Đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn ĐBQH TP Đồng Nai. Ảnh: Media Quốc hội.

Chuyển kết quả cải cách thành lợi ích thiết thực

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, ngày 12/11, chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn ĐBQH Đồng Nai) dẫn báo cáo của Bộ cho biết đã cắt giảm, đơn giản hóa 87,3% thủ tục hành chính và giảm 53,52% chi phí tuân thủ.

Tuy nhiên, theo đại biểu, thước đo của cải cách chính là sự thuận lợi và chi phí thực tế của doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục.

Từ đó, đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ để kết quả cải cách thực sự chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đại biểu cũng đặt câu hỏi về các giải pháp đột phá và cam kết cụ thể để doanh nghiệp cảm nhận rõ môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn trong năm 2027 và những năm tiếp theo.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ giao cho các bộ, ngành. Qua quá trình cải cách, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, trong khi chi phí thực hiện thủ tục giảm 55%.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục theo hướng thông thoáng, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý, tạo điều kiện thuận lợi để người dân và doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo Bộ trưởng, các thủ tục gia nhập thị trường ngày càng được đơn giản hóa; việc khai, nộp và quyết toán thuế cũng được hỗ trợ thông qua các nền tảng số, trong đó có eTax Mobile.

Các thủ tục sẽ tiếp tục được cải tiến theo hướng đơn giản, thân thiện hơn với người sử dụng. Cùng với chuyển đổi số, ngành tài chính chú trọng bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu, đáp ứng yêu cầu chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Bộ trưởng cho biết các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đang được cải thiện, từ tiếp cận đất đai đến nguồn vốn. Trong lĩnh vực thuế, các điều chỉnh về ngưỡng doanh thu và phương pháp tính thuế được hướng tới mục tiêu tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội.

Nghiên cứu tiếp tục giảm thuế VAT trong năm 2027

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) chất vấn về tình trạng số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh. Đại biểu đồng thời đề nghị Bộ trưởng cho biết định hướng của Chính phủ đối với việc kéo dài chính sách giảm thuế giá trị gia tăng sang năm 2027, khi chính sách hiện hành hết hạn vào ngày 31/12/2026.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết trong 9 tháng đầu năm, có khoảng 172.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đạt hơn 222.000.

Theo phân tích của Bộ Tài chính, trong số doanh nghiệp rút khỏi thị trường, khoảng 50% tạm ngừng kinh doanh, 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang làm thủ tục chấm dứt hoạt động.

Ở chiều ngược lại, những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm nghĩa vụ thuế, thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính đã góp phần hỗ trợ doanh nghiệp gia nhập thị trường. Cùng với số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, vốn đăng ký tăng 58% so với cùng kỳ.

Phân tích sâu hơn về nhóm doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, giải thể, Bộ trưởng cho biết khoảng 90% hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ; khoảng 89% không phát sinh doanh thu trong năm 2026. Bên cạnh đó, 74% số doanh nghiệp đã không hoạt động từ trước năm 2026.

Theo Bộ trưởng, việc doanh nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trường là diễn biến bình thường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, bởi có doanh nghiệp thành công nhưng cũng có doanh nghiệp thất bại.

Trong môi trường kinh doanh thông thoáng, thủ tục gia nhập thị trường tương đối đơn giản. Tuy nhiên, quá trình rút khỏi thị trường còn gắn với việc hoàn thành các nghĩa vụ tài chính. Ngoài nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước, thuế và bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp còn phải xử lý nghĩa vụ với nhà cung cấp và ngân hàng cho vay.

Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính đã chỉ đạo làm sạch mã số thuế. Đối với doanh nghiệp đã hoàn tất việc này và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thủ tục rút khỏi thị trường chỉ mất một ngày.

Về việc tiếp tục giảm 2 điểm phần trăm thuế suất VAT, từ 10% xuống 8%, Bộ trưởng cho biết Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đánh giá kỹ, đồng thời rà soát khuôn khổ pháp lý cho hoạt động đầu tư, kinh doanh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Quá trình nghiên cứu cần bám sát diễn biến thị trường, nhất là giá xăng dầu và nguyên vật liệu, để có giải pháp kịp thời, phù hợp. Đồng thời, các chính sách phải bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trên 10% và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng). Ảnh: Media Quốc hội.

Mở cơ hội tham gia chuỗi cung ứng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tham gia chất vấn, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho biết Đảng đã có các chủ trương, định hướng phát triển đối với cả ba khu vực: kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Tuy nhiên, sự liên kết giữa các khu vực vẫn còn hạn chế, nhất là khả năng tham gia của doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa vào các chuỗi giá trị lớn và chuỗi giá trị toàn cầu.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ những cơ chế, chính sách sẽ tham mưu cho Chính phủ nhằm tăng cường liên kết, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết đây cũng là vấn đề Bộ Tài chính trăn trở. Việc sửa đổi Luật Đầu tư hướng tới điều chỉnh chính sách hỗ trợ, gắn với mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và kết quả đầu ra cụ thể của doanh nghiệp FDI, qua đó thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước.

Cùng với đó, cần có chính sách để doanh nghiệp Nhà nước và các doanh nghiệp lớn phát huy vai trò dẫn dắt, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và chuỗi cung ứng.

Bộ trưởng nhấn mạnh bản thân doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng phải nỗ lực vươn lên, làm chủ công nghệ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực mà doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI có nhu cầu, đặc biệt là công nghiệp hỗ trợ.

Theo Bộ trưởng, Việt Nam hiện có khoảng 1,08 triệu doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp nhỏ chiếm khoảng 98,4%; khoảng 76% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ. Vì vậy, cần có cơ chế khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo.

Về kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính đã làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp lớn, trong đó có Samsung. Bộ yêu cầu Samsung khi đầu tư tại Việt Nam cần kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học trong nước để đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; đồng thời lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng.

Theo Bộ trưởng, Samsung sẵn sàng hợp tác và đã nhiều lần dành kinh phí cho các hoạt động kết nối với doanh nghiệp trong nước, bao gồm đào tạo, hỗ trợ quản trị quy trình và kiểm tra sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của tập đoàn.

Bộ trưởng tin tưởng những đổi mới về chính sách và nỗ lực từ phía doanh nghiệp sẽ giúp tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước với các doanh nghiệp FDI, phù hợp với mục tiêu đặt ra khi sửa đổi Luật Đầu tư.