Trung tâm TP Thái Nguyên ngập trong nước lũ năm 2025. Ảnh: TTXVN.

Tại lớp tập huấn về kỹ năng tác nghiệp trong thiên tai chiều ngày 15/5 do Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp với CTCP Acecook Việt Nam tổ chức, các nhà báo, phóng viên đã cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm thực tế trong việc duy trì dòng thông tin liên tục, an toàn về thiên tai đến cộng đồng.

Chương trình nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia về phòng, chống thiên tai năm 2026.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho rằng, trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, bất thường và khó lường, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền, cảnh báo sớm và định hướng dư luận xã hội.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Theo ông Tiến, trong các tình huống mưa bão, lũ lụt, sạt lở hay thiên tai khẩn cấp, người dân cần nhất là những thông tin nhanh chóng, chính xác và đáng tin cậy để kịp thời sơ tán, phòng tránh và bảo vệ bản thân. Khi đó, đội ngũ phóng viên chính là cầu nối quan trọng đưa thông tin cảnh báo đến cộng đồng kịp thời, trách nhiệm.

Ông Tiến cũng ghi nhận nhiều phóng viên đã bám sát hiện trường, đồng hành cùng lực lượng phòng, chống thiên tai và chính quyền địa phương để phản ánh thực tế, chuyển tải cảnh báo cần thiết và lan tỏa tinh thần sẻ chia tới người dân vùng bị ảnh hưởng. Nhiều thông tin từ báo chí đã góp phần hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành và nâng cao nhận thức cộng đồng trong phòng, chống thiên tai.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, phía sau mỗi bản tin từ vùng thiên tai là nhiều nguy cơ và áp lực mà phóng viên phải đối mặt như thời tiết khắc nghiệt, địa hình nguy hiểm và yêu cầu tác nghiệp liên tục để bảo đảm dòng thông tin không bị gián đoạn.

Vì vậy, kỹ năng tác nghiệp an toàn được xem là yếu tố quan trọng để duy trì hoạt động báo chí hiệu quả, chính xác và có trách nhiệm trong thiên tai.

Việc trang bị kỹ năng đánh giá hiện trường, nhận diện nguy cơ, sử dụng thiết bị bảo hộ, phối hợp với lực lượng chức năng cũng như xử lý các tình huống khẩn cấp là hết sức cần thiết. Điều đó không chỉ giúp bảo vệ an toàn cho chính các phóng viên, mà còn góp phần nâng cao chất lượng thông tin, hạn chế rủi ro phát tán thông tin thiếu kiểm chứng trong bối cảnh thiên tai diễn biến phức tạp.

Báo chí giữ vai trò tuyến đầu trong cảnh báo và ứng phó thiên tai

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí cho biết, trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường và tin giả trên mạng xã hội dễ gây hoang mang dư luận, báo chí cần tiếp tục giữ vai trò then chốt trong công tác thông tin, cảnh báo và định hướng xã hội.

Theo ông Lợi, báo chí chính thống là cầu nối thông tin thiết yếu giữa cơ quan chức năng và người dân. Trước thiên tai, báo chí góp phần cảnh báo sớm, nâng cao nhận thức cộng đồng; trong thiên tai, cung cấp thông tin kịp thời, hướng dẫn kỹ năng ứng phó và kết nối hoạt động hỗ trợ; sau thiên tai, phản ánh công tác khắc phục hậu quả, động viên người dân và kiến nghị chính sách phù hợp.

Thống kê của Cục Báo chí cho thấy, từ ngày 1/1 đến 14/5/2026, cả nước có 13.253 tin, bài về phòng chống thiên tai được đăng tải. Trong đó, báo và tạp chí điện tử chiếm 5.978 tin, bài (45,11%), các trang thông tin điện tử chiếm 7.275 tin, bài (54,89%).

Ông Lợi nhấn mạnh, một trong những vai trò quan trọng hàng đầu của báo chí là cảnh báo và dự báo sớm theo tiêu chí “Kịp thời - chính xác - dễ hiểu”. Báo chí cần truyền tải nhanh các dự báo về mưa bão, lũ lụt, sạt lở từ cơ quan chuyên môn, đồng thời diễn giải thuật ngữ khoa học bằng ngôn ngữ gần gũi, sử dụng bản đồ, đồ họa trực quan để người dân dễ tiếp cận.

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.

Trong giai đoạn khẩn cấp, báo chí đóng vai trò “Đồng hành - hướng dẫn - kết nối”, cập nhật tình hình thực tế, phổ biến kỹ năng an toàn và lan tỏa tinh thần tương trợ trong cộng đồng. Sau thiên tai, báo chí tiếp tục phản ánh nỗ lực tái thiết, góp phần ổn định đời sống và củng cố niềm tin xã hội.

Ông Lợi cũng lưu ý tình trạng lan truyền tin giả trong thiên tai như thông tin sai về bão, lũ, động đất, vỡ đập; sử dụng hình ảnh cũ, cắt ghép clip, livestream gây hoang mang hoặc giả mạo thông báo của cơ quan chức năng.

Để hạn chế tác động tiêu cực, cơ quan quản lý báo chí cần tăng cường theo dõi thông tin trên báo chí và mạng xã hội, kịp thời định hướng dư luận, phối hợp cung cấp nguồn tin chính thống và xử lý nghiêm các hành vi đăng tải thông tin sai sự thật.

Tác nghiệp giữa thiên tai: Ưu tiên an toàn và duy trì dòng thông tin liên tục