Đề xuất giảm thuế, phí vận tải để ứng phó xung đột tại Trung Đông

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp, Bộ Xây dựng kiến nghị Bộ Tài chính xem xét các cơ chế hỗ trợ thuế, phí nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp vận tải.

Ảnh minh họa: Vietnam Airlines.

Ngày 16/3, Bộ Xây dựng có báo cáo về tác động của chiến sự Trung Đông đến tình hình vận tải trong nước.

Để bảo đảm cân đối cung cầu, bình ổn giá xăng dầu và giá cước vận tải, đồng thời hỗ trợ các hãng hàng không, doanh nghiệp vận tải biển, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ tiếp tục chỉ đạo triển khai các giải pháp ứng phó với xung đột Trung Đông theo Mục IV Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026. Trong đó, trọng tâm là đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu, duy trì hoạt động ổn định, bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước.

Cùng với đó tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực (như Thái Lan, Trung Quốc) để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện được các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký, cũng như việc mua hàng trong tương lai.

Bộ Xây dựng đề nghị các Bộ: Bộ Công Thương chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí có phương án mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào để duy trì hoạt động và bảo đảm nguồn cung xăng, dầu.

Đồng thời, chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu có phương án ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp vận tải, xây dựng trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu thiếu hụt.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND cấp tỉnh có giải pháp rút ngắn thời gian thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tăng công suất, mở mỏ mới khai thác than để gia tăng nguồn cung than.

Bộ Tài chính nghiên cứu, kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng, dầu trong khoảng thời gian phù hợp để ứng phó với tình hình diễn biến giá xăng, dầu thế giới.

Song song đó, tiếp tục đề xuất các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí cho doanh nghiệp vận tải như giảm 50% phí cất, hạ cánh và điều hành bay trong lĩnh vực hàng không; miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa đối với phương tiện thủy; xem xét đưa nhiên liệu vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp.

Trong trường hợp cần thiết, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp, có Công hàm đến các nước UAE, Arab Saudi và một số nước lân cận đề nghị hỗ trợ khi tàu và thuyền viên Việt Nam có nhu cầu về lương thực nhu yếu phẩm. Hỗ trợ làm việc với các quốc gia, nhà chức trách hàng không quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị cung ứng xăng dầu tiếp cận nguồn hàng và các hãng hàng không Việt Nam được duy trì slot khi có kiến nghị của Bộ Xây dựng.

Hàng không, vận tải biển chịu tác động trực tiếp

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, hoạt động hàng không tiếp tục bị ảnh hưởng do xung đột Trung Đông. Tại Việt Nam, hãng hàng không Qatar Airways (QR) thông báo hủy 6 chuyến bay chở khách trên đường bay TP HCM - Doha và Hà Nội - Doha ngày 17/3, với gần 1.400 hành khách chịu ảnh hưởng.

Hãng hàng không Emirates dự kiến hủy cặp chuyến bay Dubai - TP HCM và chiều ngược lại đến ngày 25/3, trong khi vẫn duytrì các đường bay Hà Nội - Dubai; Dubai - Bangkok - Đà Nẵng và chiếu ngược lại theo lịch trình trước đó.

Hãng hàng không Etihad Airways hiện chỉ khai thác hạn chế sau khi đánh giá toàn diện về an ninh, an toàn. Tuy nhiên, hãng đã khôi phục một số chuyến bay giữa Hà Nội và Abu Dhabi, dự kiến vận chuyển gần 3.000 hành khách trong giai đoạn ngày 14 - 20/3. Riêng ngày 16/3, hãng khai thác hai chuyến bay, phục vụ gần 500 hành khách. Các chuyến bay chở hàng vẫn được duy trì.

Trong khi đó, hãng hàng không Turkish Airlines vẫn khai thác bình thường các chuyến bay chở khách, trong khi các chuyến bay hàng hóa phải điều chỉnh đường bay tại khu vực Trung Đông do tình hình bất ổn chính trị.

Giá nhiên liệu, cước vận tải đồng loạt tăng

Thông tin về giá nhiên liệu, Bộ Xây dựng cho biết giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tại thị trường châu Á (FOB Singapore) hiện dao động khoảng 198 - 200 USD/thùng, cho thấy nguồn cung vẫn ở trạng thái thắt chặt. Thị trường tiếp tục duy trì trạng thái giá đảo (giá mua ngay đắt hơn giá mua sau), phản ánh nhu cầu giao ngay cao trong khi nguồn cung ngắn hạn hạn chế.

Trong lĩnh vực vận tải biển, chỉ số Drewry World Container Index (giá cước vận chuyển container toàn cầu) tăng 10% so với tuần trước đó và tăng 12-15% so với trước thời kỳ xung đột, đạt 2.300-2500 USD/container 40 feet.

Giá cước vận tải Á - Âu tăng trên 20%, lên 2.300 - 2.500 USD/container 40 feet; giá cước Á - Âu (Địa Trung Hải) tăng 10%, lên 3.200 - 3.500 USD/container 40 feet. Drewry (công ty nghiên cứu, tư vấn về vận tải biển và logistics toàn cầu) dự báo giá cước vận tải giao ngay có thể tiếp tục tăng trong các tuần tới.

Theo Drewry, một số hãng tàu lớn như MSC và CMA CGM đã thông báo điều chỉnh tăng giá cước FAK từ ngày 22/3. Bên ạnh đó, nhiều chuyến tàu cung bị hủy, dự kiến 5 chuyến trên tuyến châu Á - châu Âu và 7 chuyến trên tuyến xuyên Thái Bình Dương trong tuần tới.

Drewry cho biết, hiện nhiều hãng tàu thông báo thu phụ thu chiến tranh và phụ thu xăng dầu đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; mức phụ thu phụ thuộc vào tuyến vận tải, hành trình vận tải, quãng đường vận tải và tác động đối với từng tuyến, do vậy mức thu của các hãng tàu là khác nhau.

Hiện có 15 tàu của doanh nghiệp Việt Nam hoạt động tại Trung Đông (trong đó 8 tàu treo cờ Việt Nam), giảm 2 tàu so với tuần trước. Các tàu và thuyền viên đều an toàn, song một số tàu phải neo chờ do điều kiện khai thác bị hạn chế.

Trong nước, giá cước vận tải đường bộ tăng 20 - 30% do giá nhiên liệu tăng cao. Các đơn vị kinh doanh vận tải thực hiện điều chỉnh đều tuân thủ quy định kê khai giá, niêm yết công khai tại bến xe để hành khách lựa chọn. Ngược lại, vận tải đường sắt lại giảm giá vé hành khách 3% và giá cước hàng hóa 4% từ ngày 13/3, nhờ giá dầu diesel giảm nhẹ.