác xã thu hút và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư nước ngoài.

Ba là, tiếp tục hoàn thiện và thực hiện chính sách tài khoá mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm; phối hợp chặt chẽ, hài hoà với chính sách tiền tệ và chính sách khác để vừa đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cao, vừa đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô.

Tiếp tục tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả đầu tư công, tập trung nguồn lực cho các dự án đột phá, "chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế", quán triệt tư duy "hạch toán kinh tế" trong lựa chọn và thực hiện từng dự án; bảo đảm cả nước không quá 3.000 dự án sử dụng vốn ngân sách Trung ương, nhằm thu hút, dẫn dắt nguồn lực đầu tư của các thành phần kinh tế khác.

Bốn là, phát triển thị trường chứng khoán sâu rộng, hiện đại và hội nhập, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu cho nền kinh tế, thu hút hiệu quả các quỹ đầu tư quốc tế. Tiếp tục hoàn thiện pháp lý cho các mô hình kinh tế, sản phẩm tài chính mới như kinh tế tri thức, kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, trái phiếu xanh, tài sản mã hóa.

Năm là, thường xuyên rà soát và đánh giá tổng thể hiệu quả của các chính sách đã ban hành để kịp thời hoàn thiện theo yêu cầu phát triển, nhằm tháo gỡ dứt điểm các nút thắt; thực hiện hiệu quả quy hoạch với tầm nhìn dài hạn theo hướng tích hợp, tăng cường liên kết vùng, liên kết ngành. Giảm tối đa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh bất hợp lý, bảo đảm môi trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh để tạo động lực phát triển. Hình thành các cực tăng trưởng mạnh, các vùng kinh tế trọng điểm, các đặc khu kinh tế thế hệ mới ngang tầm khu vực và toàn cầu.

Sáu là, tiếp tục tăng cường truyền thông chính sách, tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực thi pháp luật để đưa chính sách vào cuộc sống, tạo sự đồng thuận của người dân, cộng đồng doanh nghiệp, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật, tăng cường kỷ luật thực thi chính sách.

"Ngành Tài chính cam kết không chỉ quản lý tốt những gì đang có, mà sẽ chủ động mở đường sáng tạo, kiến tạo không gian cho những động lực tăng trưởng mới bứt phá, đưa đất nước tiến vào Kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội," Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nói.