Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn trình bày dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Ảnh: quochoi.vn

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Đề cập về sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, dự án Luật được xây dựng theo hướng phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước ở Trung ương và địa phương trong việc xây dựng chính sách, thực hiện chức năng nhiệm vụ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước.

Đồng thời thể chế hóa các nội dung về ứng dụng thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia tại Nghị quyết số 57 và Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị.

Sửa Luật Điện lực: Dự án Luật được xây dựng trên nguyên tắc bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch không tạo cơ chế xin cho, không tạo môi trường nảy sinh hành vi lạm dụng quyền lực hoặc hành vi vi phạm pháp luật khác.

Về cơ chế giá điện, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Dự thảo Luật bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện; bổ sung điều khoản chuyển tiếp về Cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho khách hàng cơ sở lưu trú du lịch.

Đồng thời, dự thảo Luật bám sát hơn định hướng xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng tại Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị (về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045) theo hướng xây dựng "lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện".

Về giá dịch vụ về điện, theo lãnh đạo Bộ Công Thương, dự thảo Luật làm rõ các giá hợp đồng mua bán điện đối với một số loại hình nguồn điện; sửa đổi, bổ sung cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp đối với các dự án điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện và các loại hình điện lực khác theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Dự thảo Luật cũng quy định phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện, giá công suất, tỷ suất lợi nhuận hợp lý, thời hạn áp dụng giá và cơ chế điều chỉnh giá đối với từng loại hình nguồn điện, nguồn điện hỗn hợp và hệ thống lưu trữ điện thực hiện theo quy định của Chính phủ; làm rõ các thành phần cấu thành lên giá dịch vụ về điện để phù hợp thực tiễn, trong đó có thành phần kinh tế ngoài nhà nước đầu tư xây dựng đường dây truyền tải...

Về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới nói chung, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định được đầu tư hệ thống lưu trữ điện; bổ sung quy định về hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên năng lượng mới, năng lượng tái tạo trên lãnh thổ Việt Nam phải có sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền; bổ sung quy định về "Chứng chỉ năng lượng tái tạo" và "Thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo".

Về phát triển điện gió ngoài khơi, Chính phủ đề xuất bổ sung một số quy định về phát triển điện gió ngoài khơi như việc khảo sát điện gió ngoài khơi được thực hiện theo quy định tại Luật Điện lực, bổ sung quy định việc khảo sát phát triển điện gió ngoài khơi phải phù hợp với quy định pháp luật về dầu khí và được thực hiện trước khi lựa chọn nhà đầu tư.

Cùng đó, quy định việc thẩm tra, thẩm định kết quả khảo sát dự án điện gió ngoài khơi; sửa đổi, bổ sung quy định về yêu cầu đối với nhà đầu tư đề xuất khảo sát, đối với đơn vị là nhà thầu trực tiếp thực hiện hoạt động khảo sát; bổ sung bảo đảm đầu tư đối với dự án điện gió ngoài khơi; giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung để bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn và phù hợp với từng thời kỳ phát triển.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày Báo cáo tóm tắt Thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Ảnh: quochoi.vn

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, cách quy định như dự thảo Luật về giá hợp đồng mua bán điện phải "bảo đảm thu hồi đầy đủ" chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư. Do vậy, bà Nguyễn Thanh Hải đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Theo quan điểm của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, việc xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện theo hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu có thể góp phần hạn chế việc đàm phán lại sau đấu thầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao tính minh bạch.

Song, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa kết quả đấu thầu và việc đàm phán hợp đồng sau đấu thầu. Khoản 2 quy định bên mua điện giao kết hợp đồng trên cơ sở giá điện, thời hạn hợp đồng trong hồ sơ dự thầu, trong khi điểm c khoản 3 tiếp tục giao Chính phủ quy định việc đàm phán, giao kết hợp đồng. Do đó, cần xác định rõ các nội dung cơ bản đã được xác lập qua đấu thầu, nhất là giá điện và thời hạn hợp đồng, không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư, trừ các trường hợp và nguyên tắc điều chỉnh đã được xác định trước trong hồ sơ mời thầu, bà Nguyễn Thanh Hải nêu rõ.

Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.

Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), đề nghị bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc để xác định đầy đủ, công bằng các chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống mà các chủ thể tham gia phải chi trả, không chuyển chi phí từ nhóm khách hàng tham gia DPPA sang các khách hàng còn lại, báo cáo thẩm tra nêu.