Biến động địa chính trị đẩy giá phân bón thế giới tăng mạnh

Cuối tháng 2/2026, căng thẳng tại Trung Cận Đông bùng phát khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu tại Iran. Xung đột kéo dài đến giữa tháng 3/2026 mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với xuất khẩu dầu khí và phân bón của khu vực.

Trung Đông hiện chiếm khoảng 35 - 40% tổng lượng ure xuất khẩu toàn cầu, trong đó Iran là một trong những quốc gia xuất khẩu lớn của khu vực. Việc nhiều cơ sở sản xuất dầu khí và phân đạm tại Trung Đông phải giảm hoặc tạm ngừng sản xuất đã khiến nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp đáng kể.

Trong bối cảnh đó, giá năng lượng và phân bón trên thế giới đồng loạt tăng mạnh. Chỉ trong nửa đầu tháng 3/2026, giá ure quốc tế đã tăng bình quân khoảng 50%, kéo theo giá phân bón tại nhiều thị trường, trong đó có Việt Nam chịu áp lực tăng theo.

Nguồn cung trong nước dồi dào, đảm bảo ổn định thị trường

Mặc dù thị trường quốc tế biến động mạnh, thị trường phân bón trong nước vẫn duy trì được sự ổn định nhờ năng lực sản xuất nội địa đã vượt nhu cầu tiêu thụ. Hệ thống các nhà máy sản xuất ure, NPK và phân lân trong nước hiện hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu của ngành nông nghiệp, mà còn có dư địa phục vụ xuất khẩu.

Một trong những doanh nghiệp chủ lực của ngành phân bón Việt Nam, PVFCCo – Phú Mỹ đang hoạt động sản xuất ổn định và liên tục nhằm đảm bảo nguồn cung cho thị trường. Sau khi hoàn thành bảo dưỡng tổng thể vào cuối tháng 1/2026, Nhà máy Đạm Phú Mỹ đã nhanh chóng vận hành trở lại ở mức công suất tối đa để bù đắp sản lượng trong thời gian dừng máy.

Nhờ đó, sản lượng ure của nhà máy trong quý 1/2026 đã vượt kế hoạch gần 25%, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung dồi dào cho thị trường trong nước trong giai đoạn bất ổn này.

Giá phân bón trong nước vận hành theo cơ chế thị trường

Thị trường phân bón Việt Nam có mối liên hệ chặt chẽ với thị trường quốc tế do chịu tác động trực tiếp từ giá năng lượng, hoạt động xuất nhập khẩu và tính mở của thị trường. Vì vậy, mặt bằng giá phân bón trong nước khó có thể tách rời hoàn toàn khỏi xu hướng chung của thế giới.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá quốc tế tăng mạnh, mặt bằng giá phân bón trong nước vẫn được giữ ở mức hợp lý, vừa đảm bảo lợi ích cho người nông dân, vừa tránh tình trạng chênh lệch giá quá lớn so với khu vực có thể dẫn đến hiện tượng đầu cơ, găm hàng và gây mất cân đối cung cầu.

Việc vận hành theo cơ chế thị trường, đồng thời có sự phối hợp điều tiết phù hợp, cũng giúp các doanh nghiệp duy trì hiệu quả sản xuất kinh doanh, đảm bảo hoạt động ổn định và tạo nền tảng cho việc cung ứng lâu dài, bền vững cho ngành nông nghiệp.

Tận dụng cơ hội xuất khẩu, nâng cao hiệu quả sản xuất

Với năng lực sản xuất hiện nay, các doanh nghiệp phân đạm trong nước không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu nội địa mà còn có khả năng tham gia thị trường xuất khẩu với sản lượng ước trên 700.000 tấn mỗi năm. Trong những giai đoạn giá phân bón quốc tế ở mức cao, việc đẩy mạnh xuất khẩu sẽ góp phần tối ưu công suất vận hành, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và gia tăng giá trị cho ngành.

Đối với PVFCCo – Phú Mỹ, việc duy trì hoạt động ổn định, an toàn và hiệu quả của Nhà máy Đạm Phú Mỹ không chỉ đảm bảo nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp trong nước mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động, linh hoạt tham gia thị trường quốc tế khi điều kiện thuận lợi, qua đó góp phần gia tăng nguồn thu ngoại tệ và nâng cao vị thế của phân bón Việt Nam trên thị trường khu vực.

Trong thời gian tới, PVFCCo – Phú Mỹ sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng và phân bón thế giới, chủ động xây dựng các kịch bản điều hành sản xuất – kinh doanh, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhằm đảm bảo cân đối cung – cầu, ổn định thị trường trong nước.

Song song đó, doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát huy tối đa năng lực sản xuất của các nhà máy, hướng tới mục tiêu phục vụ hiệu quả cho phát triển nông nghiệp, an ninh lương thực và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế đất nước.