Chiều 29/5, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam.

Tham gia góp ý kiến, đại biểu Nguyễn Lâm Thành - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên cho biết, hiện có khoảng 6 triệu người Việt Nam đang ở nước ngoài và quan điểm của Đảng, Nhà nước là thu hút lực lượng trí thức, tinh hoa người Việt ở nước ngoài về cống hiến cho đất nước.

Do đó, cho phép công dân có hai quốc tịch là hợp lý và cần được khuyến khích. Theo đại biểu, việc mở hành lang pháp lý cho người Việt có hai quốc tịch phù hợp với hội nhập quốc tế, bảo đảm quyền lợi cá nhân và lợi ích đất nước.

Liên quan đến vấn đề tên gọi, quy định người xin quốc tịch phải có tên bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam, đại biểu Lâm Thành cho rằng, một số nước quy định tên phải thuần theo yếu tố quốc gia nhập tịch, như Hàn Quốc, Nhật Bản. Tuy nhiên, nhiều nước cho phép tên vừa mang yếu tố quốc gia nhập tịch, vừa giữ yếu tố truyền thống quốc gia sinh ra.

"Quy định không nên quá cứng nhắc chỉ bằng tiếng Việt mà có thể cho phép tên Việt hóa, bảo đảm hội nhập quốc tế. Ví dụ trong trường hợp cầu thủ nhập tịch Rafaelson Bezerra Fernandes được đổi thành Nguyễn Xuân Son thì mất dấu hiệu nguồn gốc người nhập tịch. Vì vậy, cần cân nhắc quy định để vừa phù hợp thông lệ quốc tế, vừa thuận lợi cho công tác quản lý, dễ nhận diện nguồn gốc người nhập tịch qua tên gọi," đại biểu Lâm Thành đề xuất.

ĐBQH Nguyễn Lâm Thành - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Media Quốc hội.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Bình cũng kiến nghị, Nhà nước cần quan tâm đến nguyện vọng của bà con Việt Nam ở nước ngoài. Trong bối cảnh hiện nay, với những nghị quyết rất đúng đắn của Đảng và Nhà nước, nhiều người Việt ở nước ngoài đang rất hào hứng xin nhập quốc tịch và mong muốn làm việc tại Việt Nam.

Tuy nhiên, đại biểu Thân bày tỏ băn khoăn, nếu người nước ngoài muốn nhập quốc tịch Việt Nam, tại sao lại bắt họ phải dùng tên tiếng Việt?

"Đó là nguyện vọng của họ, kể cả tên nước ngoài cũng không vấn đề gì. Ví dụ như cầu thủ Nguyễn Xuân Son, nếu bắt phải đổi tên như vậy thì không ổn. Tôi nghĩ nên để họ giữ nguyên tên gốc, hoặc nếu họ muốn đổi tên Việt Nam thì đó là quyền của họ, không nên bắt buộc," ông Thân nêu quan điểm.

Giải trình ý kiến các đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, việc sửa đổi Luật Quốc tịch lần này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới, các Chỉ thị 40, 45 của Ban Chấp hành Trung ương, cũng như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về tên bằng tiếng Việt hoặc tên dân tộc thiểu số, nhiều đại biểu đề nghị cho phép người nhập quốc tịch giữ nguyên tên, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng đây là ý kiến hợp lý và sẽ tiếp thu để báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh. Ảnh: Media Quốc hội.

Về mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết, dự thảo luật quy định, một số nhóm đối tượng như người ứng cử, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ theo nhiệm kỳ; người làm việc trong các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương và địa phương; người làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập; người làm trong các tổ chức cơ yếu; người tham gia lực lượng vũ trang… phải chỉ có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam và phải thường trú tại Việt Nam.

Tuy nhiên, trong dự thảo cũng có quy định linh hoạt "trừ trường hợp có lợi cho Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và không gây phương hại đến lợi ích quốc gia". Nội dung này giao Chính phủ quy định chi tiết.

Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh, vấn đề quốc tịch mang tính chính trị pháp lý sâu sắc. Luật Quốc tịch xuyên suốt vẫn duy trì nguyên tắc một quốc tịch. Song, để thu hút người gốc Việt và những người có trình độ cao về phục vụ phát triển đất nước, dự thảo nới lỏng điều kiện, thông thoáng hơn trong việc nhập tịch. Tuy nhiên, một số lĩnh vực đặc thù yêu cầu điều kiện chặt chẽ hơn.

Chính vì vậy, luật quy định cụ thể với nhóm đối tượng nêu trên, nhưng cũng có sự linh hoạt phù hợp với tư duy đổi mới, đảm bảo quyền chủ quyền quốc gia tuyệt đối về quốc tịch.

"Ví dụ như vấn đề công chức, viên chức, Chính phủ sẽ quy định chi tiết theo hướng không để sót những người có sự đóng góp cho Việt Nam. Thế nhưng chúng ta cũng không thể quy định hết tất cả những điều khoản hoặc là những căn cứ, điều kiện chi tiết ngay trong điều luật này," Bộ trưởng Tư Pháp cho hay.