Đến năm 2030, Việt Nam phát triển khoảng 10 mặt hàng nội địa giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa. Ảnh minh họa: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn vừa ký ban hành Quyết định số 2433/QĐ-BCT phê duyệt Đề án “Phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045”.

Đề án cho biết, việc phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; đảm bảo vận hành theo nguyên tắc thị trường, tiệm cận thông lệ quốc tế, bảo đảm công khai, minh bạch, an toàn, hiệu quả, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhà nước thực hiện quản lý, giám sát thống nhất trên cơ sở khung pháp lý đồng bộ, ổn định. Các bộ, ngành tập trung ưu tiên nguồn lực hỗ trợ phát triển nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả hoạt động của thị trường giao dịch hàng hóa.

Một trong những mục tiêu của đề án là phấn đấu xây dựng thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam có vị thế trong khu vực, từng bước hình thành giá tham chiếu đối với một số hàng hóa chủ lực. Từ đó, góp phần phát triển trung tâm tài chính và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, chuyển đổi xanh đến năm 2045.

Thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh sẽ được phát triển theo lộ trình phù hợp, kết hợp cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; ưu tiên hoàn thiện thể chế, hạ tầng và phát triển sản phẩm cơ bản trong giai đoạn đầu. Đồng thời từng bước xây dựng các chính sách, cơ chế phù hợp để cấp chứng chỉ, xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế và phát triển của thị trường.

Thị trường này được phát triển gắn với thị trường hàng hóa vật chất, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, khuyến khích sự tham gia của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, bảo đảm sự phát triển bền vững của thị trường hàng hóa, thu hút nguồn lực đầu tư, đóng góp vào ngân sách Nhà nước.

Đến năm 2030, có 10 mặt hàng nội địa được giao dịch

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh thống nhất, đồng bộ toàn bộ hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế; hạ tầng được hoàn thiện, vận hành đồng bộ; hình thành cơ chế thanh toán bù trừ tập trung phù hợp chuẩn mực quốc tế.

Các sản phẩm giao dịch được mở rộng và chuẩn hóa, trong đó ưu tiên các mặt hàng có lợi thế cạnh tranh và có xuất xứ Việt Nam. Khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa. Khối lượng giao dịch trên thị trường đạt khoảng 8 - 10 triệu hợp đồng/năm. Thu hút khoảng 300 – 500 doanh nghiệp tham gia, tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và doanh nghiệp quy mô lớn trong các ngành hàng chủ lực. Qua đó, nâng tỷ lệ doanh nghiệp thuộc nhóm này sử dụng công cụ phái sinh lên khoảng 20 - 30%.

Đến năm 2045, phấn đấu đưa thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh Việt Nam trở thành một trong những thị trường có quy mô và mức độ kết nối cao trong khu vực Đông Nam Á.

Thời điểm này, thị trường sẽ được vận hành đầy đủ, hiện đại, gắn chặt với thị trường hàng hóa thực; khung pháp lý và quản trị rủi ro tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Đồng thời hình thành 3 - 5 mặt hàng chủ lực của Việt Nam có vai trò tham chiếu giá trong nước và tham gia định hình giá khu vực.