Ảnh minh hoạ: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Theo Báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn năm 2026 đã được Quốc hội giao là 1,08 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay và cao hơn khoảng 175.000 tỷ đồng so với kế hoạch vốn năm 2025. Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 1,01 triệu tỷ đồng (còn lại khoảng 79.700 tỷ đồng, chiếm 7,4% tổng kế hoạch Quốc hội giao).

Đến hết tháng 5/2026, các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là hơn một triệu tỷ đồng. Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương các địa phương giao tăng (13.325,9 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 990.711,2 tỷ đồng, đạt 97,8% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.

Tính đến hết tháng 5/2026, số vốn chưa phân bổ chi tiết là 22.732,2 tỷ đồng của 12 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương (chiếm 2,2% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao) chủ yếu đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục đầu tư dẫn tới chưa đảm bảo điều kiện bố trí kế hoạch vốn cho các dự án; một số bộ, cơ quan đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn để điều chuyển cho bộ, ngành, địa phương có nhu cầu sử dụng.

Về tình hình giải ngân, vốn giải ngân từ đầu năm đến hết ngày 31/5/2026 là 219.358,8 tỷ đồng, đạt 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 70.643,8 tỷ đồng, đạt 19,4%; vốn ngân sách địa phương là 148.715,1 tỷ đồng, đạt 22,9% so với kế hoạch.

Đánh giá về khó khăn vướng mắc, trên cơ sở báo cáo của các bộ, cơ quan và địa phương, một số khó khăn vướng mắc chủ yếu ảnh hưởng tiến độ giải ngân được Bộ Tài chính nhận diện như sau:

Thứ nhất, tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công; giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt, làm phát sinh chênh lệch chi phí, dẫn đến phải thực hiện điều chỉnh hợp đồng; cùng với khó khăn trong công tác GPMB liên quan đến việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù, chưa thể triển khai thi công theo kế hoạch.

Thứ hai, thời điểm những tháng đầu năm, các chủ đầu tư thường đang tập trung thực hiện các bước thiết kế, lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và tổ chức lựa chọn nhà thầu; do đó khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh chưa nhiều.

Thứ ba, việc lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện, cùng với chất lượng CBĐT các dự án chưa tốt, dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn, làm chậm tiến độ triển khai.

Thứ tư, năng lực, trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu vẫn còn hạn chế, chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công; một số xã, phường thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Về giải pháp để thúc đẩy giải ngân đầu tư công, theo Bộ Tài chính, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại Thông báo số 213/TB-VPCP ngày 25/4/2026 về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Trong đó, lưu ý tập trung thực hiện ngay một số các nhiệm vụ như sau:

Thứ nhất, tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu các bộ, cơ quan, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết.

Thứ hai, về giải phóng mặt bằng và nguyên vật liệu; Bộ Xây dựng chủ động đôn đốc, phối hợp với địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, bình ổn giá vật liệu xây dựng, dự báo biến động giá cả để kịp thời xử lý theo thẩm quyền.

Thứ ba, khắc phục các tồn tại trong công tác cán bộ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm. Có giải pháp sắp xếp bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại các xã, phường, nhất là đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Thứ tư, nghiêm túc triển khai nhập đầy đủ dữ liệu số về tình hình giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính theo đúng hướng dẫn và thời gian quy định tại công văn số 1780/BTC-PTHT ngày 11/2/2026 của Bộ Tài chính về cung cấp thông tin, dữ liệu về các chỉ số giải ngân vốn đầu tư công để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công.