 |
| Ảnh minh họa. Nguồn: Tập đoàn Hoà Phát |
Trong báo cáo phát hành ngày 25/5, VNDirect nhận định ngành thép đang có nhiều yếu tố thuận lợi. “Ngành thép trong nước sẽ tăng trưởng mạnh 8-10%, với tổng sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 33-34 triệu tấn,” đơn vị phân tích dẫn dự báo của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA).
Yếu tố thuận lợi đầu tiên là hưởng lợi từ hoạt động xây dựng sôi động trong nước. Theo đơn vị phân tích, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng chưa từng có, mở đường cho một chu kỳ đầu tư 2026 - 2030 đầy tham vọng. Ngân sách đầu tư công dự kiến tăng khoảng 2,5 lần, với tổng vốn giải ngân có thể đạt khoảng 8,51 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới.
Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đã được triển khai như đường sắt cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, hệ thống metro tại Hà Nội và TP HCM cùng hàng loạt dự án đường bộ lớn, qua đó nhiều khả năng sẽ tạo ra làn sóng nhu cầu mạnh mẽ đối với vật liệu xây dựng trong trung hạn.
Thứ hai là thị trường bất động sản nhà ở đang trên đà phục hồi bền vững. Thống kê của VNDirect cho thấy, năm 2025, có tổng cộng 301 dự án được phê duyệt mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, với số lượng phê duyệt tăng tốc từ quý 2 trở đi, phản ánh tiến triển tích cực trong quá trình tháo gỡ vướng mắc pháp lý. Khung pháp lý minh bạch hơn đã giúp khơi thông nguồn cung dự án và cải thiện niềm tin của các chủ đầu tư.
Đà phục hồi này còn được thể hiện qua tổng giá trị presales (giá trị các đơn hàng được ghi nhận trong giai đoạn tiền bán hàng) tăng mạnh, với tổng giá trị presales của các doanh nghiệp trong phạm vi theo dõi của VNDirect tăng 110% so với năm 2024.
“Chúng tôi kỳ vọng xu hướng này sẽ tiếp tục duy trì trong giai đoạn 2026-2027 nhờ quá trình tháo gỡ pháp lý tiếp diễn và tâm lý thị trường cải thiện, với tăng trưởng presales dự kiến vẫn duy trì ở mức hai chữ số. Sau giai đoạn mở bán, các chủ đầu tư thường đẩy nhanh tiến độ xây dựng, kéo theo sự phục hồi của nhu cầu phát triển bất động sản. Qua đó, nhu cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng, đặc biệt là thép, sẽ được thúc đẩy mạnh hơn, củng cố tăng trưởng nhu cầu thép nội địa,” đơn vị phân tích nêu nhận định.
 |
| Tổng giá trị presales của các doanh nghiệp bất động sản trong phạm vi theo dõi của VNDirect. |
Thứ ba là việc Trung Quốc nhiều khả năng tiếp tục cắt giảm sản lượng để kiểm soát chặt tình trạng dư cung. Theo VNDirect, sản lượng thép thô năm 2025 của nước này đã giảm 4,5% so với cùng kỳ (YoY) xuống dưới 1 tỷ tấn lần đầu tiên kể từ năm 2020, cho thấy các chính sách cải cách phía cung đang bắt đầu phát huy hiệu quả. Xu hướng này tiếp tục kéo dài sang 3 tháng đầu năm 2026 khi sản lượng giảm 4,5% YoY.
Thứ tư là thuế chống lẩn tránh đối với thép cuộn cán nóng (HRC) Trung Quốc phổ rộng có hiệu lực từ ngày 17/4/2026; ở mức 27,83% đối với HRC Trung Quốc có chiều rộng từ 1.800mm đến 2.300mm.
VNDirect cho rằng, biện pháp này đã lấp đầy lỗ hổng quan trọng còn tồn tại trong khung phòng vệ thương mại hiện nay. Kết hợp với thuế chống bán phá giá đang áp dụng đối với HRC Trung Quốc dưới 1.800mm (hiệu lực đến tháng 6/2030), Việt Nam hiện đã hình thành một cơ chế bảo hộ gần như toàn diện đối với toàn bộ phổ sản phẩm HRC, qua đó củng cố đáng kể vị thế cạnh tranh của các nhà sản xuất nội địa.
Theo đơn vị phân tích, các doanh nghiệp thượng nguồn - bao gồm Tập đoàn Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh - là nhóm hưởng lợi lớn nhất từ thuế chống lẩn tránh. Việc nới rộng khoảng cách giá giữa HRC nhập khẩu và HRC sản xuất trong nước giúp cải thiện đáng kể năng lực cạnh tranh, cho phép các doanh nghiệp này gia tăng thị phần trong khi vẫn có dư địa tăng dần giá bán. Theo ước tính của VNDirect, giá HRC Việt Nam trong tháng 4/2026 đã tăng 11% so với tháng trước và tăng 11% YoY.
Đối với các doanh nghiệp hạ nguồn, đặc biệt là nhóm phụ thuộc vào HRC Trung Quốc làm nguyên liệu đầu vào, chi phí đầu đầu vào chính - thép HRC nhập khẩu sẽ tăng lên đáng kể do thuế. “Chúng tôi quan sát thấy các doanh nghiệp này cũng đã nâng giá bán để chuyển phần tăng chi phí sang người mua, nhằm bảo vệ biên lợi nhuận và duy trì hoạt động sản xuất,” báo cáo của VNDirect nêu.
 |
| Nhu cầu nội địa thúc đẩy sản lượng tiêu thụ thép tăng trưởng mạnh trong 3 tháng đầu năm 2026. Nguồn: VNDirect |
Về giá thép, VNDirect cho biết giá thép Trung Quốc phục hồi nhẹ đầu năm 2026, tuy nhiên dư địa tăng sẽ hạn chế do thị trường vẫn chịu áp lực dư cung do nhu cầu vẫn yếu, đặc biệt là lĩnh vực bất động sản.
Thị trường bất động sản Trung Quốc hiện đã bước sang năm suy giảm thứ 5 liên tiếp, với số lượng nhà khởi công mới vẫn thấp hơn gần 80% so với đỉnh giai đoạn 2020-2021. Trong khi đó, giá bất động sản nhà ở tiếp tục giảm, lượng tồn kho duy trì ở mức cao và nhiều chủ đầu tư lớn vẫn gặp khó khăn về dòng vốn.
Trung Quốc là quốc gia sản xuất và tiêu thụ thép lớn nhất thế giới, chiếm hơn một nửa sản lượng toàn cầu. Mọi biến động về giá và cung - cầu tại quốc gia này sẽ tạo ra hiệu ứng cánh bướm đến thị trường thép toàn cầu.
