Phó Thủ tướng Lê Minh Khái. Ảnh VGP

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái cho biết, tháng 6/2023, FATF đã đưa Việt Nam vào Danh sách giám sát tăng cường hay còn gọi là Danh sách Xám.

Đồng thời đưa ra 17 khuyến nghị hành động đối với Việt Nam để giải quyết các thiếu hụt trong cơ chế phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Về việc này, Chính phủ Việt Nam đã có cam kết gửi Chủ tịch FATF thực hiện kế hoạch hành động do FATF khuyến nghị với thời gian thực hiện là trong 2 năm.

Khi bị FATF đưa vào Danh sách Xám, sẽ có những bất lợi trong đánh giá của quốc tế nói chung, đặc biệt là liên quan đến hoạt động kinh tế, thương mại, đầu tư, hợp tác quốc tế của Việt Nam.

"Chúng ta hội nhập thì phải đáp ứng các yêu cầu theo chuẩn mực chung quốc tế đặt ra. Để gỡ khỏi Danh sách Xám phải có nhiều giải pháp, thực hiện kế hoạch hành động quốc gia. Trong đó, công việc khó khăn và phức tạp nhất là hoàn thiện thể chế", Phó Thủ tướng khẳng định.

Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu của FATF đối với rất cấp bách, thời gian để thực hiện rất ngắn, nếu không chủ động, thực hiện không hiệu quả thì tình hình sẽ rất phức tạp.

Bị đưa vào Danh sách Xám có tác động rất lớn đối với nền kinh tế

Tại hội nghị, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng đã chỉ ra những tác động tiêu cực khi Việt Nam bị FATF đưa vào danh sách xám.

"Hôm qua, một ngân hàng thương mại của Nhà nước đã báo cáo một số chính sách, quan hệ của ngân hàng này với nước ngoài đã bị siết", ông Dũng thông tin.

Ông Dũng cũng điểm ra hàng loạt tác động tiêu cực có thể xảy ra như tăng chi phí các khoản vay, cho vay đối với Việt Nam, chi phí hoạt động đầu tư, thương mại, dẫn đến giảm dòng vốn FDI do các nhà đầu tư có tâm lý e ngại, thận trọng.

Việc vay vốn ưu đãi từ các tổ chức quốc tế (Quỹ Tiền tệ quốc tế - IMF, Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á...) không dễ dàng như trước vì có thể thêm các điều kiện ràng buộc việc chấp hành các quy tắc phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố. Điều này dẫn đến phải chuyển hướng sang các khoản vay thương mại với các điều kiện cao hơn, nhất là về lãi suất.

Ông Dũng cho biết, theo ước tính của IMF, phần lớn các quốc gia bị giảm vốn đầu tư vào khi nằm trong Danh sách Xám của IMF (trung bình 7,6% GDP, trong đó vốn FDI giảm 3% GDP, vốn qua hệ thống ngân hàng giảm 2% GDP, qua hệ thống tài chính phi ngân hàng giảm 2,4% GDP).

Bên cạnh đó, có mặt trong danh sách này có thể làm giảm vị thế chính trị, ảnh hưởng danh tiếng, hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế; tác động tiêu cực đến hoạt động đối ngoại, hệ thống tài chính ngân hàng.

Những hệ quả cụ thể đối với nền kinh tế được dẫn chứng từ câu chuyện của Pakistan, nước này có thể đã thiệt hại khoảng 37 tỷ USD khi nằm trong danh sách xám giai đoạn 2008-2019, ông Dũng lấy ví dụ.

"Việt Nam sẽ bị đưa vào danh sách các nước có rủi ro về rửa tiền cao của Liên minh châu Âu và có nguy cơ bị đưa vào Danh sách Đen nếu không chứng minh được việc hợp tác thực hiện các khuyến nghị của FATF với những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khiến các doanh nghiệp tăng chi phí kinh doanh hoặc thậm chí ngừng hoạt động kinh doanh tại các quốc gia", ông Phạm Tiến Dũng cảnh báo.

Chia sẻ đây là việc mới, khó, "không trường lớp nào dạy", Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng mong các bộ, ngành hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước thực hiện nhiệm vụ này. Đây là nhiệm vụ chung của quốc gia, không phải của riêng Ngân hàng Nhà nước.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo phòng, chống rửa tiền để - Ảnh: VGP

Thực hiện tốt các khuyến cáo của FATF mang lại lợi ích lâu dài

Từng dự cuộc họp với đoàn APG vào làm việc với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng chia sẻ với ý kiến của Ngân hàng Nhà nước, cho rằng khối lượng công việc rất lớn, "đồ sộ" mà Việt Nam phải hoàn thành.

Từ góc độ Bộ Ngoại giao, bà Hằng cho hay, cơ chế FATF là cơ chế các nước G7 đặt ra với các tiêu chuẩn quốc tế về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố. Chúng ta phải xác định việc thực hiện các cam kết để ra khỏi Danh sách Xám là vấn đề mang tính chất kỹ thuật và pháp lý rất cao, đòi hỏi phải có biện pháp thực chất.

Ngày 18/8, Liên minh châu Âu cũng chính thức đưa Việt Nam vào Danh sách Xám. Bên cạnh hệ lụy vào Danh sách Xám của FATF, riêng hệ lụy với EU cũng không nhỏ, vì quan hệ kinh tế thương mại, tài chính, ngân hàng của Việt Nam với các nước EU rất lớn.

"Các nước rất coi trọng vấn đề này và thực hiện rất nghiêm túc thì trong vòng hai năm mới có thể ra khỏi danh sách này. Có những nước làm chưa nghiêm túc, 5 năm vẫn chưa ra khỏi danh sách", bà Hằng chia sẻ.

Bà Hằng cũng đóng góp ý kiến vào kế hoạch hành động, nhấn mạnh, công tác vận động, hợp tác quốc tế, vận động chính trị ngoại giao để tranh thủ thêm sự ủng hộ của các nước trong vấn đề này là rất cần thiết, là biện pháp bổ trợ.

Trên cơ sở thực hiện tốt cam kết mới có "vốn liếng" để đi vận động. Bà Hằng đề nghị Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan có kế hoạch hoạt động vận động, Bộ Ngoại giao sẽ tích cực phối hợp trong vận động các đối tác quốc tế.

Trong vòng 2 năm phải đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách Xám

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái đặt ra yêu cầu với Ban Chỉ đạo: Quyết liệt triển khai mọi biện pháp để trong vòng 2 năm đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách Xám.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế theo khuyến cáo của FATF không chỉ vì mục tiêu ra khỏi Danh sách giám sát tăng cường, mà còn có ý nghĩa rất thiết thực trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền, hoàn thiện môi trường pháp lý chung để phòng, chống tội phạm, trong đó có công tác phòng, chống tham nhũng. Đây là công việc có ý nghĩa lâu dài cho lợi ích chung.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành phải hành động phải quyết liệt, phải căn cứ vào chức năng nhiệm vụ của từng bộ, ngành để giao nhiệm vụ cho khả thi, với nguyên tắc một việc chỉ một cơ quan chủ trì, các đơn vị khác phối hợp chặt chẽ.

Phó Thủ tướng Lê Minh Khái giao Ngân hàng Nhà nước chủ trì phối hợp với bộ, ngành liên quan rà soát, hoàn thiện dự thảo kế hoạch, các cam kết của Việt Nam theo chỉ định của FATF để sớm trình Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Đồng thời, sớm trình Chính phủ phê duyệt báo cáo đánh giá rủi ro về rửa tiền, tài trợ khủng bố, ban hành kế hoạch hành động của quốc gia về giải quyết rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố cho giai đoạn tiếp theo.

Rà soát đánh giá việc thực hiện Quyết định 941 về Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống rửa tiền, những nhiệm vụ năm 2023 chưa hoàn thành phải đẩy nhanh trong thời gian tới.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ Công an đẩy mạnh công tác điều tra rửa tiền, nguồn của tội phạm rửa tiền phù hợp với rủi ro rửa tiền đã được xác định trong báo cáo. Viện Kiểm sát, Tòa án nhân dân tối cao phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an đẩy mạnh hoạt động tư pháp, truy tố, xét xử liên quan đến tội rửa tiền, tài trợ khủng bố.

Ngân hàng Nhà nước cùng các Bộ đẩy mạnh tuyên truyền, chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra các đối tượng và báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố theo chương trình hành động, để các tổ chức quốc tế thấy được nỗ lực của Việt Nam trong phòng, chống tội phạm.