Toàn cảnh hội thảo.

Chia sẻ tại hội thảo “Thúc đẩy đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP) trong phát triển hạ tầng một số lĩnh vực kinh tế - xã hội” ngày 11/7, Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương Đỗ Ngọc An cho biết, nhu cầu tổng vốn đầu tư toàn xã hội ở Việt Nam bình quân 5 năm 2021 - 2025 chiếm khoảng 32 - 34% GDP.

Tuy nhiên, tỉ trọng vốn đầu tư công bình quân 5 năm chỉ chiếm khoảng 16 - 17% tổng vốn đầu tư toàn xã hội (khoảng 2,9 triệu tỷ đồng). Như vậy vốn đầu tư công không thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu vốn cho đầu tư kinh tế - xã hội; việc huy động các nguồn lực xã hội khác, đặc biệt là nguồn lực khu vực tư đóng vai trò hết sức quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Ông Đỗ Ngọc An dẫn chứng tại nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các quốc gia phát triển như Hàn Quốc, Canada, Pháp .. và những quốc gia đang phát triển như Indonesia, Philippine, Brazil... việc huy động nguồn lực xã hội thông qua phương thức đối tác công tư đã được áp dụng từ lâu và đóng góp đáng kể cho việc phát triển hạ tầng xã hội của mỗi quốc gia.

Từ khi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư được ban hành vào năm 2020, cơ chế PPP đã góp phần thay đổi hình ảnh của các địa phương, cải thiện đáng kể hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị, năng lượng.

"Hàng nghìn tỷ đồng vốn tư nhân đã được huy động để xây dựng quốc lộ, đường cao tốc, nhà máy điện và nhiều dự án góp khác góp phần phát triển kinh tế - xã hội đất nước".

Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương Đỗ Ngọc An

Tuy nhiên, ông Đỗ Ngọc An cũng cho hay, việc triển khai các dự án phát triển hạ tầng xã hội theo phương thức đối tác công tư ở Việt Nam còn gặp nhiều vướng mắc, nút thắt chưa được xử lý triệt để, ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường đầu tư PPP nói chung và việc triển khai các dự án PPP mới.

Số lượng các dự án mới được triển khai theo quy định của Luật PPP vẫn còn hạn chế, đa phần đều là các dự án chuyển tiếp, chủ yếu tập trung trong lĩnh vực giao thông, ít được triển khai trong các lĩnh vực khác. Điều này cho thấy, nguồn lực đầu tư công chưa thực sự phát huy được vai trò dẫn dắt, làm “vốn mồi” để thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân tham gia đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng.

Đóng góp ý kiến tại hội nghị, ông Phạm Duy Nghĩa, Trường đại học Fulbright Việt Nam, chuyên gia tư vấn ADB cho rằng, vướng mắc lớn nhất trong việc triển khai các dự án PPP ở Việt Nam hiện nay là cả Nhà nước lẫn tư nhân không dám làm vì chưa có cơ chế chia sẻ rủi ro.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư nước ngoài cũng rất ít đầu tư vào hạ tầng, chủ yếu là đầu tư lĩnh vực năng lượng bởi đầu tư PPP trong lĩnh vực năng lượng có chính sách rất rõ ràng, không như với các dự án giao thông, đường sá.

Để thúc đẩy PPP, ông Phạm Duy Nghĩa đề xuất Nhà nước thấu hiểu doanh nghiệp cũng như những rủi ro của doanh nghiệp và cùng chia sẻ. Bên cạnh đó, Chính phủ cần có một quyết định chính trị dẫn dắt, giao cho một cơ quan hiểu biết về rủi ro, đánh giá được rủi ro và sẵn sàng có dòng tiền trung, dài hạn để ứng phó với rủi ro.